Czas Ksi捫ecki w ods這nach
10.06.2012.
 

To samo s這鎍e,

 

Ten sam deszcz,

 

Ten sam Bóg,

 

Aby wszystko

 

porusza這 si

 

z wiatrem czasu

 

Czy czarownica spalona na stosie

w Zielonej Górze urodzi豉 si w Ksi捫u,

a miejscowego zwijacza tytoniu nie

chciano tu pochowa, bo mia wypalon

liter R? Przemarsz Krzy瘸ków i Wielkiej

Armii Napoleona. A tak瞠: hitlerowska

Noc kryszta這wa” z przegonieniem st康

ostatniej 篡dowskiej rodziny, i „Noc

D逝gich No篡” ze 鄉ierci miejscowego

SA-mana. A jeszcze wkroczenie

Czerwonej Armii, gwa速y i grabie...

Oto codzienne 篡cie miejscowo軼i.

  KARTKA Z KALENDARZA

Fürstenau

 {Ksi捫 奸御ki, miejscowo嗆 za這穎na w 1295} Tak te mog這 w Ksi捫u by [wg "Go鎍a Lokalnego" (j)].

 

Marzec


1.03.1910: Pojawi這 si og這szenie z magistratu w Freystadt (Ko簑chów) urz璠ników od komunikacji zawiadamiaj帷e lokalne tutejsze zarz康y kolei, 瞠 do tej pory nic nie uczyni造 w sprawie zaopatrzenia poszczególnych stacji w pasz dla przewo穎nego byd豉. W豉軼iciele i hodowcy nie mog w drodze karmi byd豉, gdy w pobli簑 nie mog znale潭 paszy. Skutkiem tego byd這 g這dzi si i traci na warto軼i. Wobec tego poleca, aby na wolnych placach stacyjnych u豉twiano zak豉danie prywatnych sk豉dów paszy.

2.03.1900: 26-letnia Lisa Pfeif w sprzeczce ze swoj bratow 24-letni Met Mumm ( z domu Höppner w Zölling, Solniki, akt. rodze雟two: 50354 Hürth, Am Fofacker 52) – uderzy豉 j m這tkiem w g這w. Zawezwany lekarz, Willi Tischer z Freystadt (Ko簑chów) zawióz pokrzywdzon do swojej kliniki w mie軼ie. Na wsi ten fakt komentuj w taki oto sposób, 瞠 baby przekomarza造 si, który z ich ch這pów jest w nocy wytrzymalszy, tym bardziej, 瞠 dot康 obu kobietom Bóg nie poszcz窷ci w dzieciach.

3.03.1898: S to niepe軟e dane, jakie uda這 si zebra w parafialnych ksi璕ach, dlatego odwo逝j si tu do mo磧iwo軼i wydawania w owym okresie „Go鎍a Lokalnego”, który na ten czas nosi tytu „Freystädter Laufbursche Kreisblatt”, i który móg豚y umie軼i na swoich 豉mach tak notatk w rubryce „Doniesienia Terenowe”: Wesele z przeszkodami. 砰dowski 郵ub w Ksi捫u. Dowiadujemy si, 瞠 mia si tu odby 郵ub córki J. B. z F., b璠帷ym 篡dem z Rosji. Na zar璚zynach dano narzeczonemu pieni康ze stamt康 w sumie 1800 rb. posagu, obiecuj帷 doda 200 rb. w dniu 郵ubu.Gdy pan m這dy przyjecha na 郵ub za膨da jeszcze 225 rb. na 瘸kiet dla przysz貫j 穎ny. Gdy ojciec jej odmówi, pan m這dy nie chcia pojecha na 郵ub. Nie pomog豉 interwencja dwóch rabinów i pan miody zwleka. By豉 ju godzi. 4 i pó nad ranem, gdy nareszcie zgodzi si uda na 郵ub, który mia si odby o 9-ej wstecz. Wtedy jednak panna m這da odmówi豉 i zgodzi豉 si na 郵ub dopiero o 6-ej rano. Po 郵ubie pan m這dy nie chcia uczestniczy w uczcie weselnej, lecz demonstracyjnie podes豉 dla siebie po bochenek chleba ze 郵edziem.

5.03.1914: Z Kroniki Kryminalnej. Zamieszka豉 w domu nr 25 Erika Klause lat 26, zawiadomi豉 policje, i o g. 8 wieczorem przyszed do niej w odwiedziny jej narzeczony, Waldemar Gross, zamieszka造 w Heydau (Czas豉w), wraz ze swym przyjacielem i 穎n tego ostatniego, których Klause nie zna豉. Go軼ie zabawiwszy do g. 11, przy wyj軼iu zaproponowali Klause, aby ich odprowadzi, na co ta ch皻nie si zgodzi豉. Gdy cale

towarzystwo znalaz這 si przed domem, narzeczony wraz ze swym przyjacielem rzucili si na Klause, w czym im pomog豉 id帷a z nimi kobieta, która zas這ni豉 d這ni usta m這dej kobiecie. M篹czy幡i za zdarli z niej spódnice, w której mia豉 zaszyte 130 marek, potem ca貫 towarzystwo umkn窸o.

6.03.1933: Wioska dos這wnie tonie w wielkich p豉chtach czerwonych sztandarów ze swastyk, przy ka盥ej zagrodzie sztandar, na domach mniejsze flagi i portrety Adolfa Hitlera. Przez wie maszeruj co chwila grupki m這dzie篡 z Hitlerjugend, mnóstwo mieszka鎍ów w mun durach organizacji i formacji wojskowych Adolfa Hitlera. Ale na budynku wiejskiej sali widowiskowej – takich zwiastunów ju nie ma. Jedynie wielki napis, 瞠 tutaj znajduje si gówny punkt do oddania g這sów na kandydatów do Reichstagu. Potem okazuje si, 瞠 w tych wyborach bezapelacyjnie zwyci篹yli kandydaci wysuni璚i przez parti NASDP. W Ksi捫u, podobnie jak w ca造ch Niemczech triumfuje Adolf Hitler. W Ko簑chowskiej gminie w 1933 roku zamieszkiwa這 5.256 mieszka鎍ów, w Ksi捫u – 294. Z kolei w ko簑chowskim powiecie odnotowano 52.481 mieszka鎍ów, z tego 43.516 by這 protestantów, 8.542 katolików i zaledwie 24 砰dów. W gminie w g這sowaniu do Reichstagu oddano 3.257 wa積ych g這sów. Na NSDAP przypad造 1912 g這sy, SPD otrzyma這 541 g這sy, KPD (komuni軼i) – 131, Centrum – 186, DVP (ludowcy) – 28, Niemieckie Stronnictwo Ludowe – 1, Niemiecka Hanowerska Partia – 0, DDP – 1.

7.03.1933: Na tablicy og這sze przy wiejskiej sali pojawi si dzi komunikat Zarz康u Policji i Porz康ku Publicznego we Freystadt (Ko簑chów) na powiat ko簑chowski. Oberpolicmajster Helmut Brinkmann poleca komisarzom poszczególnych rewirów, aby rozci庵n瘭i baczny nadzór nad iluzjonami i demonstrowanymi tam obrazami kinematografu, a przy kwalifikowaniu tych obrazów dla publicznej demonstracji, usuwali takie, których tre嗆 obra瘸豉by uczucia religijne lub narodowe miejscowej ludno軼i, jak równie wyobra瘸j帷e sceny bandyckie, krwawe rozprawy, sceny okrucie雟twa lub sprzeciwiaj帷e si moralno軼i i dobrym obyczajom. W dalszym ci庵u oberpolicmajster potwierdza wydane w swoim czasie rozporz康zenie, aby w豉軼iciele iluzjonów nie rozklejali sensacyjnych reklam, ilustruj帷ych tre嗆 danego obrazu.

8.03.1940: Na tablicy og這sze przy wiejskiej sali pojawi這 si wielkie obwieszczenie podpisane przez szefa SS Heinricha Himmlera wprowadzaj帷ego na terenie Niemiec dekret o obowi您ku noszenia znaku „P” przez polskich robotników. W dekrecie czytamy m.in.: "(...) Robotnicy i robotnice polskiej narodowo軼i, którzy s lub b璠 w陰czeni do pracy cywilnej w Niemczech, maj obowi您ek sta貫go noszenia na piersi ka盥ej cz窷ci ubioru po prawej stronie noszonego ubrania widocznego znaku. Znak sk豉da si z postanowionego na kancie kwadratu o boku 5 cm, pó販entymetrowego fioletowego obramowania i litery P na 鈔odku. Kto nie zastosuje si do przepisów, b璠zie podlega karze grzywny do 150 RM [reichsmarek] lub karze aresztu sze嗆 tygodni (...)”. Pierwsza grupa robotników rolnych do Ksi捫a przyby豉 5 lipca 1940 r. (patrz odpowiednie notki z 3 i z 5 lipca). Po鈔ód 14-osobowej grupy by造 4 Polki, 6 Polaków, 3 Czechów i 1 Belg. Zakwaterowano ich na folwarku u Fritza Kurza we wschodniej cz窷ci wsi.

tz (Nowa Sól) by rozpatrzy spraw zamachu, dokonanego na stra積ików ziemskich w dniu 30-go sierpnia roku zesz貫go w lesie dóbr Wiedemuth (Dziwiszowice) w le郾ej kolonii ko這 Lessendorf (Lasocin). Zamach ten dokonany zosta w nast瘼uj帷ych okoliczno軼iach. Stra積ik Edelgard Wächter z Lessendorf dowiedzia si od so速ysa tutejszego, Hansa Brendela, 瞠 w lesie Wiedemuth znajduj si trzy krowy, widocznie skradzione; wobec tego stra積ik postanowi urz康zi zasadzk na z這dziejów, którzy przyjd po krowy, i ukry si w pobli簑. Do pomocy zwo豉 stra積ika z Ksi捫a, Waltera Geyera. Rzeczywi軼ie, oko這 g. 10 wieczorem zg這si這 si po krowy trzech osobników. Stra積icy usi這wali zatrzyma z這dziejów, i nawet strzelali do nich, lecz ostatecznie z這dzieje zbiegli, przyczem dali do stra積ików dwa strza造, nie rani帷 nikogo z nich. Wkrótce potem do policji w Freystadt (Ko簑chów) nadszed anonimowy list, 瞠 pochowany niedawno Rudolph Hartel z Ksi捫a, nie zmar 鄉ierci naturaln, lecz zosta postrzelony przez stra積ików podczas wspomnianego zaj軼ia. Dokonana ekshumacja zw這k Hartela potwierdzi豉 wiadomo嗆 anonimow. Wdowa po zmar造m zezna豉, 瞠 krowy skradzione zosta造 w dobrach Schönborner, u w豉軼iciela folwarku Schönborn, Georga w Nider-Siegersdorf (Podbrzezie Dolne) przez jej m篹a oraz przez pozbawionych wszystkich szczególnych praw i przywilejów Richarda Raschke i Erwina Pech, mieszka鎍ów folwarku Sorge (Troska). Ci dwaj podczas zaj軼ia ocalili si ucieczk; jej m捫 otrzyma ran i zmar bez pomocy lekarskiej, gdy Raschke i Pech zabronili wzywa lekarza, obawiaj帷 si, 瞠 ujawni si ich przest瘼stwo. S康 Okr璕owy uzna obu oskar穎nych za winnych zbrojnego oporu w豉dzy i skaza ich na zes豉nie do robót ci篹kich na 4 lata.

10.03.1681: Niespodziewanie do Ksi捫a zjawia si jeden z jego w豉軼icieli Cyrus (brat Ludwiga) von Rothenburg, aby uspokoi mieszka鎍ów, 瞠 wujek jego,Jan Bernard von Herberstein ma si na zdrowiu, a zamachowiec b璠zie nale篡cie os康zony i stracony. A ca豉 rzecz mia豉 miejsce w dniu wczorajszym, 9 marca. Tomasz Lading, dwudziestoletni pokojowiec starosty g這gowskiego Jana Bernarda hrabiego von Herberstein, podniós r瘯 na swego chlebodawc. Ch這pak by ulubie鎍em otoczenia, Najbli窺i nazywali go Tomaszkiem (Thomerle). Sprokurowa truj帷 mieszank z wody królewskiej i rt璚i. Sk康 zdoby te piorunuj帷o truj帷e specyfiki nie wiadomo. Mikstury spróbowa znienacka i na szcz窷cie stolnik, który ledwo uszed z 篡ciem. Z豉pany na gor帷ym uczynku niegodziwiec na raz przed 鄉ierci poddany zosta drobiazgowemu przes逝chaniu. Przyzna si, 瞠 z zamiarem zg豉dzenia swojego pana nosi si ju wcze郾iej. Najpierw zatru mu zup jarzynow, która jednak odstr璚zy豉 ewentualnych konsumentów swoim smakiem. Kolejn prób by這 zatrucie ulubionego napoju alkoholowego. Wtr帷ono go do zamkowej wie篡 „g這dowej", aby tam oczekiwa na 鄉ier. [Po kilkunastu dniach zdo豉 z niej uciec. Jak, nie wiadomo, ale trafi do klasztoru franciszkanów. Z niego z kolei mia zbiec w przebraniu niewie軼im. A co by這 dalej... ksi璕i milcz崧.

11.03.1913: Obwieszczenie. „Dnia 18 marca r. b. o godzinie 1 pp. odb璠zie si w Magistracie m. Freystadt [Ko簑chów] otwarcie ustnie i przez opiecz皻owane deklaracje z這穎ne na roboty brukarskie w r. 1913 z kostek drewnianych na podk豉dzie betonowym na ulicach miasta od wymienionych w kosztorysach na te roboty cen jednostkowych, wed逝g których koszt robót wynosi oko這 marek 18050 (osiemna軼ie tysi璚y pi耩dziesi徠)”. W przetargu równie startowa zak豉d brukarski z Ksi捫a, Räbigera Reinholda spod nr 27, który istnia do 1945 r.

12.03.1627: Od dnia wczorajszego przybywa do Glogau (G這gowa) i ksi瘰twa na le瞠 zimowe regiment pu趾ownika Pechmanna. 11 kompanii kirasjerów i 5 kompanii dragonów czyli ponad 1500 ludzi zostaje zakwaterowanych w okolicznych miejscowo軼iach. Cz窷 regimentu kierowana jest do Freystadt (Ko簑chów). Oczywi軼ie, zgodnie z obowi您uj帷ymi zasadami kwaterunku wojska, 穎軟ierze zaopatrywani byli przez stany. Tygodniowo miano dostarcza 60 szefli (ok. 4000 litrów) owsa i 1905 talarów gotówk. Jak mo積a wyczyta w starych kronikach, dodatkowo okupywano si jeszcze kwot 4500 florenów. Nie zapewnia造 te op豉ty ca趾owitego spokoju. W ksi瘰twie zapanowa strach przed gwa速ami, rabunkiem i pl康rowaniem. I tak na przyk豉d podpu趾ownik (oberstleutnant) Hans Friedrich Koettwitz "mia wraz ze swoim wojskiem samowolnie ograbi kilka miejscowo軼i" jak informowano dwór cesarski. W informacji wymieniono wiosk Fürstenau (Ksi捫), gdzie odnotowano trzy gwa速y i kradzie sze軼iu 鈍i. Sprawców pojmano, a to tylko dlatego, 瞠 ówczesny w豉軼iciel Ksi捫a wywodz帷y si z pot篹nego rodu von Dyhern, Georg osobi軼ie interweniowa. Rzezimieszków by這 sze軼iu, w tym dwu Polaków. Wszystkich odes豉no do karnej kompanii.

13.03.1918: Od pocz徠ku miesi帷a przybywaj pod twierdz Glogau (G這gów) podjazdy awangardy armii rosyjskiej. Dzi przez Ksi捫 naliczono ponad 300 穆軟ierzy, którzy szeregiem, bez gwa速ów i spustosze – maszerowali ku Freystadt (Ko簑chów). Ma這 kto wychodzi z cha逝p na ich widok, chocia mówiono, 瞠 maszeruje to sprzymierzeniec, by przegna st康 Francuzów. Dziennik dzia豉 wojennych Armii marsza趾a M. Kutuzowa z 22 lutego (6 marca) do 8 (20) marca donosi: "Adiutant przyboczny (Fligeladiutant), pu趾ownik Miko豉j Sipiagin raportuje, 瞠 genera hrabia Emanuel F. Saint Priest z powierzon sobie awangard przeprawi si 27 lutego (11 marca) przez Odr w okolicy m. Racice. 1 (11) marca wszystkie oddzia造 okr捫y造 twierdz Glogau i rozpocz窸y jej blokad. Codziennie przychodz do nas dezerterzy, przekonani, 瞠 w twierdzy nie da si prze篡. 16 marca genera Mi這radowicz przyby do Fraustadt (Wschowa)". Król pruski Fryderyk Wilhelm III zawiera sojusz z Rosj i przyst瘼uje do koalicji antyfrancuskiej. W Breslau (Wroc豉w), 13 marca król wydaje s造nn odezw "Do mojego ludu". Ustanawia tak瞠 powszechne odznaczenie za m篹ne czyny w walce - "疾lazny Krzy". Nast瘼uje spontaniczna mobilizacja pruskiego spo貫cze雟twa. Powstaj ochotnicze oddzia造 Landwery. Z Ksi捫a natychmiast zg豉sza si 18 m這dych...[Oddzia造 pruskie odgrywaj istotn rol w bitwach 1813 roku. Po uzgodnieniach mi璠zysojuszniczych genera major Ernest Freiherr Schuler von Senden 20 marca zosta dowódc korpusu obl篹niczego. Zwolniony korpus Mi這radowicza udaje si na Zachód pop璠zany przez gównodowodzacego armii rosyjskiej marsza趾a Micha豉 Kutuzowa].

14.03.1889: Smutna wie嗆 dotar豉 do 篡dowskiej rodziny Kiepel, 篡j帷ej przy wiejskiej karczmie u wujostwa o takim samym nazwisku, prowadz帷ego we wsi wyszynk. W jadalni dla m這dzie篡 篡dowskiej, ucz瘰zczaj帷ej do szkó „Talmud Tory" w Freystadt (Ko簑chów) przy ul. Kirchstrasse nr 63, gdzie dziennie wydaje si z gór 200 bezp豉tnych obiadów, zdarzy si wczoraj fatalny wypadek. Oto oko這 godz. 2 pp., gdy po spo篡ciu posi趾u m這dzie t逝mnie i spiesznie opuszcza豉 jadalni, kieruj帷 si przez ciemny korytarz, trzech id帷ych na czele d逝giego sznura wyrostków, potkn窸o si i upad這 na ziemi. Spiesz帷y za nimi t逝m m這dzie篡 nie zauwa篡wszy tego upadku, pobieg naprzód, tratuj帷 nogami le膨cych, których nast瘼nie z licznymi ranami ca貫go cia豉 przeniesiono do jadalni, gdzie opatrzy ich wezwany felczer. Ofiary wypadku: 10-letniego Srula Goldberga, 8-letniego Motl Putermana i 7-letniego Moszka Kiepla odwioz這 pojazdem zaprz璕owym do szpitalika dzieci璚ego przy ul. Sagenerstrasse.

15.03.1905: Oberpolicmajster w rozkazie do policji w Freystadt (Ko簑chów), a za tym co idzie na posterunki policyjne w powiecie ko簑chowskim (najbli窺zy posterunek dla Ksi捫a by w Streideldorf, Studzieniec) potwierdza wydane w swoim czasie rozporz康zenie, aby ciel徠, baranów i wieprzów, przeznaczonych na rze, nie przep璠zano przez miasto, lecz przewo穎no na furmankach, oraz aby dzier瘸wcy studni miejskich w przeci庵u trzech dni uprz徠n瘭i swoje naczynia, a pojenie koni ma si odbywa z w豉snych naczy wo幡icy. Odnotowywano bowiem przypadki, 瞠 przed rogatkami miasta na furmanki ch這pów wioz帷ych zwierz皻a do miejskiej rze幡i – oczekiwali handlarze, którzy wykupywali wiezione zwierz皻a i po czym p璠zili je luzem przez miasto do rze幡i. Odnotowano te przypadek ch這pa z Ksi捫a, Erwina Helbig, który nie chcia handlarzom odsprzeda swoich dwóch 鈍i, przez to zosta pobity przez nas豉nych wyrostków, czuwaj帷ych w ukryciu, a wynajmowanych przez handlarzy.

16.03.1920: Przyjechali z Freystadt )Ko簑chów) 瘸ndarmi z III Batalionu Infanterie Regimentu 54 i pocz瘭i przeszukiwa cha逝py, wy豉puj帷 ewentualnych sympatyków obalonego trzy dni temu rz康u Rzeszy przez wojskowych puczystów genera豉 Walthera von Lüttwitza, który mianowa na kanclerza Rzeszy Wolfgana Kappa. Glogau (G這gów) z kolei przyst瘼uje do strajku powszechnego, zorganizowanego przez legalny rz康, który uciek z berlina do Stuttgartu. Do miasta wkroczy造 opowiadaj帷e si za Kappem oddzia造 zbrojne, równie z Ko簑chowa. Brutalnie rozprawia造 si z uczestnikami strajku. [Pucz Kappa by豉 to nieudana próba przewrotu monarchistycznego w Republice Weimarskiej w marcu 1920 roku trwaj帷a 4 dni, pod這瞠m którego by造 wchodz帷e postanowienia traktatu wersalskiego i mozliwo嗆 rz康ów socjalistycznych. Do Berlina 13 marca wkraczaj oddzia造 Freikorpsów pod dowódctwem genera豉 Walthera von Lüttwitza. Niepowodzenie puczu scedowane zosta這 na torpedowanie poczyna i rozporz康ze przez

17.03.1913: Ach, gdyby onegdaj ukazywa si „Goniec Lokalny” czyli „Laufbursche Örtlich”, nawi您uj帷y do wroc豉wskiej „Gazety 奸御kiej”, „Schlesische Zeitung”napisa豚y: Stra積ik miejski – bandyt. [doniesienie w豉sne z Ksi捫a]. Mieszkaniec wsi Paul Dombed, rze幡ik, onegdaj wczesnym rankiem, wzi患szy ze sob czterysta kilkana軼ie marek, wybra si piechot na jarmark do Neusalz (Nowa Sól), celem zakupu kilku sztuk trzody. Nieopodal wsi Liebschütz (Lubieszów) Dombeda zatrzyma stra積ik ziemski, który, wymierzywszy browning do g這wy, zawo豉: - Ruki w wierch! Gdy Dombed to uczyni, stra積ik zacz掖 go rewidowa. W kieszeni od spodni rewidowanego znalaz 2 marki, to jednak nie zadowoli這 i kaza sobie odda wszystkie pieni康ze, utrzymuj帷, i z 2 mk. na jarmark nie chodz. Wyl瘯niony D., wobec wymierzonej lufy wprost w g這w, wydoby z zanadrza ukryte pod koszul 408 mk. i odda je napastnikowi. Bandyta, zabrawszy pieni康ze, zawo豉:- Ubirajsia k czortu! Po czym skierowa si ku zaro郵om i znikn掖 z oczu ograbionego. Dombed pobieg szybko do wsi, prosz帷 tamtejszych w這軼ian o pomoc, lecz ch這pi, dowiedziawszy si o co idzie, w obawie o swój los, wszelkiej pomocy odmówili. Zrozpaczony D. powróci do Ksi捫a i uda si do naczelnika stra篡 ziemskiej, Gustava Briese, który, wys逝chawszy rze幡ika, natychmiast zarz康zi pogo, a wys豉wszy konno kilku stra積ików, sam pod捫y bryczk. Po軼ig si uda, gdy d捫帷 po 郵adach, stra積icy nad ranem dogonili bandyt w okolicach Heinzendorf (Wrociszów) i przyprowadzili go do Ksi捫a. Rabu by stra積ikiem w guberni piotrkowskiej w Królestwie Polskim, a b璠帷 na urlopie przyjecha w odwiedziny do szwagra swego we wsi Alte Fähre (Stara Wie). W豉郾ie wraca do domu i spróbowa...

szcz窷cia, które go zawiod這. Bandyta ze zrabowanych pieni璠zy roztrwoni tylko 10 mk., reszt p. Briese odda poszkodowanemu. Rabusia pod silnym konwojem wczoraj odes豉no do Freystadt (Ko簑chów).

18.03.1493: Dzie wcze郾iej 17.03. w Freystadt (Ko簑chów) - aresztowani zostaj: by造 burmistrz Martin Arnold (z jego rodu b璠zie pó幡iejszy so速ys wsi w Ksi捫u) i cz這nek rady miejskiej Nikolas Lincke. Zdarzy這 si to w zaledwie 5 lat po tragedii roku 1488, kiedy zag這dzeni zostali w zamkowej wie篡 ówcze郾i reprezentanci miasta. Wiec ju nazajutrz wybuch豉 rebelia mieszcza雟ka. Bicie w dzwony zwo豉這 uzbrojonych osi趾ów na Rynek. Wtargn瘭i do ratusza w celu uwolnienia aresztowanych si陰. Sytuacja zacz窸a si wymyka spod kontroli. Naprzeciw namiestnika ksi璚ia Jana Olbrachta, którym by Jan Karnkowski stan瘭i zagro瞠ni mieszczanie. Rozpocz窸a si próba si…Poczem wszyscy opili si piwem.

19.03.1913:„Goniec Lokalny” („Laufbursche Örtlich”): Nasz korespondent donosi z Warszawy. Og這szono w w dniu wczorajszym postanowienie obowi您uj帷e, wydane przez genera-gubernatora warszawskiego na mocy Najwy窺zego ukazu z d. 29 sierpnia r. 1912 i pp.1 i 2 art. 15 przepisów o ochronie wzmocnionej dla wszystkich guberni Królestwa Polskiego. Wed逝g tego postanowienia zabronione jest:1) Niespokojne zachowanie si, krzykliwo嗆 i zuchwalstwo, które aczkolwiek nie zakócaj spokoju publicznego i porz康ku, jednakowo wywo逝j niezadowolenie w鈔ód otoczenia, jak oto: natr皻ne narzucanie si komu oraz inne czyny, utrudniaj帷e prawid這w komunikacj na ulicach, placach, drogach, chodnikach i w innych miejscach i lokalach publicznych; rozmy郵nie gwa速owne rozpychanie publiczno軼i; strzelanie i rzucanie kamieni lub innych przedmiotów na przeje盥瘸j帷ych i przechodniów, na domy mieszkalne i inne budynki, do samojazdów, powozów i statków 瞠glugi; awanturnicze i zuchwa貫 psucie lub niszczenie cudzego mienia itp.;

2) ukazywanie si w miejscach i lokalach publicznych w widocznym dla otoczenia, nietrze德ym stanie; wykraczaj帷ym przeciwko przyzwoito軼i; 3) wtargni璚ie, wbrew woli i bez wiedzy osób interesowanych, do ich mieszka: pokoju, domu lub innego lokalu, tudzie na podwórze, posesj, ogrodu lub innego ogrodzonego obszaru, przy tym oboj皻ne jest, czy poszkodowany jest w豉軼icielem pomienionych obszarów, czy u篡tkuje te posesje na mocy czyjego pozwolenia lub z najmu; zabronione jest równie przebywanie w tych lokalach i terenach wbrew 膨daniu gospodarza lub jego zast瘼cy, aby pomienione obszary i lokale opu軼i. Winni wykroczenia przeciwko tym postanowieniom obowi您uj帷ym ulegaj administracyjnie karze do 500 rb. lub aresztowi do 3 miesi璚y. Rozporz康zenie niniejsze zyskuje moc prawn od dnia og這szenia.

20.03.1923: Wioska doczeka豉 si wielkiego skandalu obyczajowego, o których pisa造 nie tylko okoliczne gazety ale i berli雟kie. Oto mieszkanka wsi, Brigitte Just, po sze軼ioletnim po篡ciu ma鹵e雟kim dosz豉 do przekonania, 瞠 oddany jej dotychczas ma鹵onek, zaczyna j zdradza. By這 to przekonanie tylko wewn皻rzne, dowodów bowiem winy Just nie mog豉 zdoby, chocia obstawi豉 ma鹵onka tajnymi agentami. Stró瞠 moralno軼i ma鹵e雟kiej brali sute honoraria, przychodzili jednak z relacjami nic nieznacz帷ymi, podziwiaj帷 jednocze郾ie spryt ma鹵onka, Alfreda, który umia zawsze omin望 zastawione sid豉 i wyj嗆 jako niewinny baranek. Wreszcie Brigitte chwyci豉 si ostatecznego 鈔odka. Podczas karnawa這wej zabawy we wsi, zjawi豉 si zmieniona do niepoznania, przystrojona odpowiedni maseczk, i gdzie ju jej ma鹵onek bawi si w gronie podobnych maseczek. Brigitte manewruj帷 umiej皻nie, zdo豉豉 wydoby ma鹵onka z tej hucznej z innymi pannami zabawy i tak go przyku intryg i finezj w najlepszym gatunku, 瞠 para ta niebawem znalaz豉 si w gabinecie restauracyjnym przy suto zastawionym stole. Szampan la si obficie, ale maseczka, acz ju rozmarzona nie chcia豉 si zgodzi na zdradzenie swego incognito. Alfred z kolei nie nalega zbytnio, za co te spotka豉 go nagroda. Pi瘯na maseczka cho w masce, nie opiera豉 si ju d逝瞠j jego mi這snym zakl璚iom i da豉 si uwie嗆. Sza karnawa這wy min掖, Alfred zapomnia ju o przygodzie gabinetowej tak rozkosznie zako鎍zonej, gdy w tych dniach odebra kopi skargi o rozwód, wniesionej przez jego 穎n. W motywach opisana by豉 drobiazgowo scena w gabinecie na zabawie z konkluzj, 瞠 poniewa m捫 j zdradzi, wi璚 jest powód do rozwodu. W s康zie we Freystadt (Ko簑chów) ma鹵onek t逝maczy si równie sprytnie, twierdz帷, 瞠 od pierwszego rzutu oka pozna 穎n w przebraniu, umy郵nie gra rol niedomy郵nego i doprowadzi intryg do punktu kulminacyjnego, chc帷 穎n ukara. S康 w rezultacie opar si na twierdzeniu, 瞠 m捫 zasadniczo nie mo瞠 pope軟i zdrady z w豉sn zon i skarg rozwodow oddali.

21.03.1923: Denkmalplatz we Freystadt (Ko簑chów) sta si obecnie miejscem sprzeda篡 wszelakich osobliwo軼i, a to za przyczyn coraz tu przyw璠ru7j帷ych wie郾iaków z pobliskich wsi. A wi璚 ze鈔odkowa si tu ca造 handel go喚biami, ptakami 酥iewaj帷ymi, tu mo積a dosta króliki, ob豉skawione zaj帷e, 鈍inki morskie, czasem ma逍k, papugi, bia貫 myszki i ó逕ie; w niedziele wszak瞠 poczesne miejsce zajmuje handel psami. Nie przychodz tu tacy psiarze, którzy narzucaj si publiczno軼i na chodnikach, lecz prawdziwi amatorzy, posiadacze buldogów, brytanów, psów syberyjskich, pudlów tresowanych. Przychodz oni co niedziela rano ze swoimi psami i stoj tu godzinami, ogl康aj帷 cudze okazy, wymieniaj帷, handluj帷; niejeden z nich posiada szczeni皻a w koszykach. A s te specjali軼i przyprowadzaj帷y u這穎ne psy „na z這dzieja", b康 podwórzowe, b康 pokojowe, w taki sposób wytresowane, i do izby wpuszcz ka盥ego, lecz wyj嗆 nikomu nie dadz bez zezwolenia swojego pana. Kupuj帷ymi s mieszka鎍y przedmie嗆, koloni軼i, zamo積i kmiecie poszukuj帷y psów 豉鎍uchowych, a wszystko to widocznie si op豉ca, skoro tyle osób si hodowli i handlowi psów oddaje.

22.03.1919: Zamieszka造 w domu nr 11 przy urz璠nik pocztowy Willi Eichmann, zatrudniony w pocztowym urz璠zie w pobliskim Günthersdorf (Zatonie), powróciwszy oko這 g. 6 w. do domu, zasta drzwi od mieszkania otwarte, gdy za wszed do przedpokoju spostrzeg, i skradziono mu z wieszade garnitur, warto軼i 70 mk. W pokoju natomiast ujrza trzech m這dych m篹czyzn, którzy na jego widok rzucili si

do ucieczki. Jednak urz璠nik dwóch z nich pochwyci. Zdo豉 umkn望 tylko jeden. Eichmann zamkn掖 drzwi na klucz i o鈍iadczy schwytanym rzezimieszkom, i jednego z nich wypu軼i, aby mu przyniós skradziony garnitur, drugiego za zatrzyma jako zak豉dnika, na co obaj si zgodzili. Jeden z nich m這dy ch這piec, lat oko這 14, odszed, pozostawiaj帷 koleg, który mia by zwolniony dopiero po odzyskaniu ubrania. W jaki czas potem do mieszkania Eichmanna przyszed pos豉niec, który przyniós skradziony garnitur. Ale gospodarz nie móg dotrzyma danego s這wa i wypu軼i zak豉dnika, gdy w 郵ad za pos豉鎍em zjawi豉 si policja i aresztowa豉 nieznajomego. Aresztowany nazywa si Herbert Parntzke, lat 18, zamieszka造 w Weichau (Wichów) i, jak doniesiono, odmawia wszelkich obja郾ie, dotycz帷ych swoich towarzyszy.

23.03.1909: Zawi您a si na wsi, dumnie przez organizatorów nazwany: Komitet pracy obywatelskiej kobiet w Ksi捫u, a który ma walczy o prawa dla kobiet we wsi, a tak瞠 nawet w ca貫j ko簑chowskiej gminie. Na wst瘼ie zorganizowa dwie ankiety, maj帷e na celu obliczenie zwolenników i przeciwników równouprawnienia kobiet w gremiach w豉dzy na wsi i tak samo w gminie. Rozpowszechniana zosta豉 ankieta, która zawiera豉 dwa pytania: 1) Czy uznaje pan potrzeb przyznania kobietom biernego prawa wyborczego do wszelkich rad w豉dzy na wsi i w gminie do Rady Miejskiej? 2) Czy mo瞠my liczy na poparcie pana, gdy przyjdzie na porz康ek dzienny obrad taka reforma? Wyniki podamy w dniu, kiedy je onegdaj og這szono.

24.03.1941: Z ko簑chowskich koszar do wsi przyje盥瘸j trzy ci篹arówki 穎軟ierzy, którzy w ramach powszechnie obchodzonego „Dnia Wehrmachtu” (Tag der Wehrmacht) organizuj mieszka鎍om okoliczno軼iow imprez. Oprócz stosownych przemówie i pokazaniu rynsztunku wojskowego, odbywa si festyn dla doros造ch i dla dzieci. Wydano z polowej kuchni 500 porcji zupy dla go軼i, by造 przeja盥磬i konne dla dzieci, wyst瘼y artystyczne i pota鎍ówka. Pogoda równie dopisa豉: wiosna na ca陰 par.

25.03.1931: Nad ranem stró wiejski, Kurt Belke ujrza unosz帷y si w powietrzu wielki balon z takim samym wielkim koszem, w którym by造 cztery osoby. Unosi si tak nisko nad ziemi, 瞠 dok豉dnie mo積a by這 spostrzec flag utkwion w gondoli. Nie by陰 to jednak flaga Rzeszy. Stró natychmiast zaalarmowa so速ysa, a ten poprzez telegraf 瘸ndarmeri wojskow w Freystadt (Ko簑chów). Nie trwa這 to d逝go, jak przyby silnie uzbrojony oddzia wojska. Tymczasem balon oddali si od centrum wsi w kierunku wsi Heydau (Czas豉w). Przebywa nad 陰kami. Oficerowie dali balonowi odpowiednie sygna造, by opu軼i si na ziemi. W odpowiedzi na to, lotnicy z balonu pocz瘭i sypa balast. Wówczas oficerowie, w my郵 wydanych niedawno przepisów kazali 穎軟ierzom strzela do balonu. Dano kilka salw. Balon jednak, wyrzucaj帷 wci捫 balast, unosi si coraz wy瞠j, a znik zupe軟ie z oczu ostrzeliwuj帷ych go 穎軟ierzom. Zaalarmowano dwa pobliskie lotniska polowe w Ohelhermsdorf (Ochla) i Liebschütz (Lubieszów) o podes豉nie samolotów. Prawdopodobnie balonu jednak nie odnaleziono.

26.03.1908:„Goniec Lokalny” czyli „Laufbursche Örtlich” pisa w wydaniu porannym: Wypadki. Nasi korespondenci donosz: DROBNY OGIE.- Wczoraj oko這 godz. 8 rano przy ul. Drechselstr.24 w Freystadt (Ko簑chów) zauwa穎no wydobywaj帷y si dym ze sklepu mydlarskiego na parterze. Przyby豉 stra po otworzeniu sklepu ognia nie znalaz豉 a dym jak si okaza這 wychodzi z piwnicy jednego z lokatorów, gdzie mianowicie szerzy si po瘸r. Ogie przy pomocy sikawek wkrótce st逝miono bez strat powa積iejszych, gdy poopala造 si tylko ró積e rupiecie i nakrycia wiklinowe do kuczek. ZAMACH SAMOBÓJCZY. - Wczoraj oko這 g. 2 pp. stró kolejowy na przeje寮zie w Hartmannsdorf (Jarogniewice) kolei prywatnej, zauwa篡 jak捷 m這d 20 letni kobiet, która stoj帷 tu przy torze kolejowym, dar豉 jaki trzymany w r瘯u papier. Gdy zbli篡 si do niej id帷y pe軟 par poci庵 osobowy, rzuci豉 si pod ko豉. Przymocowany do parowozu bezpiecznik odrzuci na bok nieszcz窷liw, tylko prawa jej r瘯a dosta豉 si pod ko豉 i uleg豉 zmia盥瞠niu. Samobójczyni jak si okaza這, Marianne Nitschke z Ksi捫a, odwieziono do szpitala Dzieci徠ka Jezus w Grünberg (Zielona Góra). POPARZENIE.- Wczoraj oko這 godz. 12 w po逝dnie pod nr 23 w Ksi捫u, s逝膨ca 23 letnia Erna Kors po wytarciu podóg benzyn u篡te do tego szmaty pod這篡豉 pod blach. Lekkomy郵no嗆 swoj przyp豉ci豉 ci篹ko, gdy p造n, którym przesycone by造 szmaty, spowodowa wybuch i Kors nie zd捫y豉 si usun望, kiedy p這mienie ogarn窸y na niej ubranie. Na straszny krzyk biegaj帷ej na kszta速 篡wej pochodni zbiegli si s御iedzi i narzuciwszy na ni ró積ej garderoby, p這mienie przyt逝mili. Przyby豉 te stra po瘸rna zaalarmowana przez mieszka鎍ów, lecz nie maj帷 nic tu do czynienia zawróci豉 do domu. Nieszcz窷liwej poparzonej pomocy pierwszej udzieli zamieszka造 w tym domu m這dy felczer, Richard Knecht, potem odwieziono j do szpitala w Freystadt (Ko簑chów). Ma ona poparzony lewy bok, piersi i plecy. WYPADEK PRZY MAGLOWANIU. W domu nr 3 w Bullendorf (Bulin) zamieszka豉 tam 28 letnia Urszula 安i璚icka, Polka, magluj帷 bielizn uleg豉 zgnieceniu przez magiel prawego ramienia. Poszwankowan zaraz przewieziono do szpitala 鈍. Ducha w Freystadt (Ko簑chów). PODRZUCENIA.- Przed domem Nr 1 w Neusaltz (Nowa Sól) przy Rougeallee, stró miejscowy Josef Kolasinsky oko這 g.11 w. znalaz podrzucone miesi璚zne niemowl p販i 瞠雟kiej. - W domu nr 25 przy ul. Maurerstr. w Freystadt (Ko簑chów) znaleziono w sieni podrzuconego miesi璚znego ch這pca. W obu tych wypadkach znalezione dzieci odes豉no do domu wychowawczego przy szpitalu nowosolskim. PETARDA POD BRYCZK.- W Ksi捫u przed domem Nr 27 oko這 g. 10 w. pod ko豉mi przeje盥瘸j帷ej t璠y bryczki wybuch豉 pod這穎na petarda, szerz帷 pop這ch pomi璠zy nocnymi przechodniami. OKRADZIONY MΧN.- Nocy ubieg貫j nieznani z這dzieje we wsi Heydau (Czas豉w) przeszed連zy przez p這t od strony pustkowia, dostali si nast瘼nie przy pomocy podrobionych kluczy do m造na wiatrakowego Schultza, gdzie skradli 16 pasów rzemiennych od transmisji warto軼i 1,000 mk. które wynie郵i t sam drog i z這篡li, jak wida ze 郵adów, na furmank i odjechali w kierunku wsi Friedersdorf (ㄆgi).

27.03.1915:We wsi zorganizowano sprzeda na ulicach znaczków, pocztówek i zdj耩 z najbli窺zej okolicy, z czego dochód przeznaczono na rzecz 穎軟ierzy, którzy ucierpieli na wojnie, s w potrzebie, przebywaj w szpitalach. Organizacj sprzeda篡 podj窸y si panie: Elsbeth Bleeck z domu Sander z Ndr.-Herzogswaldau (Mirocin Dolny, ew. rodzina akt. zam. Klausdorf, Bahnhostr.), Lore Matthäus z domu Auras z Grossenborau, Wielki Borów, ew.kontakt: Seligenstadt, Giselastr.) i Lina Pech, specjalnie przyby豉 do Ksi捫a na t akcj z Herwigsdorf (Stypuów, ew. kontakt: Edemissen, Münzstr.). Sprzeda mia豉 wielkie powodzenie. Na rzecz chorych umys這wo odb璠zie si tutaj kolejna sprzeda za tydzie, tym razem - kwiatka fio趾a.

28.03.1919:Wczoraj oko這 g.10-ej rano do zak豉du fryzjerskiego Edelgarda Wächtera w domu na rogu ulic Kloster-Str.i Liegnister-Str. w Freystadt (Ko簑chów) wszed jaki wyn璠znia造 m這dzieniec, który, korzystaj帷 z chwilowej nieuwagi znajduj帷ego si tam pracownika, schwyci le膨c na stoliku brzytw. W chwili gdy tajemniczy osobnik, otwieraj帷 brzytw kierowa j ku swej szyi, pracownik zak豉du odebra mu momentalnie to ostre narz璠zie i wypchn掖 niedosz貫go samobójc na ulic. Nieznajomy, s豉niaj帷 si na nogach, przeszed na drug stron ulicy i zrobiwszy kilka kroków stan掖 przed sklepem z produktami spo篡wczymi Hansa Meyke. Po chwil wszed do sklepu i za膨da kawa趾a sera. W豉軼iciel sklepu, chc帷 temu 膨daniu zado嗆 uczyni, uj掖 d逝gi nó w r瘯 i skierowa si ku szafie, na której le瘸 du篡 kawa sera. W tej chwili nieznajomy rzuci si na w豉軼iciela sklepu i wydar連zy mu z r瘯i nó, zanim sklepikarz zdo豉 si zorientowa, utopi sobie narz璠zie w piersi. Cios ten dobrze by wymierzony, gdy nó przebiwszy osierdzie, spowodowa natychmiastow 鄉ier. Ze znalezionych przy samobójcy papierów okaza這 si, 瞠 by nim wypuszczony przed kilku miesi帷ami z wojska, rezerwowy szeregowiec Alfred Gornau, mieszkaj帷y w Ksi捫u, z zawodu giser (rzemie郵nik zak豉du odlewniczego). Nie móg znale潭 zaj璚ia i w ostatnich czasach, nie maj帷 grosza, cierpia gód. Zw這ki samobójcy odwieziono do gabinetu medycyny s康owej przy ul. Hesse-Str.

29.03.1909:W這軼ianin Manfred Liehs licz帷y sobie 40 lat pojecha do pobliskiej wsi Günthersdorf (Zatonie), jad帷 w kierunku Grünberg (Zielona Góra), aby przywie潭 do miejscowego browaru kilka anta趾ów piwa dla ober篡 w Ksi捫u. Wracaj帷 boczn drog z piwem, bo w Hänchen (Barcikowice) skr璚i na Kleinhänchen (Ma貫 Barcikowice), a potem lasem do Ksi捫a - pijany ju Liehs, najwidoczniej zdrzemn患szy si, spad z wozu, a tylne ko這 wesz這 mu na szyj. Ko id帷y wolno i wobec przeszkody, na któr natrafi這 ko這, stan掖, tak, 瞠 ko這 pozosta這 na szyi nieszcz窷liwego, powoduj帷 鄉ier. Dopiero po niejakim czasie zauwa穎no wypadek, bo akurat drog t pod捫a豉 砰dówka, trudni帷a si handlem wszelkimi fartuchami i chustami. Wszcz窸a raban, a 瞠 by這 to blisko wsi Kleinhänchen, ch這py si zbieg造, ale na ratunek by這 za pó幡o. Liehs pozostawi na pastw losu 穎n i 6 dzieci. 砰d, który go wynaj掖 na przywóz piwa, od瞠gnywa si od tego, jakoby to on kaza nieszcz窷nikowi jecha i nie poczuwa si do winy, aby wdowie cokolwiek wynagrodzi po stracie m篹a.

30.03.1931: Dotar豉 tu wie嗆 z powiatowego wi瞛ienia w Freystadt (Ko簑chów), 瞠 tamtejsi dwaj wi篥niowie, Karl Engel i Erwin Markwitz, usi這wali zbiedz stamt康. Rzucali si przede wszystkiem na dozorc wi瞛iennego Waldemara Zuske i przez zadnie kilku ciosów obezw豉dnili go. Ale krzyk dozorcy us造sza豉 s逝瘺a wi瞛ienna i pospieszy豉 z ratunkiem. Widz帷 to Engel, wyrwa ci篹ko ranionemu dozorcy rewolwer i razem z Zuske wtargn掖 do oddzia逝 kobiecego w wi瞛ieniu. Tutaj zamkn瘭i si w celi jednej ze znajomych sobie kobiet. Tymczasem przyby豉 policja i zacz窸a nawo造wa, aby otworzyli drzwi. Kiedy to nie pomog這, policja zacz窸a rozbija sufit, aby t drog dosta si do zamkni皻ej celi. Wówczas Engel da strza do kobiety, w której pono si kocha, zabij帷 j. Po chwili sam pope軟i samobójstwo. Zuske, nie widz帷 drogi wyj軼ia, otworzy drzwi i podda si policji. Engel zamieszkiwa w Ksi捫u, mieszka samotnie, zatrudniaj帷 si do prac do zamo積iejszych ch這pów. Skazany zosta na 4 miesi帷e wi瞛ienia z mniejszym rygorem za kradzie worka owsa i pi璚iu kur z zagrody Horsta Klebitza. Mia wyj嗆 z wi瞛ienia w miesi帷u maju.

31.03.1913: W owym roku Wielkanoc przypad豉 na 22 i 23 marca. Lokalne gazety wówczas donosi造: Od wczoraj miasto Freystadt (Ko簑chów) ma pi皻no 鈍i徠eczne, warcz doro磬i, szumi podeszwy t逝mu przechodniów po chodnikach. Ulice przewiewa pierwsze tchnienie wiosny. Od po逝dnia cz窷 sklepów zaryglowa豉 ju drzwi wej軼iowe, zostawiaj帷 jeno os這ni皻e olbrzymie witryny wystawowe, za którymi rozrzucono jajka. Wszystkie sklepy wystawi造 jajka. Sklepy spo篡wcze wystawi造 jajka kurze, sklepy z zabawkami jajka drewniane, olbrzymie, zawieraj帷e jajka mniejsze, zawieraj帷e jajek kilkana軼ie, jajek kilkadziesi徠; sklepy z kaloszami wystawi造 jajka gumowe, kauczukowe; cukiernie - jajka s這dkie, z lukru i czekolady, jajka - bombonierki,jajka z cukierkami w 鈔odku, jajka konfiturowe; sklepy szklarskie - jajka porcelanowe, 豉two si t逝k帷e jajka fajanse we (tanie), jajka kryszta這we (drogie), jajka malowane, jajka r積i皻e, lane, du瞠 i mikroskopijne; sklepy rze幡icze pokaza造 jajka bez 逝piny, mleczno-bia貫, umieszczone w ryjku oparzonego sympatycznego prosi璚ia; sklepy ogrodnicze roztoczy造 jajka pachn帷e, jajka z fio趾ów, z pierwszych fio趾ów, jakie w tym roku wyda造 miejscowe cieplarnie; nawet sk豉dy mebli wystawi造 jajka — biurkowe popielnice; nawet sk豉dy papieru wystawi造 jajka - na pocztówkach; nawet sklepy z 瞠lazem wystawi造 jajka - spluwaczki; nawet ksi璕arnie wystawi造 ksi捫ki, omawiaj帷e jajka, jako element sztuki kucharskiej; s這wem nie ma takiego okna w którym by przechodzie nie widzia jajka, bo nawet mijaj帷 sklep z lustrami, cz這wiek przegl康a si w jajku, t. j. w lustrze o kszta販ie jajowym. Ale tego nie do嗆. Jutro b璠ziemy jajka - jedli. Jutro b璠ziemy si dzielili jajkami, dzielili w imi wzajemnej 篡czliwo軼i. *Wskazówki dla gospody na dzie 23 marca: Niedziela Wielkanocna. Zarz康zenie obiadów: 1) Po wódce paszteciki z francuskiego ciasta z farszem. — Rosó lub barszcz w fili瘸nkach. — 安i璚one. — Piecze sarnia z sa豉t zielon. — Kremy i blaman瞠. — Polewka z wina. 2) Zimna przek御ka po wódce. — 安i璚one. — Rosó lab barszcz. — Pol璠wica z sa豉t z czerwonej kapusty. — Polewka z piwa. 3) Obiad jarski: Zupa z w這szczyzny z grzankami z parmezanem. — Groszek zielony z omletem. — Szpinak z jajami sadzonymi. — Szarlotka z jab貫k.*Przysmak, jaki zalecano na Wielkanoc: Pasztet z zaj帷a. Przodki zaj帷a, 貫bek, serce, przednie nó磬i naszpikowane, 3 cebule, 6 listków bobkowych, 6 ziarnek pieprzu, 6 angielskiego ziela, wszystko w這篡 w rondel, nala wod tyle, aby tylko by這 przykryte ni, doda w這szczyzny, 1/4 f. s這niny i dusi w krótkim sosie do mi瘯ko軼i—wtedy przeprowadzi ca這嗆 4 razy przez maszynk do mi瘰a, oddzieliwszy przedtem mi瘰o od ko軼i—ca陰 ciel璚 w徠róbk wymoczy w mleku, obra ze skórki, naszpikowa, obsma篡 na patelni, wstawi do pieca dobrego na pó godziny tylko, jak ostygnie, utrze na tarce i pi徠y raz przeprowadzi z ca這軼i przez maszynk, aby si masa dobrze po陰czy豉—doda smak pozosta造 od gotowania zaj帷a, w這篡 do donicy i trze dodaj帷 8—10 jaj po jednemu, dola 3/4 f. dobrego przetopionego mas豉, posoli, usypa ut逝czonego ja這wcu, niewielk 造磬 w這篡 ca這嗆 w rondel wysmarowany mas貫m i wysypany mia趾 bu貫czk, po這篡wszy na dno rondla przed mas kr捫ek papieru pergaminowego, aby zabezpieczy pasztet od przylgni璚ia do dna rondla, co zwykle ma miejsce — wstawi rondel w piec 鈔ednio gor帷y. Po upieczeniu pasztet ostygnie w rondlu.

[Kartki zako鎍zono na nr 328. c.d.na bie膨co w CSI nr 4'13, sekcja serwis (j)]

 Luty

1.02.1943: Zastrzelono cz這wieka. Przera瘸j帷y widok dla Dory Hübner, która si tam niespodziewanie napatoczy豉 i ujrza豉. W okolicy wsi nast徙i造 wielkie roztopy. Na polach i 陰kach zjawi豉 si woda. Rowy nie transportowa造 wody dalej, pospiesznie nale瘸這 je udro積i. Na 陰kach mi璠zy Ksi捫em a Hartmannsdorf (Jarogniewice) sprowadzono brygad wi篥niarek z filii obozu Gross-Rosen z Neusaltz (Nowa Sól), która mie軼i豉 si przy fabryce Gruschwitz Textilwerke AG. Stra nad wi篥niarkami trzymali dwaj wachmani: Franz Augenreich, wywodz帷y si z Heydau (Czas豉w) i Wilhelm Widmer z Schussenze (Ciosaniec). W trakcie krótkiego odpoczynku, przy do嗆 swobodnej atmosferze, jedna z wi篥niarek (pó幡iej si okaza這, 瞠 by豉 to Polka, Dorota Paczkowska) niepostrze瞠nie zacz窸a si oddala od grupy w stron pobliskiego lasu. Nie wiadomo, czy próbowa豉 ucieczki, co zreszt w ka盥ej okoliczno軼i musia這 to zako鎍zy 鄉ierci, czy udawa豉 si za potrzeb fizjologiczn. Zauwa篡 ten manewr Widmer. Kilkakrotnie krzykn掖 do wi篥niarki, nawo逝j帷 j do powrotu. Nie wiadomo, czy go pos造sza豉, nie zatrzyma豉 si jednak, wolno kierowa豉 si w stron lasu, tam, gdzie sta豉 za drzewami Dora Hübner. I wtedy pad strza. Wi篥niarka bez krzyku upad豉, a Dora jak najszybciej z lasu uciek豉. Brygada wi篥niarek powraca豉 do wsi przy zmierzchu. Obserwowa豉 ten marsz Dora. Nikt nie niós cia豉 zabitej Polki. Jakby tego zdarzenia nigdy nie by這. Nazajutrz Dora uda豉 si na tamto miejsce. Jedynie na trawie dostrzeg豉 郵ady krwi. Nic poza tym.

2.02.1913: Zdarzenie rozegra這 si akurat w po逝dnie. Od kilkunastu dni ociepli這 si i wokó wioski, tak瞠 w niej samej – rozgo軼i造 si roztopy. Ci, co swoje obej軼ia mieli przy rzeczce przep造waj帷ej przez osad, przekopali ku niej ma貫 rowki, aby z ich obej嗆 woda ku niej sp造n窸a, mimo, 瞠 koryto rzeczki wype軟ione by這 do wszelkich granic. W ten po逝dniowy czas powraca do swojej cha逝py z knajpy 49-letni kawaler Hedging Stephan. Jak codziennie by po kilku g喚bszych w knajpie u 砰da, to dar si wniebog這sy na ca陰 wie. Trudno bowiem by這 jego krzyki odbiera jako skoczn piosenk. Krzyki te sp這szy造 krow, b璠帷 w豉郾ie na podwórku Kurta Schocha. Krowa ogo podnios豉 ku górze i w tri miga znalaz豉 si na drodze, nie zwa瘸j帷 na nawo造wania Schocha. Gna豉 prosto na zataczaj帷ego si na drodze Stephana, a ten nie mia 瘸dnych szans na umkni璚ie przed galopuj帷 krow. Krowa Stephana z tak si陰 ubod豉, 瞠 nieszcz窷nik ten – wyl康owa pod szyje w rzeczce. Schoch, biegn帷 za uciekaj帷 krow (a ta gna豉 dalej) – wyci庵n掖 z wody na pó逍rzytomnego Stephana. Jako tako stan掖 on na chwiejne nogi, woda z niego la豉 si strumieniami, a mimo to – z miejsca zacz掖 kontynuowa swój 酥iew, czyli nieartyku這wane krzyki. [Wzmianka o tym na Twitterze i Facebooku: 2.02.1913: Sp這szona krowa pijackim wrzaskiem powracaj帷ego z knajpy od 砰da, Hedginga Stephana – ubod豉 go tak, 瞠 wpad do rzeki.]

3.02.1791: Ksi捫 stan掖by si zarzewiem wielkiego konfliktu dyplomatycznego mi璠zy Królestwem Niemiec (pa雟two prusko-brandenburskie) a Turcj. Bo b璠帷 przejazdem z Grünberg (Zielona Góra), pod捫a na nocleg w Glogau (G這gów) pose turecki - Asmin Saib Effendi. Najpierw wypu軼i swoich umy郵nych, aby spenetrowali drogi okoliczne, które mia造 go dowie嗆 do Breslau (Wroc豉w). Najkorzystniejsza na ten czas zimowy okaza豉 si droga przez Ksi捫 ku Freystad (Ko簑chów) i dalej ku Neustädtel (Nowe Miasteczko). W podro篡 pos豉 towarzyszy wystawny orszak: obok karocy, orszak tworzy造 5 wozów baga穎wych i 4 wozy metres. To musia這 wzbudzi po鈔ód mieszka鎍ów wielkie zainteresowanie. Z pocz徠ku my郵ano, 瞠 tedy przeje盥瘸 dygnitarz pruski, a kiedy dosz這 do nich, 瞠 to turecki pose, i 瞠 akurat ma zamiar wymieni jednego z koni – kilkoro z ch這pów postawi這 si. Wid豉mi i kosami zagrodzi這 s逝瘺om pos豉 dokonanie wymiany konia. Pose zrazu my郵a, 瞠 jest to zamach i ju wysy豉 pos豉鎍a do Poczdamu, gro膨c wszelkimi konsekwencjami dyplomatycznymi, a nawet wojennym starciem. Ch這pi za z貫 mieli, 瞠 pa喚taj si tu Turcy. W ko鎍u kto rezolutny z orszaku si znalaz, zmiarkowa co stoi na przeszkodzie, nakaza beczk gorza造 wytarga, ch這pom da i czym pr璠zej ku miastu st康 czmycha. I tak si sta這. Pose skarg napisa, jednak nie dosz豉 na dwór królewski w Poczdamie, zagin窸a gdzie w ko簑chowskim starostwie. Najprawdopodobniej znajduje si ona w ksi璕ach parafialnych...

4.02.1881: Erich Guckland, stary wdowiec, nie st康, bo przyb喚da ze s御iaduj帷ej wioski Streidelsdorf (Studzieniec) o ma造 w這s, aby we wsi wznieci po瘸r i pu軼i j z dymem! Nastawi on sobie na piecu kapu郾iak do gotowania. Drewna na opa te porz康nego nie mia, to i strawa gotowa豉 mu si leniwie. W ko鎍u o niej zapomnia i podrepta do ober篡. Po dwu godzinach ha豉burda i rejwach wokó si zrobi. Licha chata starucha stan窸a ca豉 w wielkim i brudnym dymie, chocia ognia w ni z帳 nie by這 widu. Zbiegli si zewsz康 ludziska, lament podnosz帷, bo do cha逝py ni czorta wej嗆 nie mo積a by這, a inne zabudowania blisko. Kto do ober篡 po Ericha pogna. Ale znalaz si z t逝mu 鄉ia貫k, syn Mersky'ego, Hans, kopniakiem mocnym rozwar drzwi, wtargn掖 do 鈔odka i po chwili wyrzuci na zewn徠rz czerwony od ognia gar, w którym 瘸dnego kapu郾iaku ju nie by這. Kipi帷y z gara kapu郾iak zala ogie, który jeno dym produkowa i, jak si okaza這, wielkiego strachu nap璠zi mieszka鎍om. Nie usz這 to jednak Erichowi: zosta zobowi您any do dwu tygodniowych prac na rzecz wsi, w tym, 瞠 ka盥y móg go darmo wynaj望 na trzy godziny do swoich gospodarskich prac, przestrzegaj帷 nie dawania mu 瘸dnego jedzenia, tylko wod ze studni do popicia

5.02.1935: 好ieg, mróz, drogi w kiepskim stanie, ale im to w ogóle nie przeszkadza這. Powy豉zi這 toto (tak s康zi jednak ma豉 garstka mieszka鎍ów), poubiera這 si w jakie ó速o-br您owe stroje organizacyjne, powyci庵ano b瑿ny i fujarki, i ze sztandarami z swastyk – pocz皻o toto maszerowa przez wie tam i z powrotem graj帷 jakie wojskowe marsze. Tutejsza m這dzie z Hitlerjugend prezentowa豉 swe zdolno軼i, na drog wysz這 sporo mieszka鎍ów, sporo te dzieciaków i m這dzie oklaskiwa這.

6.02.1945: Intensywny i zab陰kany opad 郾iegu na prawie 瞠 wyludnion wie. Kilka rodzin pochowanych w piwnicach lub w stodo豉ch oczekuje jeszcze cudownej broni Hitlera, nie wierz帷 przyj軼ia tu bolszewików. Tymczasem od strony po逝dniowej nad Odr w okolicach wsi Tschicherzig (Cigacice) 33 Armia 1 Frontu Bia這ruskiego toczy zaci皻e walki przy forsowaniu Odry. Niemcom: oddzia造 5 górskiego korpusu armijnego SS, 101 korpusu armijnego „Berlin” udaje si jeszcze utrzymywa przyczó趾i nie tylko w Cigacicach ,ale te w rejonie Crossen an der Oder (Krosno Odrz.), Küstrin (Kostrzy) i Dammvorsadt (S逝bice).

7.02.1915: Jad帷y do Breslau (Wroc豉w) kurier wojskowy, zatrzymawszy si na tu posi貫k, a pocz瘰towany kilkoma kieliszkami wódki – nieco rozgada si i zebranym, jak to bywa zawsze w ober篡 ch這pom, kiedy kto obcy we wsi zjawia si, wygada si, 瞠 z pewno軼i dzi rozpocz窸a si wielka bitwa na Mazurach. Traf chcia, 瞠 s這wa te pos造sza Rudolf Rosynek, maj帷y syna Waltera przebywaj帷ego w豉郾ie ze swoim oddzia貫m w tamtych okolicach! Tak to by wynika這 z ostatniego listu, jaki trzy tygodnie temu Rosynek dosta poczt polow. Lecz kurier nic ponadto nie wiedzia, a mo瞠 i ugryz si w j瞛yk i jedno rzek: - No to do嗆, ch這pie, z pewno軼i twój dzielny syn teraz do Ruskich strzela! B璠zie z niego bohater!... Po godzinie kurier odjecha, a ch這pi mieli nowy temat do dysputy, jak to ich dzielni synowie walcz na wojnie. [Bitwa nad jeziorami mazurskimi - niem. Winterschlacht in Masuren - „bitwa zimowa na Mazurach" – by豉 to operacja niemiecka, rozpocz皻a 7 lutego 1915 r. zmierzaj帷a do wyparcia si rosyjskich okupuj帷ych wschodnie kra鎍e Prus Wschodnich oraz udzielenia wsparcia Austriakom walcz帷ym na po逝dniu, poprzez zwi您anie walk znacznych si nieprzyjaciela. Natarcie przeprowadzone z zaskoczenia, w silnej zamieci 郾ie積ej, pocz徠kowo odnios這 znaczne sukcesy: okr捫ono i rozbito XX Korpus rosyjski. Jednak瞠 potem nast徙i這 przeciwnatarcie Rosjan i 22 lutego zatrzyma這 post瘼y wojsk niemieckich, po czym front na odcinku pó軟ocnym ustabilizowa si].

8.02.1945: Ziemia dosta豉 we wsi drgawek. Zamarzni皻a, wi璚 wszystko to przypomina trz瘰ienie ziemi. Huk pot篹nieje. Na horyzoncie b造ski, ciemne ob這ki. Resztki mieszka鎍ów wsi pochowani, gdzie kto móg si skry. Zacz窸o si wi璚. 3 Armia Gwardii genera豉-pu趾ownika W.Gordowa wraz 25 Korpusem Pancernym uderzy豉 w kierunku Glogau (G這gów), Neusalz (nowa Sól) i Günberg (Zielona Góra). Po zdobyciu miast ma dokona zwrotu na zachód i do陰czy do prawego skrzyd豉 nacieraj帷ej w kierunku Kotzenau (Chocianów) i Sprottau (Szprotawa) 4 Armii Pancernej i 13 Armii. Ale w dniach 8 i 9 lutego sukcesu nie by這. Posuwano si jedynie dziennie 10-13 km do przodu. Opór zaci皻y stawia niemiecki XXIV Korpus Pancerny genera豉 Nehringa. Za siedem dni Armia czerwona wkroczy do Ksi捫a.

9.02.1945: Z frontu wojennego: sztab 1 Frontu Ukrai雟kiego, w tym marsza貫k Koniew w軼ieka si na niemrawo嗆 i niepowodzenia w rozpocz皻ym natarciu na Glogau i dalej na Neusalz i Freystadt. Nast瘼uj przegrupowania. Teraz na celowniku Neustädel (Nowe Miasteczko), Neusalz (Nowa Sól) i Freystadt (Ko簑chów). Po zdobyciu tych miejscowo軼i 76 Korpus, 93 Brygada Pancerna i 22 Brygada Artylerii 1 FU maj dokona zwrotu na Bóbr od Naumburg (Nowogród Bobrza雟ki). Za Bóbr wycofuje si niemiecki XXXX Korpus Pancerny genera豉 Henrici.

08:49. Fb: 9.02.1945. W軼ieka si na niemrawo嗆 natarcia Rosjan marsza貫k Koniew. Nast瘼uj przegrupowania. Teraz na celowniku Neustädel, Neusalz i Freystadt. Po zdobyciu tych miejscowo軼i 76 Korpus, 93 Brygada Pancerna i 22 Brygada Artylerii 1 FU maj dokona zwrotu na Bóbr od Naumburg. Za Bóbr wycofuje si niemiecki XXXX Korpus Pancerny genera豉 Henrici.

10.02.1945: Z frontu: Mia jeszcze na sobie czysty mundur z narzucon bia陰, maskuj帷 peleryn, a to denerwowa這 tych, którzy siedzieli w 豉chmanach w piwnicy. Wszystko trzeszcza這 wokó. Bolszewicy byli jakby na spluniecie. Tak mniej wi璚ej rzek wojskowy. Nakarmiono go. Odsapn掖. Jego rodzinny dom jest w Aufhalt ko這 Neusaltz (Stany, Nowa Sól). Nazywa si Werner Rabiega. Wszyscy uciekli przed barbarzy鎍ami. On tak瞠 ucieka, prosi te, b豉ga, aby i oni st康 jak najszybciej uciekli przed tym, co nadejdzie. To gorsze ni piek這. Tego jeszcze 鈍iat nie widzia. Sodoma i Gomora to za ma貫 okre郵enie tego, co za chwil nadejdzie wraz z bolszewikami. On ju widzia na froncie, co oni wyprawiaj z lud幟i. Hitler kaput, Niemcy kaput. 砰cie kaput. Potem si z nimi po瞠gna. Ucieka w stron Altkessel (Stary Kisielin). Ma tam brata. Z pewno軼i go ju tam nie ma. Ale on tam idzie, bo jak瞠 w tej katastrofie nie i嗆 do rodziny? [Wernera Rabiege odnaleziono 17 lutego w pobli簑 cmentarza w Ksi捫u. Wisia na drzewie. Na piersiach powieszono mu kartk papieru z rosyjskim napisem „Za Stalina!”].

11.02.1945: Z frontu: Bolszewicy coraz bli瞠j Ksi捫a. Rozproszone niemieckie oddzia造 szybko kieruj si do Gürinberg (Zielona Góra). Wszyscy deklaruj, 瞠 miasto b璠zie broni si zaciekle. Rozpogadza si, dni d逝窺ze i s這neczne. Nad wsi kr捫y造 dzi dwa sowieckie samoloty. Odwa積ie przelatywa造 nisko nad domami. Ob a w pobli簑 polowe lotniska Luftwaffe w Ochelhermsdorf (Ochla) i Liebschütz (Lubieszów) zbombardowane.

12.02.1945: Z frontu: pod ciosami 4 Armii (Gwardii) zostaje prze豉many pó軟ocny „zawias” obrony niemieckiej pomi璠zy Odr a dolny, Bobrem. Od strony Glogau (G這gów) zagro穎ny zosta odci璚iem niemiecki XXIV Korpus Pancerny od pozosta造ch si Grupy Armii „字odek”. Natomiast Rosjanie z 76 korpusu dotarli na przedmie軼ia Neustädel (Nowe Miasteczko), za dzia豉j帷e na tym odcinku 93 Brygada Pancerna i 22 Brygada Artylerii Pancernej obchodz miasto i przez Grossenborau (Borów) i Zissendorf (Cisów) ruszaj na Freystadt (Ko簑chów).

13.02.1945: Z frontu: Rosjanie zacieraj r璚e, bo maj powody do 鈍i皻owania. Salut armatni, samogon te by, a potem, niestety, kilka godzin odpoczynku i co zuchwalsi pocz瘭i przeczesywanie okolicy w poszukiwaniu kobiet. Jednostki 25 Korpusu Pancernego i 21 Korpusu zdoby造 Beuthen an der Oder (Bytom Odrza雟ki) i Neustädel (Nowe Miasteczko). Po opanowaniu Bytomia, genera Gordow kieruje 25 Korpus Pancerny na zachód. Brygady Korpusu maszeruj帷 przez Lessendorf (Lasocin) podchodz od wschodu do Freystadt (Ko簑chów), a od po逝dnia miasto zaczyna by atakowane przez 93 Brygad Pancern i 22 Brygad Artylerii Pancernej. Kilkugodzinna nawa軟ica, nieuzasadniona, miasto w zasadzie nie stawiaj帷e oporu (Rosjanie z pewno軼i mieli myl帷e dane o silnym niemieckim zgrupowania z faktu, 瞠 by造 tu wojskowe koszary z tradycj) – zosta這 zdobyte. Rosjanie zniszczyli wi瘯sz cz窷 miasta, pozbawiaj帷 go w sporej cz窷ci historycznych zabudowa i miejskiej architektury. Nasta czas gwa速ów, mordów i grabie篡. 13 lutego 1945 r. historyczne miasto Ko簑chów przesta這 istnie. Na terenie zamku Rosjanie rozstrzeliwuj pastora lutera雟kiego, policjantów miejscowych, w豉軼iciela kina, kilku zab陰kanych volksturmistów.

14.02.1945: Z frontu: przetasowania sowieckich zgrupowa na linii Bobru i Nysy ㄆ篡ckiej w okolicach Sagan (畝ga) i Sorau (畝ry). Tymczasem przez Ksi捫 przetaczaj si jednostki 76 Korpusu Piechoty, 93 Brygady Pancernej i 22 Brygady Artylerii, które sz造 w kierunku Grünberg (Zielona Góra). Po wyczerpuj帷ych bojach w Freystadt (Ko簑chów) Rosjanie Zielonej Górze spasowali i miasto zdobyli nie uciekaj帷, jak to w przypadku Ko簑chowa, do kolosalnych zniszcze w zabudowie.

15.02.1941: 24-letni Gertrud Rengers, syn Lonny z domu Simon w Alt Tschau (Stare 畝bno), b璠帷y obecnie kapralem Berli雟kiego Oddzia逝 Wartowniczego, niespodziewanie na jeden dzie zjawi si w Ksi捫u. To, 瞠 zjawi si tu (za豉pa si na misj tajn do Freystadt, Ko簑chów) ma這 to wa積e, lecz to, co powiedzia zebranym mieszka鎍om przy piwie w knajpie – zelektryzowa這 wszystkich do takiego stopnia, 瞠 o tym fakcie opowiadano a do ko鎍a istnienia Fürstenau. Otó ten Rengers jest przy wodzu Rzeszy, Adolfie Hitlerze! Nie wierzono mu do momentu, kiedy pokaza im zdj璚ie, na którym jest on i dwóch jego kolegów stoj帷ych obok schodów na tarasie pi瘯nej willi w otoczeniu urokliwych gór. A na tarasie za mo積a spostrzec samego Führera rozmawiaj帷ego z jak捷 kobiet i z kilkoma oficerami. Wyja郾i這 si oto, 瞠 on i kilkunastu jego kamratów oddelegowano na dwa miesi帷e do s逝瘺y wartowniczej na Obersalzbergu do samego berghofu Adolfa Hitlera! Trudno by這 tu zauwa篡, 瞠 znajdujemy si w stanie wojny, tak mówi nieco zszokowanym mieszka鎍om.

16.02.1759: Czarny dzie w pobliskim Freystadt (Ko簑chów). Do miasta wtargaj jakie odpryski oddziaów Rosjan i zaczyna si masowa grabie, pl康rowanie wszystkiego, co ujrzy wzrok. Nawet domy mieszczan staj si 逝pem owych rzezimieszków. Jedynie zamek zapi掖 swe wrota, a jaki 鄉ia貫k wystawi armat i stamt康 odda dwie kule, które narobi造 nie tylko wielkiego huku i dymu, ale te uszkodzi造 dom mistrza szewskiego Helmuta Meyke (pochodz帷ego z Steinborn, Kamionka) przy ratuszu. Niemniej te wystrza造 przestraszy造 grabie盧ów, którzy wolno pocz瘭i wydostawa si z miasta w kierunku... Ksi捫a. Do wioski jednak nie dotarli. Na jaki czas, prawdopodobnie, pochowali si w pobliskich lasach.

17.02.1841: Nowoczesno嗆 do wsi wkroczy豉 w palenisku. Frieda Vogt z domu Weichert z Brunzelwaldau (Broniszów, rodze雟two akt. mo瞠 by w okolicach Kindelbrück, Weissensee-er Tor) sprowadzi豉 do wsi do opalania w璕iel brunatny! I zadziorn bab, 瞠 hej, by nie by豉, by naraz mieszka鎍ów zwo豉豉 i zademonstrowa豉, jak cudo si pali i jakie naraz ciep這 daje, ni ten chrust z lasu pa雟kiego! W璕iel ten, a za ton zap豉ci豉 8 srebrnych groszy (Silbergroschen) przywioz豉 furmank z Nider Herzgoswaldau (Mirocin Dolny), gdzie rozpocz皻o wydobywa z這瞠 z pola górniczego Hans Joahin, którego w豉軼icielem by豉 firma C. Kulmitz G.m.b.H., maj帷a kilkana軼ie takich pól a pod Nyssa (Nysa) w okolicach Oppelin (Opole). A niektórzy, co sam Friede zadziwi這, pytali naraz, czemu to ona do Mirocina se wybra豉, mog豉 przece i do Brunzenwaldau (Broniszów) wybra, na tamtejsze z這瞠 Alma, nale膨ce do Gewerkachaft „Alma” - Forst. Lecz ona, zakrzycza豉 im, by dupy nie zw帷hiwali i daliby spokój...*17.02.1935. Adolf Hitler wprowadza w Niemczech 8-godzinny dzie pracy.

18.02.1841: Doigra豉 si Frieda Vogt z t swoj prezentacj spalania w璕la brunatnego w piecu (patrz notka z 17 lutego). Dym si z komina unosi chmurzyco przeogromny, a na dodatek ten niespotykany dot康 tu zapach, szczypi帷y w oczy i zatykaj帷y usta. Wi璚 znale幢i si i tacy, co naraz p璠em do so速ysa Rudolfa Fellenberga nazajutrz pokrochmalili si, wrzeszcz帷, 瞠 ta baba nie st康, bo z Brunzelwaldau (Broniszów) przybywszy, teraz Ksi捫 zaczyna zapaskudza fetorem. Fellenberg nasamprzód poszpera we wszelakich rozporz康zeniach urz璠owych, jakie umieszczane s w „Freystädter Kreisblatt”, niczego jednak tu o szkodliwo軼i spalania w璕la brunatnego nie znalaz, ale pod naporem krzykaczy co poniektórych, uda si do pani Vogt. Z dala czu by這 w powietrzu specyficzny zapach spalanego w璕la. Do id帷ego so速ysa podbieg rolnik Gertrud Bertog i rzece mu, 瞠 i on do domostwa dzi przytarga ten w璕iel, ale z Streidesldorf (Studzieniec) z miejscowego z這瘸 Caroline, w豉軼icielem pola by豉 firma Gewerkschaft alten Rechts. Niechaj so速ys spasuje, nie da si ciemnocie za nos wodzi. W璕iel to przysz這嗆, to post瘼! Niemniej so速ys Friede upomnia, aby nieco miarkowa豉 i dymu na wie nie puszcza豉 srogiego, bo kury zaprzestan jaja znosi.

19.02.1906: Zapachnia這 rewolt w powiecie ko簑chowskim! Jedynie bystro嗆 umys逝 so速ysa Ksi捫a, Ernesta Schultza zapobieg豉 najgorszemu. Nie wiadomo jednak, sk康 si on dowiedzia, 瞠 kilku parobków i robotników rolnych z folwarku (koloni le郾ej) Wiedemuth (Dziwiszowice) ko這 Lessendorf (Lasocin) zw帷ha這 si z podobnymi z folwarku Sorgevolwerk (Troska) i Freiheit (Wolnica) wchodz帷ych do Hartmannsdorf (Jarogniewice) i pocz瘭i jawnie narzeka na warunki pracy i co raz to nowych narzuconych przez zarz康ców pracowniczych obowi您ków i to, jak to okre郵ili sami, „za 豉chmaniarski przyodziewek”. Schultz powiadomiwszy policmajstrów z Freystadt (Ko簑chów) zwo豉 u siebie w so貫ckim pa豉cu po酥ieszn narad, nakre郵aj帷 pierwsze kroki w st逝mieniu niezadowolenia w鈔ód „tych ludzi”. Wy豉pano z nich „rozpalone g這wy” (kilkoro z nich to sezonowo w璠ruj帷y po okolicy 砰dzi) na „otrze德iaj帷e” rozmowy, reszcie dano na sam pocz徠ek dodatkowe porcje 篡wno軼iowych i zagro穎no na koniec, 瞠 mog zmieni swe miejsca pracy w innych folwarkach. Ale to czynno軼i chwilowe. Wyznaczono potajemnie obserwacje tych wszystkich, którzy mieli jeszcze odwag co tam pod nosem burcze.

20.02.1491: Wie嗆 dla historyków: niebawem w豉郾ie od strony G這gowa nap造n pierwsi osadnicy, aby po鈔ód tutejszych borów za這篡 osad. To, co pocz窸o si wyprawia pod rz康ami de Karnkowa wielu si nie podoba這, co oznacza這 ucieczk. A zacz窸o si to pod obleganymi bezskutecznie Koszycami, Jan Olbracht syn króla Polski Kazimierza Jagiello鎍zyka, pó幡iejszy król Polski otrzyma od swojego brata W豉dys豉wa, króla W璕ier, ksi瘰two g這gowskie. Nadanie to mia這 by zado嗆 uczynieniem za zrzeczenie si pretensji w璕ierskich. Ksi捫 nie zaszczyci domeny swoj osob, a rz康zi przez os豉wionego Jana Karnkowskiego (Johannes Polak de Karnkow).

21.02.1921: Do miejskiego szpitala w Neusaltz (Nowa Sól) saniami przez las, by by這 jak najszybciej zawieziona zosta豉 38-letnia robotnica Marianne Rabiega z domu Hein (Kottwitz, Kotowice, potomkowie mog akt. w Wellerswalde), pracuj帷a u gospodarza Kurta Dittmanna. Pracowa豉 dzi przy m這carni. W trakcie roboty, pas m這carni urwa si, porywaj帷 za r瘯 Rabieg tak nieszcz窷liwie, 瞠 zanim zdo豉no zatrzyma m這carni, kobieta kilka razy uderza豉 g這w o klepisko. Nieszcz窷liwa kobieta jednak w szpitalu zmar豉, pozostawiaj帷 na 豉sce 6 dzieci, gdy m捫 jej wyjecha za zarobkiem do Ameryki. O tym wypadku szeroko pisa造 tez 郵御kie gazety, z wroc豉wsk Schlesische Zeitung”, a specjalny reporter gazety z Nowego Miasteczka „Anzieger für Neustädtel und Umgegend” (Kurier na Nowe Miasteczko i Okolice) przyby do Ksi捫a.

22.02.1917: W dzisiejszej urz璠owej magistrackiej „Freystädter Kreisblatt”, któr to gazetk z Freystadt (Ko簑chów) specjalnie przywióz w豉軼iciel Ksi捫a, Max Greulich, aby mieszka鎍y mogli zapozna si osobi軼ie z notatk w dziale kryminalnym. Napisano otó tam, 瞠 w rynku Freystadt o g.5 pp. wczoraj jaki drab chcia porwa z furgonu powo穎nego przez Fritza Collatza - kawa w璕la, lecz spostrzeg to wo幡ica i odp璠zi go batem, na co ten porwa kamie i cisn掖 nim w Collatza, lecz chybi, gdy za wo幡ica zatrzyma konia i zszed z furgonu, wówczas rabu rzuci si na niego z dobytym no瞠m i dzi瘯i tylko temu, i Collatz umkn掖 na stron, cios chybi celu. Collatz rabusia pochwyci wówczas za obie r璚e i odda nadbiegaj帷emu oberpolicmajstrowi Rudolfowi Schupke. Aresztowany, jak si okaza這, to mieszkaniec Ksi捫a i nazywa si Konrad Gallwas.

24.02.1915: Erwin Küpper wraca wraz ze znajomym, Hansem Pollmannem noc do domu. Prawdopodobnie byli na zalotach u samotnej kobiety, 34-letniej wdowy Liesbeth Lersch. Na drodze napadli na nich dwaj bandyci, którzy chcieli im zabra pieni康ze. Küpper ratowa si ucieczk, w ciemno軼i nie zauwa篡 jednak przer瑿li w stawie obok miejscowego m造na, do której te wpad. Nad ranem znaleziono go w przer瑿li w postaci stoj帷ej, zmarzni皻ego i bez 篡cia. Küpper pe軟i urz康 sekwestratora w magistracie w Freystadt (Ko簑chów). Odnaleziono tak瞠 jednego z bandytów, by to Alfons Goldammer z pobliskiego Heydau (Czas豉w). Skrywa si w stodole Ewalda Ebela, ledwo uszed te 篡ciem, bo strasznie by przemarzni皻y.

25.02.1915: Erwin Ktoppe jest pracownikiem handlowym? O tym donios豉 nowosolska miejska gazeta „Neusalzer Stadtblatt). Na drugiem posiedzeniu specjalnej komisji Rady Miasta, jak pisze dziennikarz, rozpatruj帷ej projekt prawodawczy w zawieraniu umów z pracownikami handlowymi, zastanawiano si nad art.1, orzekaj帷ym, 瞠 ,,za pracownika handlowego uznaje si osob, która wed逝g umowy wykonywa w przedsi瑿iorstwie handlowym lub przemys這wym lub w zak豉dzie restauracyjnym polecenia handlowe”. Wi瘯szo嗆 cz這nków komisji uzna豉 t redakcj projektu za nie jasn, bo nie okre郵aj帷 軼i郵e, jakiego rodzaju urz璠ników mo積a okre郵i jako, pracowników handlowych”. Na przyk豉d czy mo積a uwa瘸 za pracowników handlowych:buchalterów, agentów handlowych i urz璠ników bankowych? Ale o co chodzi? W tym wszystkim macza palce so速ys Ksi捫a, Helene Rautenberg, kobieta, która na tym stanowisku utrzyma豉 si zaledwie dwa lata, lecz zdo豉豉 wszystkich ze wszystkimi pokóci. B璠帷 na tamtejszej komisji, nie wiadomo dot康 dlaczego tam si zjawi豉 i to w Neusaltz, so速ys Ksi捫a za膨da豉, by mieszkaniec Ksi捫a, Erwin Ktoppe, sprzedaj帷y pok徠nie mi瘰o z uboju 鈍i, zosta okre郵ony jako pracownik handlowy i uiszcza z tego procederu podatki do wiejskiej kasy. A jak si to zako鎍zy這, nie mamy ku temu danych.

26.02.1913: Nie tak dawno w豉dze magistrackie we Freystadt (Ko簑chów) zalegalizowane Tow. katolików Rosjan, którzy za這篡li w豉sn kaplic w Ksi捫u, gdzie odprawiaj nabo瞠雟twa ksi篹a: Aleksiej Zierczaninow i Jan Deibner. Dzi, podczas mszy, odprawianej przez tego ostatniego, do kaplicy wszed biskup prawos豉wny Nikandr i wyg這si przemówienie, nawo逝j帷 obecnych do opuszczenia kaplicy, jak mówi, dlatego, 瞠 w kaplicy odbywa si nawracanie prawos豉wnych na katolicyzm. Ks. Deibner, przerwawszy nabo瞠雟two, odpowiedzia biskupowi, i nikogo gwa速em nie nawo逝je i doko鎍zy nabo瞠雟two. Niemniej by這 to ostatnie nabo瞠雟two Rosjan w Ksi捫u.

27.02.1899: Wydzia karny s康u magistrackiego w Freystadt (Ko簑chów) rozpozna wczoraj spraw Johannesa Bricknera i Kurta Platschera, mieszka鎍ów Ksi捫a, oskar穎nych o opór w豉dzy. W dniu 28 listopada ubr., so速ys wsi Erich Behnke, mia dokona zaj璚ia mienia u wspomnianych w這軼ian na poczet nie zap豉conych podatków. Ale Brickner, chwyciwszy wid造 w r璚e, przybra tak gro幡 postaw, 瞠 zarówno so速ys, jak i towarzysz帷y mu stra積icy ziemscy uznali za bezpieczniejsze zawiesi wykonanie wyroku; to samo zasz這 w zagrodzie Platschera, który, widz帷 zbli瘸j帷ych si przedstawicieli w豉dzy, wyszed do nich z k這nic w r瘯u, o鈍iadczaj帷, 瞠 nic dopu軼i nikogo „na swoje 鄉ieci”. S康 uzna obu za winnych oporu w豉dzy i skaza Bricknera na 4 miesi帷e wi瞛ienia, Platschera za (jako nieletniego) na 2 miesi帷e wiezienia.

28.02.1915: Jak si teraz okazuje we Freystadt (Ko簑chów) na wielu posterunkach ulicznych stoi obecnie po dwóch stróów nocnych, a dzieje si to z powodu wspó透awodnictwa mi璠zy zwi您kami stróów nocnych, a nowo otworzonym kantorem prywatnym Heimatbund Kreis Freystadt, w豉軼icielem którego jest Fritz Goldammer. Ten ostatni bowiem stawia swych stró篡 wsz璠zie gdzie jest sposobno嗆 i bez wzgl璠u na to, i magistraccy stró瞠 zwi您kowi nie chc opu軼i swego stanowiska. Z powy窺zego wynika, i jedna ze stron, kantor Goldammera lub zwi您ek, musi by stratna, w豉軼iciele bowiem pilnowanych domów nie zap豉c wynagrodzenia dla dwóch stróów na jednym posterunku. Wczoraj nawet w Ksi捫u zjawi si stró z kantoru, wchodz帷 w drog miejscowemu stró穎wi nocnemu Erichowi Welsch. D逝go nie trzeba by這 czeka, jak obaj si srogo pobili. Z tej bijatyki uciek stró z kantoru do miasta, nie pokazuj帷 si tutaj wi璚ej.

[kontynuacja na bie膨co w Codziennym Serwisie Informacyjnym. Niniejsze notki ko鎍z si na nr 294 (j)].

Stycze.

1.1.1929: Wszyscy jednak poprzez okna swoich cha逝p, go widzieli. Szed, pokonuj帷 zaspy, bo 郾ieg jedynie by zgarni皻y ano do wej嗆, ano na drodze by zaprz璕iem przejecha, bo tej zimy sodoma i gomora. To by 67-letni Herbert Veteschau. Szaro嗆 by豉 na zewn徠rz, niemniej wszyscy bu go tak czy inaczej, rozpoznali. Przy鈍ieca sobie drog po鈔ód zasp, naftow lamp. Szed wi璚 przygarbiony, para oddechu z ust si ulatnia豉. B喚kitny ob這czek. Potem nikt go ju nie widzia, ani pary, ani cz這wieka.

2.1.1939: Przyjechali ci篹arówk Wehrmachtu, wystawili stoliki, pu軼ili wojskowe marsze. Mieszka鎍y zwabili si, bo s康zili, 瞠 aktywi軼i z NSADP stragan ze 篡wno軼i roz這篡li. Lecz oni pocz瘭i przemawia, wielbi帷 führera i okazuj帷 ameryka雟ki tygodnik „Time”, na ok豉dce którego jest portret Adolfa Hitlera, którego Amerykanie wybrali na „Cz這wieka Roku 1938”. Mo瞠 i tak by, bo rzeczywi軼ie, nie wdaj帷 si w polityk, spostrzec mo積a, 瞠 wiele dobrego wokó si dzieje: ka盥y przede wszystkim ma prac, w domach i obej軼iach pojawia si wi璚ej technicznych, przydatnych do 篡cia i pracy, rzeczy, we wsi s ju przymiarki do wybudowania przez miejscowo嗆 drogi, mówi, 瞠 z betonowej p造ty, jak na autostradzie. I jest wokó porz康ek. A mówi, 瞠 b璠zie jeszcze lepiej, Rzesza b璠zie wielka, pod jej skrzyd豉mi b璠 wszyscy Niemcy na ca造m 鈍iecie!

3.1.1544: B瑿niarz Max Mazur zasapa si od rana, przemierzaj帷 zasypane 郾iegiem zagrody wiejskie, aby do wszystkich dotar這 rozporz康zenie króla Ferdynanda dotycz帷e zmian przy wyborach miejskich rajców. Dot康 bowiem miasta ksi瘰twa g這gowskiego: G這gau (G這gów), Freystadt (Ko簑chów), Guhrau (Góra), Sprottau (Szprotawa), Grünberg (Zielona Góra) i Schweibus (安iebodzin) wybierali radnych do swojego magistratu sami. Teraz oto z 16 zg這szonych kandydatów do Rady Miasta – starosta sam po鈔ód tej grupy wybierze siedmioro i burmistrza. Pozosta貫 miejsca b璠 nadal z wolnego wyboru. Rozporz康zenie nabra這 mocy prawnej od wczorajszego dnia.

4.1.1635: Kolejny styczniowy dzie nowego roku bardzo mro幡y. Przekazano tu, 瞠 w stolicy ksi瘰twa w Glogau (G這gów) i okolicach zapanowa造 niezwykle niskie temperatury. Zimno by這 tak dotkliwe, 瞠 z pu趾ów, które z Czech maszerowa造 2 mile ku miastu - zmarz這 ponad 50 ludzi. W okolicach pono pojawi造 si wilki. Widziano watah w ilo軼i kilkunastu sztuk. Mia造 napastowa okolicznych mieszka鎍ów. Poszarpa造 20 ludzi. Takie przera瘸j帷e wie軼i równie nap造wa造 z okolic Freystadt (Ko簑chów). Owszem, gadano o tym, ma這 kto si jednak tym przejmowa w Ksi捫u. Do dzisiejszego dnia. Wiadome by這 poniektórym z ch這pa i parobków, 瞠 64 letni Bruno Altmann, „jurny na baby” - o zmroku podchodzi do stodo造 rolnika Ernesta Wemhöhnera, przyby貫go tu z Weichau (Wichów, korzenie tej rodziny mog odnale潭 si w 59427 Unna, Sedanstr.5), gdzie w tamtejszej stodole ba豉muci jego córk Irmgard (a ch這pów te ona mia豉 ju sporo). I otó, kiedy starzec ku wrotom stodo造 podkrada – ku niemu, tak to ze strachem opowiada zebranym – dwa pot篹ne psy z pobliskiego pola szale鎍zo po zaspach bieg造. Lecz, kiedy o metry przy nim by造, Altmann spostrzeg, 瞠 do niego zaczynaj skaka dwa wyg這dnia貫 wilki! Najwidoczniej z pomoc bosk uda這 mu si natychmiast wrota, i odtworzy i jeszcze pr璠zej zaryglowa! Narobiono w stodole tak pot篹nego wrzasku, 瞠 ludziska z pochodniami wybiegli, na widok których wilki czmychn窸y... Obecno嗆 wilczych stad w okolicach Ko簑chowa i G這gowa kroniki notuj do po這wy XIX wieku. Starostowie cz瘰to zarz康zali polowania po陰czone z odstrza貫m tych drapie積ików. Tak te sta這 si w 1646 r. zim po tym jak przed ko簑chowskimi murami miasta poszarpany zosta jaki samotny piechur, trudno ju rozpoznawalny (pono by to parobek z Ober Siegersdorf, Górne Podbrzezie). Ostatniego wilka miano zastrzeli pod Carolath (Siedlisko) w 1845 r.

5.1.1919: Gdyby nie bijatyka wieczorna pod knajp u 砰da, nikt by nie wiedzia, ze hen tam dalej od wsi dziej si jakie wa積iejsze rzeczy. Helmut Arlt, stajenny we folwarku Sorge-worwerk (Troska) nie ukrywa, 瞠 jest tu w okolicy jedynym, jak to gada, prawdziwym komunista. Kilka razy dosta od poniektórych szturcha鎍a, kiedy jakie bolszewickie bzdury publicznie gada. Z kolei Walter Morban, piekarz miejscowy i pieniacz, który gard這wa o stworzeniu silnego pa雟twa bez bolszewików i 砰dów i zrobieniu porz康ku wokó – i oto obaj spotkali si w knajpie. Arlt po kilku piwa zacz掖 酥iewa jak捷 komunistyczn pie填, bo w Berlinie dzi wybuch這 komunistyczne powstanie (trwa這 zaledwie do 13 stycznia), co musia這 po gigla Morbana, nie zdzier篡 on krzyków bolszewika, wzi掖 go za kark, wykopa przed knajp i tam pocz瘭i obaj pra si po g瑿ach. Morbaan równie by podekscytowany, bo i jemu za鈍ieci豉 si gwiazdka: w Monachium bowiem zosta豉 dzi za這穎na przez Antona Drexlera, mechanika samochodowego, Niemiecka Partia Robotnicza – DAP (wspomagali go Dietrich Eckart i Gottfried Feden). DAP zaraz, kiedy w jej szeregi wszed Adolf Hitler – przekszta販i豉 si w NSDAP. Ale w Ksi捫u z tego powodu nikt rabanu nie robi, oprócz tych dwóch bij帷ych si kogutów, których zaraz przep璠zono wylaniem na ich 貫petyny kilka wiader ze zimn wod.

6.01.1819: Zwyk造 szarawo-zimowy dzie w otoczonej 郾iegiem wioski. Nie poszukujemy dzi 瘸dnego szczególnego zdarzenia. Zagl康amy jedynie nieco z ciekawo軼i i, mo瞠my by rozczarowani. Dzie nie obdarzy nas ciekawostkami, mo瞠 jedynie tym, 瞠 mimo mrozu, trudno軼i poruszania si po zaspach 郾iegowych, które daj oznaki, 瞠 niebawem przypl徠a si mo瞠 ocieplenie, wi璚 mimo te ciemno軼i, spora grupa mieszka鎍ów wychodzi z domostw by uda si do pa豉cowej knajpy. Kto z nich wypije symboliczne piwo, lecz w wi瘯szo軼i id wieczorami tam, aby by w grupie ze s御iadami, pogaw璠zi, poplotkowa, rubasznie si przy tym 鄉iej帷. S wi璚 razem, s wspólnot, s katolicy, s protestanci. Ten to Polak, ten Niemiec, a ten jeszcze z daleka, 瞠 tego nie mo積a ogarn望...

7.01.1807: Werner Wolf od miesi帷a 篡je w strasznych m璚zarniach ojcowskich. Jego jedyny syn, Gertrud b璠帷y w szeregach armii pruskiej od miesi帷a toczy walki z wojskami napoleo雟kimi pod Breslau (Wroc豉w). Ci篹kie to walki. Przeje盥瘸j帷y dzi przez wie noc kurier, p璠z帷y z Breslau do Berlina, przy wymianie tu koni, rzek zebranym mieszka鎍om o ostatnich chwilach w Breslau. Intensywny ostrza miasta wznowiony zosta 2 stycznia 1807. Po trzech dniach, wobec silnych nacisków cywilnych mieszka鎍ów miasta i nie maj帷 perspektyw przetrwania dalszego obl篹enia, genera von Thile podda miasto. Akt kapitulacji podpisa dwa dni pó幡iej, dzi 7 stycznia, przed samym ksi璚iem Hieronimem Bonaparte, który specjalnie w tym celu przyjecha na 奸御k. Oficerów pruskich zwyci瞛cy uwolnili, szeregowców jednak bior帷 do niewoli. W obronie miasta zgin窸o 13 穎軟ierzy pruskich, straty w鈔ód cywilów nie s dok豉dnie znane. Wypalone jeszcze przed obl篹eniem przedmie軼ia, grabie瞠 i rabunki zwyci瞛ców spowodowa造 ogromne straty w鈔ód mieszka鎍ów tak samego Wroc豉wia, jak i okolicznych miejscowo軼i. Werner Wolf wyniós z tego spotkania jedynie nadziej, 瞠 jego syn popad w niewol Francuzów...

8.01.1919: Od 10 rano rozpocz皻o w nie tak st康 odleg造m FrauStadt (Wschowa) masowe aresztowania uznanych za niebezpiecznych tu Polaków. Przewieziono ich do Glogau (G這gów). Wi篥niów wtr帷ono do wi瞛ienia znajduj帷ego si nieopodal gmachu S康u. A wszystko to dlatego, 瞠 powsta鎍y wielkopolscy planowali zaj望 Wschow i na powrót przy陰czy j do Polski. Jednak ubiegli ich Niemcy. Pod dowództwem majora Schucha przy pomocy materia這wej garnizonu g這gowskiego zosta造 utworzone oddzia造 Grenzschutzu, które odpar造 z kolei atakuj帷ych Polaków. Z g這gowskich sk豉dnic dostarczono konie, mundury, 篡wno嗆, dzia豉, samochody itp. Ju 5 stycznia Wschowa by豉 gotowa na odparcie ataków powsta鎍ów. W鈔ód aresztowanych miejscowych Polaków by Józef Mazur, brat Hansa Mazura mieszkaj帷ego w Ksi捫u i drugiego brata Franza, mieszkaj帷ego w Neustadtel (Nowe Miasteczko) [prawdopodobnie dalsza rodzina dzi 篡je w 44388 Dortmund, Bennostr.10]. Po II rozbiorze Polski w 1793 r. Wschow wcielono do Królewskich Prus i po I wojnie 鈍. równie pozosta豉 ze wzgl璠u na przewag 篡j帷ych w mie軼ie Niemców. Stanowi豉 ona enklaw Marchii Granicznej Pozna-Prusy Zachodnie, Grenzmark Posen-Westpreussen.

9.01.1929: Martha Kleiner, 20-letnia córka Anni i Richarda, prawie 瞠 publicznie, bo na przestrzennym podwórku, widocznym dobrze z drogi – kto chcia to i widzia - skopa豉 po ty趾u swojego ojca, nie szcz璠z帷 mu dzieci璚ych, wi璚 mniej dosadnych a wi璚ej prze鄉iesznych przekle雟tw. Bo posz這 o to, 瞠 do Marthy wieczorami zagl康a ch這pak Rudi od Klimansa, Polaka, szczupaczek jeszcze, bo i porz康nego w御a pod nosem nie ma. M這dzi kukaj sobie w stodole. Upatrzy ich ojciec Marthy i, od czasu do czasu, pocz掖 ich przez szpary podgl康a. Sta這 si to tak, kiedy m這dzi przy swoim kukaniu posun瘭i si mocniej, bo na ca這waniu to nie mog這 si d逝瞠j zako鎍zy – to z tego wa瞠nia stary Richard zakrztusi si widz帷 baraszkowania m這dych. Narobi rabanu i uciek do chlewa. M這dzi te pouciekali w swoje strony...

10.01.1360: Dzi kartka z zapisów historycznych: Henryk V 畝ga雟ki podpisuje dokument sankcjonuj帷y dokonany przez króla Czech i cesarza rzymskiego Karola IV Luksemburskiego podzia miasta G這gowa i okolic na dwie cz窷ci - królewsk Karola IV i ksi捫璚 Henryka V. Obiektami wspólnie u篡tkowanymi mia造 by: ko軼ió farny pod wezwaniem 鈍. Miko豉ja, dom wag, szko豉, m造n odrza雟ki, plac solny i wszystkie drogi. S康y zosta造 rozdzielone a jurysdykcj obejmowa造 równie te przest瘼stwa na terenach wspólnych, które znajdowa造 si w obszarze w豉軼iwej cz窷ci. Dwa wiezienia znajdowa造 si - jedno ko這 ko軼io豉 鈍. Miko豉ja, drugie na Przedmie軼iu Brzostowskim obok szubienicy. Poniewa zamek pozosta w cz窷ci królewskiej, ksi捫皻a g這gowscy wznie郵i drugi zamek nieopodal Furty Bo瞠go Cia豉. Cz窷 królewska posiada豉: 20 kramów sprzedaj帷ych chleb, 20 kramów z mi瘰em, 30 sprzedaj帷ych obuwie, wsie w cz窷ci wschodniej i po逝dniowej Ksi瘰twa. Cz窷 ksi捫璚a to oprócz 20 kramów sprzedaj帷ych chleb, 20 kramów z mi瘰em, 30 sprzedaj帷ych obuwie w mie軼ie, miejscowo軼i znajduj帷e si na zachód od linii Brama Szpitalna - Polkowice, wraz z ko軼io豉mi w Brzostowie, Jaczewie i Kwielicach. Równie podzielono Bytom Odrza雟ki, którego zachodnia cz窷 wraz z Dobrzejowicami, K這buczynem i Brzegiem G這gowskim nale瘸豉 do króla. Nie podzielono op豉t celnych i ziem le膨cych na prawym brzegu Odry. W nast瘼nym roku cz窷 królewska zostanie oddana w do篡wocie Bolkowi, ksi璚iu 鈍idnickiemu. Z kolei do Ksi捫a przyby這 w tym czasie cztery rodziny, trzy z podzielonego G這gowa i jedna z Bytomia, byli to innowiercy, którzy poczuli si zagro瞠ni wobec tam dokonuj帷ych si zmian i w obawie jakiego pogromu szukali nowych miejsc do zasiedzenia.

11.01.1863: Pod捫aj帷y przez wie kurier z Glogau (G這gów)ku Frankfurt n/O, przy wymianie koni, kiedy to zbiegaj si mieszka鎍y, aby jakie nowinki ze 鈍iata pos造sze – ó cz貫k da im do poczytania 鈍ie篡 co numer, bo dzisiejszy z 11 stycznia 1863 "Niederschlesischer Anzaiger" , gdzie mo積a by這 przeczyta o wej軼iu do miasta 650 rekrutów z Wielkopolski maj帷ych zasili miejscowe oddzia造 artyleryjskie. Na czele kolumn 穎軟ierzy sz豉 orkiestra graj帷a utwory z polskiego repertuaru. Wg gazety melodie budzi造 wielkie zainteresowanie spo貫czno軼i, zwabiaj帷 wielu gapiów i s逝chaczy. I ze skutkiem wi瘯szym ni czyni豉 to graj帷 utwory symfoniczne.[ By to ko鎍owy okres propolskich sympatii – datuj帷y si od czasów powstania listopadowego].

12.01.1893: Wczoraj pod stertami drzewa, jakie by這 z這穎ne na placu przy pa豉cu – zauwa穎no chowaj帷ego si miejscowego rze幡ika Stephana Peseckendorfa. Mróz by srogi i 郾iegu wokó pe軟o, jedno czapka, co chwil pojawiaj帷a si nad u這穎nymi 瞠rdziami i dym z pal帷ego si tytoniu zdradza造 tuptaj帷ego ze zimna rze幡ika. Ki czort tam si skrywa?! I unika wszystkich, jakby w rzezimieszka si zabawia, stary zbere幡ik. Trwa這 to cztery godziny, gór bior帷. Okaza這 si dzi raptem, 瞠 rze幡ik z cha逝py da dyla i tak po zbójecku si chowa, bo po domostwach po kol璠zie chodzi pastor Gertrud Metzke. Za rze幡ik to nie tylko pies na cudze baby, co i wszelkie dyrdyma造 nie tylko tworzy ale i ludzi szkaluje, nie dziwota przeto, 瞠 zacz窸o mu sumienie sw璠zi przed przyj璚iem b這gos豉wie雟twa.

13.01.1933: Kolejny raz posz造 pi窷ci w ruch pod pa豉cem, kiedy kilku wyrzucono z knajpy. Przyby這 tu kilku obcych, nieznanych nikomu oberwa鎍ów i pocz瘭i wrzeszcze o nowym 鈍iecie, jaki ma przyj嗆 od strony komunistów i bolszewików. Nie mo積a by這 tego s造sze w spokoju, dlatego te kilku ch這pa wzi窸o tych obcych za szmaty i wyrzuci這 na zewn徠rz. Tam te darli si g這郾o, wi璚 dostali po g瑿ie. Uszli w stron Streideldorf (Studzieniec).

14.01.1879: Drog przez wie, zasypan 郾iegiem, który odgarni皻y by na tyle, a\aby móc si przez zaspy przedosta – szed Werner Bremert, pogwizdywa sobie pod w御em. Z zagrody Herberta Naudorf wyskoczy pies. Z znienacka z豉pa Wernera za nogawk spodni. Powsta krzyk i pop造n窸a rzeka przekle雟tw. Z cha逝py wyskoczy Herbert, te krzycz帷. Ochrzania Wernera, 瞠 ten tu si pa喚ta. Pocz瘭i si wi璚 kóci. Raban by jeszcze wi瘯szy, 瞠 z pobliskich cha逝p pocz瘭i wy豉zi domownicy. Te krzyczeli, by ci dwaj si uspokoili. W ko鎍u kto wpad na pomys, aby tych dwóch, którzy ju za bijatyk si wzi瘭i – obrzuci 郾ie磬ami. I uczyniono to. I wszyscy wzajemnie pocz瘭i si obrzuca 郾ie磬ami...

15.01.1544: Wielka rzecz w miejscowym ko軼iele. 安i徠ynia przesz陰 pod w豉danie protestantów. Z Günthersdorf (Zatonie) przyby z tamtejszego ko軼io豉 Caspar Lignicensis ze stosown nominacj sporz康zon przez Filipa Melanchtona i podpisan przez samego Marcina Lutra z Wittenberdze. W nominacji, jaka zosta豉 s這wem og這szona równie w Ochelhermsdorf (Ochla), gdzie Caspar b璠zie mia swoj siedzib, czytamy: „My Pastor i Kaznodzieja Ko軼io豉 w Wittenberdze potwierdzamy, kiedy okaziciel tych pism Caspar Lignicensis przedstawi 鈍iadectwo, 瞠 zosta powo豉ny na urz康 proboszcza w Ochli, przestrzegaj帷y chrze軼ija雟kich obyczajów, poprosili鄉y o wys逝chanie go i wy鈍i璚enie go, i stwierdzili鄉y, 瞠 dobrze zrozumia czyst chrze軼ija雟k nauk Ewangelii... Wittenberga 5 listopada 1544 r.” Pastorem ewangelickim zosta w Ksi捫u Herman Schulz.

16.01.1652: Nie jest spokojnie po鈔ód chrze軼ijan. Z Glogau (G這gów) tamtejszy miejski chirurg udaje si na Zachód celem przeprowadzenia zbiórki 鈔odków na budow 鈍i徠yni protestanckiej. W Ksi捫u odpoczywa jeden dzie, siej帷 niespodziewany ferment w鈔ód katolickiej cz窷ci mieszka鎍ów. Poniewa przy wielkiej, powojennej n璠zy mieszczan po wojnie 30-letniej, brakowa這 wolnych sum do prowadzenia budowy protestanckich 鈍i徠y, podj皻o decyzje o przeprowadzeniu zbiórek. W Ksi捫u chirurg g這gowski za膨da przeprowadzenia zbiórki w豉郾ie w鈔ód katolików. Jednak do tego nie dosz這, chirurg musia rankiem st康 ucieka po酥iesznie, bo ju kilku ch這pa z wid豉mi do niego zmierza這...

17.01.1863: Walter Sieber przy piwie dzi gada, 瞠 na jego w璚h co si 鈍i璚i. By we Freystadt (Ko簑chów) i przechodzi ko這 tamtejszych koszar. A tam na koszarowym placu musztra 穎軟ierzy sz豉 ca陰 par i to w pe軟ym rynsztunku! Cz窷 z ich wymaszerowa豉 na pobliskie pola,. Nie trudno by這 spostrzec, 瞠 odb璠 si tak strza造 do celu. Chcia podej嗆 bli瞠j 穎軟ierzy, ale go natychmiast przegoniono. A tu we wsi, Sieber ma wzrok dobry, wieczorami potajemnie do Ernesta Holewy, do jego z pewno軼i syna Hansa przy豉膨 Waldemar Mischke i Hubert Konwissorz. Wyrostki pod w御iskami, oczy im a si 鈍iec do wszelkiej ruchawki. Bo co jest na sprawie, na psi gadanin Polacy tak pok徠nie by nie z豉zili...

18.01.1919: Komendant twierdzy i Rada 穎軟ierska w Freystadt (Ko簑chów) wydali wczoraj obwieszczenie o tworzeniu Oderschutz - oddziaów samoobrony z這穎nych z ludno軼i cywilnej w zwi您ku z „nadci庵aj帷ym zagro瞠niem ze wschodu”.Skierowano do mieszka鎍ów wiosek instrukcj, w której nakazywano tworzenie stra篡 obywatelskiej we wszystkich nadodrza雟kich miejscowo軼iach. W Ksi捫u, do którego ta instrukcja dotar豉 dzi z porannym pocztylionem, so速ys wsi zarz康zi na godzin 6 po po逝dniu zebranie wszystkich m篹czyzn i m這dzie篡 m瘰kiej od lat 16. Podobn instrukcj wydano tak瞠 w twierdzy g這gowskiej. N ie wyja郾iono w tej instrukcji o jakie zagro瞠nie tu chodzi, 瘸dnego niebezpiecze雟twa tu nie odczuwano.

19.01.1929: Hildegarda Naundorf z domu Raschke z Freystadt (Ko簑chów) przyjecha豉 okazj do swojej tu mieszkaj帷ej siostry Lotty (zabra豉 si jakim powozem mkn帷ym do Gross Heinzendorf, J璠rzychów), która wysz豉 za m捫 za Waltera Altmanna. Nic w tym by nie by這 dziwnego, gdyby nie wielki wrzask Hildegardy, kiedy zmierza豉 do obej軼ia siostry. Obej軼ie Altmannów by這 oddzielone od wiejskiej drogi rzeczk przep造waj帷 przez wie, tote by si tam dosta trzeba by這 pierwej pokona jako tako sklecony mostek. A, 瞠 dodatkowo wszytko to pokry wczorajszy opad do嗆 intensywnego 郾iegu, dla obcego trudno by這 zorientowa si na trakcie. Nic wi璚 dziwnego, 瞠 Hildegarda wtran穎li豉 si do rzeczki, a i lód pod ni si za豉ma i kobieta znalaz豉 si we wodzie. Taki raban podnios豉, 瞠 z cha逝p powybiegali domownicy, a kto jeszcze pocz掖 w dzwon stra瘸cki bi! Potrzeba by這 godziny, aby spokój wiejski powróci do równowagi, cho miejscowi nieci jeszcze pomstowali, 瞠 miastowi tylko nieszcz窷cia na wie dostarczaj.

20.01.1932: Mamy w zimie deszcz! Niespotykane zjawisko, wi璚 za kilka godzin zjawia si we wsi wielkie roztopy, woda zaleje obej軼ia, rowy melioracyjne si zape軟i i na polach zjawi si jeziora. I ch這py,. Od ma這lata po staruszka wyle墦li z cha逝p i ruszyli do k逝cia w zmarznietej ziemi rowków odprowadzaj帷ych pojawiaj帷 si szybko wod w miejsca, które nie b璠 zagra瘸造 domostwom. Nie by這 we wsi takiego, by nie pomaga wspólnocie. Ch這py baby przegonili do domów, by pod wieczór uszykowa造 im wielkie 瘸rcie z napitkiem. Miejscowego 砰da ju zagoniono do przyrz康zania odpowiednich napoi...

21.01.1902: Jaka, jak dot康, nieznana r瘯a na so速ysiej urz璠owej tablicy informacyjnej przybi豉 drukowan ulotk o zbli瘸j帷ym si chrze軼ija雟kim potopie. Apelowano o mod造, wstrzemi篥liwo嗆 wszelak i zaniechanie ob瘸rstwa. A kto pragnie uj嗆 zer 篡ciem, niechaj codziennie w porze nocnej przyniesie we worku jedn kur (mo瞠 te by i kogut) i z這篡 dar pod ow tablic. Potem niechaj ukl瘯nie, prze瞠gna si i czym pr璠zej czmycha do cha逝py. So速ys wsi, po konsultacjach ze starszyzn – po popo逝dniu osobi軼ie ow wywrotow ulotk zerwa i na bruku spali.

22.01.1863: Po wsi dumnie lata ze swego, jak sam gada, obowi您ku spo貫cznego Walter Sieber 9patrz notka z dn.17 stycznia) i ka盥ego napotkanego po drodze cz貫ka zmusza do tego, by przyzna w tej sprawie mu racj. Dotar豉 tu wie嗆, 瞠 rozpocz窸a si ruchawka w Królestwie Polskim, tam Polak zacz掖 si szarpa z Rosjanami. A Sieber ju wcze郾iej gada, 瞠 co si 鈍i璚i, bo jak zauwa篡 - wieczorami potajemnie do Ernesta Holewy, do jego z pewno軼i syna Hansa przy豉zili Waldemar Mischke i Hubert Konwissorz. Wyrostki pod w御iskami, oczy im a si 鈍iec do wszelkiej ruchawki. No i ich teraz nie ma! Poznikali, a rodzina udaje durniów. No to Sieber powiadomi o tym tajemniczym znikni璚iu so速ysa wsi, Artura Nickolausa, a ten ma z t wiadomo軼i jecha do ratusza we Freystadt (Ko簑chów). Trzeba to czyni, bo jeszcze i tutaj Polaki zarazy rewolucyjnej przynios.

23.01.1893: Tylko poranne odg這sy ryczenia krów, pokwikiwania 鈍i, gdakania g瘰i i kaczek, piania kogutów, rabanu wszelkiej innej zwierzyny, oczywi軼ie z po陰czeniem ujadania psów – 鈍iadcz, 瞠 osada si budzi, niebo wysz這 z nocnej otch豉ni – i wokó trwa poranny obrz康ek. Stró wiejski, s璠ziwy ju, bo 71-letni Kurt Stolle obszed jeszcze od jednej rogatki do drugiej rogatki drog przez wie 陰cz帷 wielkie miasta Freystadt (Ko簑chów) i Grünberg (Zielona Góra). Sprawdza, czy droga dostatecznie jest uprz徠ni皻a od 郾iegu i przejezdna dla karet i koni. Niebawem zjawi si poranny pocztylion z Breslau (Wroc豉w) mkn帷y poprzez Frankfurt n/Oder ku Berlinowi, w po逝dnie pocztylion lokalny, a i z pewno軼i kilku kurierów te t璠y pomknie. Tote niebawem kilku mieszka鎍ów zjawi si przy zaje寮zie, gdzie nast瘼uje wymiana koni, oczekuj帷 przeró積ych wie軼i od przeje盥瘸j帷ych, San Stolle tu musi by pierwszy. To on wieczorem w 篡dowskiej knajpie b璠zie innych opowiada to, co pos造sza od podró積ych. Dzie jak co dzie. Mro幡o, 郾ie積ie...

24.01.1913: Powariowali poniektórzy z ch這pów, nic by dziwnego w tym nie by這by, 瞠 taki stan wariactwa dotkn掖by parobków albo tych roboli z folwarku. A tu kilkoro z gospodarzy z ha豉sem, z pe軟 g瑿 zadowolenia – powychodzi這 w po逝dnie ze swoich obej嗆 na obsypan 郾iegiem drog, ku centrum wsi pocz瘭i, jakby w podskokach gna. I z rechotem i tumultem do knajpy „na jednego” wdeptywali. Co si sta這? Nic! Od tygodnia nad wsi dynda造 ci篹kie, ciemne chmurzyska, jakby sam diabe je malowa. Jeno biel 郾iegu ukazywa豉 horyzont. Za dnia, przy obrz康ku musia這 ze sob mi耩 lamp, by cokolwiek ujrze! Taka ciemnolica by豉. Inwentarz ca造 by n niespokojny, przeczuwa nadchodz帷e z這. Baby, zamiast obiady gotowa – jakie mod造 wyczynia造. A tu dzi – chmurzyska rozpierzch造 si i na niebie zjawi這 si s這鎍e! Przera幢iwie jasno si zrobi這. Kolorowo i ciep這! Czy z tego nie mo積a utraci rozumu, cho熲y na chwil?

25.01.1945: Kl徠wa. Lament. Krzyki i...wiara i nadzieja. Bo jeszcze mamy Führera, i jak zawsze bywa這, to on nas wybawi z tego cierpienia i z tej po穎gi. Kolejne zaprz璕i z za豉dowanymi najpotrzebniejszymi rzeczami do tymczasowego przesiedlenia (tymczasowego, bo tu powróci si na pewno w porannym pospiechu wyjecha造 ze zagród: osadnika Dombela, rolnika Bürgera (nr 31), rolnika Flohra (nr 34), rolnika Hellwiga (nr 30), rolnika Teige (nr 35)... Przy陰czyli si do ci庵n帷ej si kolumny uchod嬈ów w kierunku Grünbergu (Zielona Góra). Towarzyszy im mróz, czasami opad dodatkowego 郾iegu. Nikt nie jest skory do rozmów, od czasu do czasu s造cha r瞠nie koni i p豉cz dzieci. Nad nimi unosz帷a si mg豉. W dali odg這sy zbli瘸j帷ego si frontu, gdzie jaskrawo嗆 na horyzoncie, 逝ny ognia. By to ostatni dzwonek, aby wyruszy w drog, z nadziej szybkiego powrotu, ale z wielkich strachem przed s造szalnymi okrucie雟twami nadchodz帷ych Sowietów. Za sob pozostawiaj ojcowizn i rozgardiasz, panik, nieporz康ek, jaki wkrad si od pocz徠ku tego miesi帷a...

26.01.1911: Zatrzyma si na godzin w centrum wsi, jad帷y z Glogau (G這gów) do Gürnberg (Zielona Góra) automobil firmowy Domu Handlowego „Kaufhaus Ludwig Haurwitz” ze siedzib na rogu Preussische Strasse.i Mohrenstrasse, który od roku 鈍iadczy swe us逝gi. Jak mo積a by這 przeczyta na stosownym informatorze z boku automobilu o tym Domu: „W czternastu oknach wystawowych parteru oraz dodatkowo po這穎nych miejscach ekspozycji, a tak瞠 osiemnastu oknach wystawowych I pi皻ra i dwóch dodatkowych witrynach, pokazywana jest pe軟a oferta sprzeda篡. Na trzech poziomach handlowych (parter i dwa pi皻ra) przy 13-tu stoiskach tekstylnych prezentowane s ró積orodne towary dla kobiet, m篹czyzn i dzieci, od dywanów do drobiazgów oraz kompletnych wyprawek 郵ubnych. Wysoki poziom sklepu podkre郵a stoisko z wytwornymi futrami. Do dyspozycji klientów jest winda wraz z obs逝g. Ostatnie pi皻ro zosta這 przeznaczone na atelier, miejsce wystaw i ofert”. Automobil wzbudzi w ospa貫j o tej zimowej porze – wielkie poruszenie. Ka盥y z mieszka鎍ów otrzymywa prospekt handlowy zapraszaj帷y na zakupu wraz z 10 % bonifikat... [W豉軼iciele Paul Haurwitz (szef) oraz jego wspólnik i szwagier Sally Licht (który prowadzi firm) byli 砰dami, jak te wi瘯sza cz窷 zatrudnionych tam osób na ró積ych stanowiskach. W dniu 1 VII 1938 „Kaufhaus Ludwig Haurwitz” zosta przej皻y przez przemys這wca z Sagan (畝gan) o nazwisku Richard Hähnel. Odby這 si to na fali wzmagaj帷ego si prze郵adowania ludno軼i 篡dowskiej i przesz這 prawie bez rozg這su. Personel zosta w wi瘯szo軼i zwolniony. Od tej pory firma nazywa豉 si „Textilhaus Richard Hähnel”. Po zniszczeniach wojennych i wyburzeniu centrum G這gowa budowla przesta豉 istnie].

27.01.1945: Trwoga! Po tej s這wnej relacji, kto w Ksi捫u by przygotowany i zdatny do szybkiej ucieczki przed zbli瘸j帷ymi Sowietami i ich niespotykanemu okrucie雟twu – przy陰cza si natychmiast do przechodz帷ych w okolicach taborów i kolumn ludno軼i id帷ych w g陰b Rzeszy [patrz te notka z dn.25.01]. Rankiem wpad do zagrody Hermana Golischa ( nr gospodarstwa 19) wujek jego, Willi Helbig, górnik, pracuj帷y w kopalni w璕la kamiennego Preussengrube w Miechowitz (Miechowice), a 軼i郵ej bior帷, b璠帷ej ju dzielnic Beuthen (Bytom) – Mechtal. By w豉郾ie 鈍iadkiem wkroczenia Rosjan do miasta i potwornych zbrodni, jakie tam Rosjanie dokonali. A kto to us造sza, w mig pakowa si i ucieka z Ksi捫a. Niespotykany pop這ch powsta, lament, znik豉 jakby solidarno嗆 mieszka鎍ów, ka盥y dba tylko o swoja skór...„Goniec” dotar do kilku 廝óde tamtych wydarze. Oto, co ustalili鄉y, i przytaczamy to obszernie, bowiem takie fakty prawie 瞠 nie s znane wi瘯szo軼i. *Zbrodnia w Miechowicach – zbrodnia wojenna pope軟iona w dniach od 25 do 27 stycznia 1945 przez 穎軟ierzy Armii Czerwonej na 380 cywilnych mieszka鎍ach miejscowo軼i. Walki o niewielkim nasileniu na terenie miejscowo軼i rozpocz窸y si 25 stycznia. Po stronie sowieckiej udzia bezpo鈔edni bra造 jednostki 118 korpusu Armii Czerwonej dowodzonego przez gen. mjr. Aleksieja Naumowa (korpus wchodzi w sk豉d 21 armii gen. mjr. D. Gusiewa), w tym 128, 282 i 291 Dywizje Piechoty tego korpusu, wspomagane przez 100 i 237 Brygady Pancerne oraz 65 Brygada Piechoty Zmotoryzowanej. Wed逝g ustale 郵edztwa jednostki zmechanizowane nie bra造 udzia逝 w tej zbrodni. Nie uda這 si te ustali, 穎軟ierze których jednostek piechoty s za ni odpowiedzialni. Po stronie niemieckiej udzia bra造 resztki oddzia逝 Volkssturmu z Tarnnowitz (Tarnowskie Góry). Wed逝g dost瘼nych relacji przebiega這 to tak: Od rana 25 stycznia w okolicy Miechowic toczy造 si s豉be walki pomi璠zy rozproszonymi oddzia豉mi Volkssturmu, wspomaganymi przez pojedynczych cz這nków Hitlerjugend, a zwartymi jednostkami Armii Czerwonej. W ci庵u dnia miejscowo嗆, nie stawiaj帷a oporu, zosta豉 zaj皻a przez rosyjskich 穎軟ierzy w „zielonych mundurach o twarzach o azjatyckim wygl康zie” (cytat z zezna z這穎nych w 郵edztwie). 皋軟ierze wchodzili do piwnic i mieszka w poszukiwaniu m篹czyzn, których zabijano na miejscu. Poszukiwano osób m這dych lub kalek, domniemywaj帷, i mog to by 穎軟ierze. W ten sposób zgin掖 m這dy cz這wiek, kaleka po przebytej chorobie Heinego-Medina. Jedn z pierwszych ofiar by ksi康z wikary Jan Frencel (Johannes Frenzel), który zosta wezwany do jednej z ofiar. Zosta zatrzymany przez 穎軟ierzy Armii Czerwonej. Jego zw這ki, ze 郵adami tortur, rozpoznano po koloratce podczas ekshumacji wspólnej mogi造. Najwi瘯sze nasilenie mordów mia這 miejsce 27 stycznia. Bezpo鈔ednim powodem by豉 pog這ska o zabiciu majora Armii Czerwonej (inni 鈍iadkowie mówi o lejtnancie). Rozkaz do mordów mia wyda nieustalony wy窺zy oficer Armii Czerwonej. Fakt ten nie zosta potwierdzony przez 瘸dnego bezpo鈔edniego 鈍iadka, wszystkie 鈍iadectwa pochodz od osób, które jedynie o tym s造sza造. 皋軟ierze wpadali do mieszka, gównie przy ulicy Stolarzowickiej. Ofiary zabijali na miejscu lub te odprowadzali na miejsce zbiorowych egzekucji, gdzie zabijano je strza豉mi z broni maszynowej i dobijano strza豉mi z pistoletów. W ksi璕ach parafialnych zachowa造 si nast瘼uj帷e okre郵enia miejsca mordu poszczególnych ofiar (pisownia oryginalna, cytuje si niektóre): „ko這 waniel cm皻arza, w domie Bonka, w mieszkaniu w豉snym.pod lasem, w podworcu, w piwnicy, w chronie”. 安iadkowie zeznali, 瞠 dokonywano gwa速ów na wszystkich napotkanych kobietach. Jeden ze 鈍iadków zezna, 瞠 m捫 jednej ze zgwa販onych, nie mog帷 znie嗆 ha鎟y, jak by這 zgwa販enie 穎ny, zabi j, a nast瘼nie sam pope軟i samobójstwo. Poza mieszka鎍ami Miechowic wymordowano te niektórych z przebywaj帷ych w Miechowicach Polaków, robotników przymusowych, zakwaterowanych u rodzin 郵御kich.

Dla potrzeb 郵edztwa przyj皻o liczb 880 ofiar. W toku 郵edztwa potwierdzono zamordowanie 380 osób, a zidentyfikowano 230 (213 na podstawie wpisów do ksi庵 Urz璠u Stanu Cywilnego w Bytomiu, 113 – mogi豉 zbiorowa, zapis w ksi璕ach parafialnych parafii pod wezwaniem Bo瞠go Cia豉 w Miechowicach, 85 – groby pojedyncze, zapis w ksi璕ach parafialnych parafii pod wezwaniem 安i皻ego Krzy瘸 w Miechowicach oraz 97 w mogile zbiorowej w tej瞠 samej parafii, niektóre nazwiska uj皻e w spisie USC oraz w ksi璕ach parafialnych

powtarzaj si. *Kolejna zbrodnia mia豉 miejsce w Przyszowicach – zbrodnia wojenna pope軟iona 27 stycznia 1945 przez 穎軟ierzy Armii Czerwonej na cywilnych mieszka鎍ach miejscowo軼i Przyszowice. Czerwonoarmi軼i zamordowali co najmniej 69 osób w wieku od 10 do 78 lat, w tym obywateli W這ch i W璕ier – wi篥niów KL Auschwitz, którzy uciekli z marszu 鄉ierci. Ponadto czerwonoarmi軼i dopu軼ili si wielokrotnych gwa速ów na mieszkankach miejscowo軼i oraz spalili szereg domów. [Jedn z hipotez, maj帷 wyja郾i dlaczego 穎軟ierze radzieccy posun瘭i si do masakry, jest to i my郵eli, 瞠 s ju na terytorium niemieckim, a dowództwo radzieckie tolerowa這 gorsze traktowanie ludno軼i wroga]. Wed逝g relacji [na podstawie m.in. opisu w „Dzienniku Zachodnim”], tak to przebiega這: Rosjanie wkroczyli do Przyszowic – niewielkiej wsi w gminie Giera速owice – od strony Gliwic. Pomylili kierunki i byli przekonani, 瞠 s ju na terytorium Niemiec. Tymczasem by豉 to ostatnia polska wie przed granic z Niemcami, przy陰czona do Macierzy po plebiscycie 1921 roku. Tu mieszka這 wielu powsta鎍ów 郵御kich, dzia豉czy narodowo軼iowych. B陰d topograficzny kosztowa 篡cie co najmniej 60 osób, w tym kilku wi篥niów obozu w O鈍i璚imiu, którzy uciekli z marszu 鄉ierci. Sp這n窸o prawie 70 domów i zabudowa gospodarczych.– Jeste鄉y wolni! – krzycza uradowany Wilhelm Kleczka (32 lata). Sta ze szwagrem, Franciszkiem D逝goszem (26 lat) przed domem swojego kolegi. Zagwizda na niego, a wtedy 穎軟ierze radzieccy uznali ich za niemieckich szpiegów i rozstrzelali. By這 po逝dnie 27 stycznia 1945 roku. Czerwonoarmi軼i strzelali bez powodu i bez t逝macze. Najstarszy z zamordowanych – Teodor Klimek mia 78 lat. By powsta鎍em 郵御kim i urz璠nikiem górniczym w kopalni „Bielszowice”. Mieszka w domu przy samej granicy z Niemcami. Wspomina go wnuk, Jan Rzyme趾a. – Mama z babci uciek造 w g陰b wsi, a dziadek nie chcia opu軼i mieszkania. By ju chory i niesprawny, zosta w ó磬u. Tam jego cia這 odnalaz豉 rodzina. Rosjanie ukradli, co si da這, a dziadka postanowili spali z domem. Gdy usta豉 strzelanina, Franciszek Brzóska wzi掖 bia陰 flag i z Piotrem Pierzcha陰 poszli sprawdzi, co dzieje si w ich domach. – Jestem Polakiem, nic mi nie zrobi – t逝maczy matce, która próbowa豉 go zatrzyma. W czasie drogi podjecha do nich samochód z Rosjanami. 安iadek zdarzenia zauwa篡, 瞠 Brzóska próbuje co wyja郾i 穎軟ierzom, ale ci wyj瘭i bro i go zastrzelili. Do piwnicy, w której schroni豉 si rodzina Bednarczyków, wesz這 trzech czerwonoarmistów i zabrali ze sob 23-letniego Konrada oraz jego dwóch szwagrów: Augustyna Loskota i Wiktora Wicika. Po chwili rozleg造 si strza造 i pisk odje盥瘸j帷ego auta. Magdalena Bednarczyk zaci庵n窸a cia豉 zabitych do stodo造, ale po kilku godzinach w piwnicy pojawili si Rosjanie i pytaj: „Gdzie s ci Germa鎍y”. Poszli we wskazane im miejsce i podpalili stodo喚. Ann Lomania (20 lat), 穎軟ierz radziecki wyci庵n掖 z piwnicy si陰. Na podwórku zacz窸a krzycze: „Ratunku!” i zacz窸a ucieka. Gdy wpad豉 do kuchni, rozleg si strza. 安iadkowie zeznali: „Cia這 upad這 na klap do piwnicy, a krew kapa豉 na beczk z kapust”. Edward Gawroniak na wie嗆 o wojnie przyjecha do Polski z Francji i wzi掖 udzia w kampanii wrze郾iowej. Dosta si do niewoli niemieckiej i jako jeniec pracowa w kopalni „Gliwice”. Tu przed nadej軼iem frontu zamieszka w Przyszowicach u dziewczyny. Gdy przyszli Rosjanie, chcia im okaza dokumenty, ale oni uznali go za Niemca i zastrzelili. 81-letnia Eufemia Swoboda musia豉 patrze na egzekucj swojego wnuka Janka i czterech innych s御iadów. Ofiary le瘸造 na 郾iegu, dwaj 穎軟ierze kolejno stawali na ich roz這穎nych r瘯ach, a trzeci strzela w t皻nic szyjn.
W鈔ód zabitych przez czerwonoarmistów s tak瞠 wi篥niowie O鈍i璚imia, którzy uciekli z marszu 鄉ierci i schronili si u przyszowian. Krystyna Grodo napisa豉 w „Trzech dniach z dziejów Przyszowic”:„Kiedy Karol Elsner wróci do domu sprawdzi, co si dzieje, zasta mieszkanie spl康rowane, w z這郵iwy sposób zdewastowane, a w piwnicy trzy trupy w pasiakach. Piwnica by豉 podpalana, jednak ogie nie rozprzestrzeni si. Dramat Przyszowic trwa jeszcze wiele miesi璚y. W czerwcu 1945 roku w szczerym polu samolot radziecki zbombardowa dwóch mieszka鎍ów kosz帷ych traw. Jeden zgin掖 na miejscu. 安iadkowie wi捫 ten fakt z pu趾ownikiem radzieckiego lotnictwa, który stacjonowa w domu jednego gospodarza. Musia s造sze wiele z貫go o Rosjanach. Trzy dni po jego wyje寮zie nadlecia samolot i zrzuci trzy bomby. Ostatnia ofiara czerwonoarmistów – Jadwiga Biskup zgin窸a w lipcu 1945 roku, w 鈔odku nocy. Zastrzelili j dwaj Rosjanie, kiedy podnios豉 krzyk, 瞠 kradn jej krow...***
Zapowied: 26 stycznia 1945 roku z Królewca wyruszy ostatni marsz 鄉ierci 砰dów sp璠zonych z ca造ch Prus Wschodnich. Rozstrzeliwania odbywa造 si na 軼i皻ej mrozem pla篡 w鈔ód poprzecinanych kr wód morza ba速yckiego od 30 stycznia do 1 lutego. By to ostatni akt hekatomby Holocaustu w wykonaniu Niemców, którzy 酥ieszyli si do ucieczki przed Armi Czerwon. Notka na ten temat zjawi si 30 stycznia.

28.01.1945: Do powiatu ko簑chowskiego wkraczaj pierwsze przednie oddzia造 Armii Czerwonej – 3 Armia Gwardii pod dowództwem genera豉-pu趾ownika W. Gordowa wraz z podporz康kowanym jej 25 Korpusem Pancernym. Rozpoczynaj si lokalne potyczki. Rosjanie jednak si nie spiesz, oczekuj na wi瘯sze zgrupowanie i ukszta速owanie si frontu, co nast徙i w pierwszym tygodniu lutego. Trwa wielka ucieczka Niemców przed frontem. W Ksi捫u odkryto na strychu w jednym z domów powieszone trzy cia豉. By豉 to gospodyni 42-letnia Erna i jej dwie córki: 19-letnia Anna i 16-letnia Elsa. Erna pochodzi豉 z domu Renisch z Herwigsdorf (Stypuów). Najprawdopodobniej do tragedii dosz這 w dniu 27 stycznia (czy na to wp造w mia造 straszne opowie軼i Williego Helbiga?, patrz notka z dn. 27.01). Matka najpierw powiesi豉 córki, potem sobie odebra豉 篡cie. Nie wiadomo, co si sta這 z ich cia豉mi.

29.01.1929: Pobili si s御iedzi: Kurt Kliem, robotnik kolejowy na stacji kolejowej Hartmanmsdorf (Jarogniewice) kolei Kleinbahn Grünberg-Sprottau (prywatna kolej szprotawska) i Wilhelm Kopf, robotnik rolny na folwarku w Sorge (Troska). Szturchali si przy knajpie 砰da, Sedelmeyera. Zarzewiem mordobicia by豉 panna Herta Eifler z Zölling (Solniki), która przyjecha豉 w go軼i do swojej tutaj mieszkaj帷ej siostry, Mety Schulz. Przemkn窸a przed nimi dos這wnie godzin temu na saniach. Obaj w tym czasie, po przywitaniu si wzajemnym, udawali si na piwo. Sanie szybko sun窸y drog od Streideldorf (Studzieniec) i mia造 na skrzy穎waniu skr璚i w prawo. Jakie mocne wietrzysko nagle si zjawi這 i dmuchn窸o na pann Eifler podwijaj帷 jej w gór sukienk, ukazuj帷 oczom m瘰kim kobiec bielizn. Trwa這 to moment, rzecz jasna, by dziewiczy krzyk zaszokowanej kobiety, i tyle by這 j wida. Pomkn窸a dalej, za obaj panowie pocz瘭i komentowa ujrzan bielizn Eifler, a szczególnie jej d逝gie majtki obwi您ane wst捫kami za kolanami. Robotnik rolny Kopf, delektuj帷 si tym widokiem, co chwil cmoka. Co mog這 jeszcze by tolerowane, lecz kiedy rzek, 瞠 on by j od razu roz這篡 na drodze – tego ju nie zdzier篡 robotnik kolejowy Kliem – i z miejsca wyrzn掖 parobka w szcz瘯. Ten cios przyj掖 i takim samym ciosem „pocz瘰towa” robotnika kolejowego. Potem z豉pali si za ubrania. Z knajpy wylecia 砰d Sedelmeyer z wiadrem wody i spraw zako鎍zy.

30.01.1945: We wsi, w której pozosta這 zaledwie 10 rodzin niemieckich, wierz帷ych, 瞠 Sowieci tutaj nie dotr ze swoim barbarzy雟twem – z okrzykami rado軼i przywitano kilkudziesi璚iu 穎軟ierzy Wermachtu, jacy si zjawili wraz z czo貪iem Tygrys. Nakarmiono ich soczy軼ie, s康zono tez, 瞠 ów oddzia stanowi b璠zie obron miejscowo軼i przed bolszewikami. Dowódca ostudzi g這wy mieszka鎍om, a nawet ich zbeszta, ze jeszcze tutaj s i czekaj na zag豉d przez hordy Rosjan. Nakaza wszystkim natychmiast wyrusza w kierunku Günberg (Zielona Góra). Sam za oddzia nie czekaj帷 d逝go ruszy pospiesznie w tym kierunku. Miasto, wed逝g wst瘼nych rozkazów, mia這 broni si do ostatniego 穎軟ierza... *砰dowski marsz 鄉ierci wyruszy rankiem 26 stycznia 1945 roku z Królewca w kierunku nadmorskiej miejscowo軼i Palmniki (dzi Jantarnyj w Obwodzie Kalinigradzkim). Droga liczy豉 oko這 50 kilometrów. Wi篥niów p璠zono bocznymi, uci捫liwymi drogami, bez jakiegokolwiek prowiantu ani ciep貫j odzie篡. Stra積icy niemieccy zabijali wszystkich, którzy padali z wyczerpania, g這du czy wych這dzenia. Z blisko 6,5-7 tysi璚y do Palmnik dotar這 oko這 3 tysi璚y, cia豉 zamordowanych zostawiano wzd逝 drogi. Ko鎍owe okrucie雟two rozpocz窸o si 30 i 31 stycznia. Niemcy na wie嗆 o zbli瘸j帷ej si Armii Czerwonej postanowili o “ewakuacji” wszystkich obozów koncentracyjnych (Seerappen, Jesau, 安i皻a Siekierka, Gierdawach) znajduj帷ych si w Prusach Wschodnich. Wed逝g zebranych informacji (m.in. Wirtualna Polska), po dotarciu do celu Niemcy planowali zgromadzi wszystkich 砰dów w sztolniach nieczynnej, le膨cej na wybrze簑, kopalni bursztynu „Anna” i zamkn望 do niej wej軼ie. Nie wyrazi jednak na to zgody dyrektor kopalni Landmann, który wraz ze swoim zarz康c Hansem Feyerabendenem umie軼i wi篥niów w hali 郵usarni, daj帷 im nie tylko schronienie przed mrozem, ale i po篡wienie. Wedle relacji 鈍iadków Hans Feyerabend, szanowany w okolicy major rezerwy z czasów I wojny 鈍iatowej, mia powiedzie, i „dopóki on 篡je, 砰dzi b璠 dostawa jedzenie, 瘸den nie zostanie zabity”. Wkrótce jednak podst瘼nie wywabiono Feyerabendena z miasteczka i upozorowano jego samobójstwo. Gdy tylko zw這ki Feyerabendena dowieziono do Palmnik 31 stycznia, wszystkich jego zwolenników opiekuj帷ych si 砰dami od razu opu軼i豉 odwaga. Decyzja o 篡ciu lub 鄉ierci wi篥niów znowu spoczywa豉 w r瘯ach przyby造ch z Królewca SS-manów. Ju 30 stycznia burmistrz Palmnik ch這pcom z Hitlerjugend rozkaza przeszuka miasteczko oraz okoliczne lasy w poszukiwaniu zbieg造ch wi篥niów, których mieli doprowadzi do kopalni bursztynu, gdzie komando o鄉iu esesmanów rozstrzeliwa這 ich na miejscu. Masowe egzekucje nast徙i造 w nocy z 31 stycznia na 1 lutego 1945 roku, kiedy wiadomo ju by這 瞠 Feyerabend nie 篡je. Wi篥niów wyprowadzono na oblodzon pla輳 w mro幡 noc ostatniego pod pretekstem przetransportowania ich statkiem w nowe miejsce. Pochód skierowano ba速yckim wybrze瞠m na po逝dnie w kierunku Pi豉wy. Stra積icy systematycznie oddzielali z ko鎍a pochodu grup wi篥niów, wp璠zali ich na lód, do poprzecinanego kr morza, i rozstrzeliwali karabinami maszynowymi. Poniewa by這 ciemno, ca造 mord o鈍ietlali sobie co chwila wystrzeliwanymi racami. Z powodu ciemno軼i Niemcy nie mogli by te pewni, 瞠 zabili wszystkich. Ci, których tylko ranili lub nie trafili, mieli jednak ma貫 szanse na prze篡cie – wpadali mi璠zy kry i zamarzali lub ton瘭i. Istniej relacje z tamtych dramatycznych wydarze nie tylko okolicznych mieszka鎍ów, ale nielicznie ocalonych. Niemka z Palmnik wspomina豉: „Nagle ujrzeli鄉y na pla篡 liczne zw這ki i s造szeli鄉y te rozpaczliwe wo豉nia z wody. Ci, którzy le瞠li na pla篡, byli wed逝g moich obserwacji wszyscy martwi, tylko z wody dobiega造 od czasu do czasu rozpaczliwe krzyki (…). Woda przy brzegu by豉 zamarzni皻a, na wodzie unosi造 si kry, a mi璠zy nimi ci篹ko ranni albo martwi. Wielu z nich mia這 na sobie pasiaki. By這 tam te wiele kobiet (…). Tak by豉m wstrz捷ni皻a tym widokiem, 瞠 zas豉nia豉m oczy d這闓i (…). Szybko poszli鄉y dalej, bo nie mogli鄉y znie嗆 tego widoku”. Z kolei ocalona z pogromu Cylia Manielewicz, zezna豉 w Izraelu do protoko逝: “Gdy doszli鄉y nad morze, by豉 ju ciemna noc (…) Nagle uderzy mnie w g這w kolb karabinu i run窸am w przepa嗆. Przytomno嗆 odzyska豉m w wodzie. W tym czasie ju 鈍ita這. Na brzegu morza by這 pe軟o zw這k, a nad nimi 豉zili jeszcze esesmani (…) Nad ranem esesmani znikn瘭i. Wtedy si okaza這, 瞠 oko這 200 nas 篡je. Wstali鄉y i wspi瘭i鄉y si na brzeg. 圭ie磬a, któr nas noc prowadzili, te by豉 pe軟a trupów, a woda w morzu czerwona od krwi ofiar”. Pnina Kronisz pod przysi璕 zezna豉: “Kopniakami zrzucali zabitych 砰dów do morza. Brzeg by skuty lodem, wi璚 mordercy kolbami karabinów wpychali ofiary do lodowatej wody. (…) Twarz mia豉m ca陰 we krwi zamordowanych 砰dów, le膨cych obok mnie. W tym czasie zosta豉 zabita moja siostra. Nie czeka豉m, a mnie Niemcy zepchn do morza; sama rzuci豉m si w dó i le瘸豉m na kraw璠zi kry, któr ju zagarnia豉 woda i oblewa造 fale. Niemcy s康zili, 瞠 nie 篡j, ale na szcz窷cie by豉m sama jedna i ostatnia do zamordowania, wi璚 wsiedli do sa i odjechali”. Gdy Armia Czerwona wkroczy豉 do Palmnik przy 篡ciu zachowa這 si tylko 17 砰dów z prawie 7 tysi璚y wyp璠zonych z Królewca. *30 stycznia 1945 roku w rejonie ζwicy S逝pskiej na Ba速yku w dniu 50-urodzin swego patrona, zosta zatopiony przez radziecki okr皻 podwodny S-13 niemiecki statek Wilhelm Gustloff z ponad 9 tysi帷ami uchod嬈ów z Prus Wschodnich. To najwi瘯sza w historii katastrofa morska.Rozkaz do ataku wyda kapitan Aleksander Marinesko.

31.01.1933: Dzi dopiero kulminacja, bowiem w豉dze powiaty Freystadt (Ko簑chów) od wczoraj ci庵le w wielkim pochodzie, wiwaty, przemówienia, sztandary i pochody. Ca豉 gala teraz w kilku wioskach, te i tu. Od wczoraj miejscowo嗆 wzd逝 i wszerz udekorowana zwisaj帷ymi flagami ze swastyk, umocowanymi na specjalnie wkopanych co 30 metrów s逝pach. Trudzono przy tym niemi這siernie, bo ziemia mocno by豉 zamarzni皻a, wi璚 szukano wielu sposobów, by s逝p mia pion. Centrum wsi w czerwieni, mównica przed wiejsk sal, na dziedzi鎍u pa豉cu – wystawiono sto造, na których niebawem zjawi si podgrzane piwo dla wszystkich ch皻nych. B璠zie te my郵iwska zupa, a nawet, ju dla go軼i statecznych, pieczony prosiak. Natomiast po uroczysto軼iach – zabawa ludowa. I ca造 Ksi捫 b璠zie w uniesieniu radosnym. Ca豉 wie t逝mnie podrepta豉 wi璚 pod sal. Tu b璠 gówne uroczysto軼i: wczoraj, 30 stycznia zosta mianowany na kanclerza Niemiec przez prezydenta Paula von Hindenburga – Adolf Hitler [równo rok pó幡iej Reichstag uchwala ustaw o odbudowie Rzeszy Niemieckiej].

[notatki zako鎍zono na nr 266].

Kwiecie

1.04.1910: W Freystadt (Ko簑chów) powieszono kaprala rezerwy 3 batalionu piechoty, Hansa Kreutza z Ksi捫a, za zastrzelenie podczas 獞icze nocnych nadporucznika Mi這sza Schramka. Stracenie odby這 si na dziedzi鎍u miejscowych koszar. O godz. 8 rano ustawi si na dziedzi鎍u 3 batalion piechoty z regimentem 54, wówczas przyprowadzono Kreutza i przeczytano mu wyrok 鄉ierci. Po przeczytaniu wyroku odci皻o mu gwiazdki z uniformu wojskowego i ubrano go w zwyk貫 aresztanckie ubranie i oddano katowi Langowi z miasta Freystadt. Stracenie nast徙i這 o godz. 8 minut 10 rano. Kreutz przed straceniem zachowywa si ca趾iem spokojnie; przed 鄉ierci napisa listy do matki i do narzeczonej. Kiedy wchodzi na rusztowanie prze瞠gna si kilka razy. Stracenie jego trwa這 cztery minuty. Gdy po dokonaniu egzekucji oficer zakomenderowa „zum Gebet" (do modlitwy) paru 穎軟ierzy 鈍iadków zemdla這. Kreutz by synem ubogich rodziców z Ksi捫a, Helmuta i Christy z domu Kurzke z Lessendorf (Lasocin, krewni mog akt 篡 w Dresden, Kieler Str.). Ci, co go bli瞠j znali, opowiadali, 瞠 by nadzwyczaj 豉godnego usposobienia, inteligentny, a tylko w ostatnich czasach pi za wiele, a to ze strapienia, i tak d逝go trzymaj go w wojsku, a tam w domu rodzice nie mog sobie da rady z gospodarstwem. I wtedy, kiedy si upi - przestawa nad sob panowa. Nadporucznik Schramek, znany powszechnie ze swej surowo軼i, by kilkakrotnie karany za zn璚anie si nad 穎軟ierzami. Kompania, do której nale瘸 powieszony Kreutz, zosta豉 naprzód w koszarach internowana, nast瘼nie 穎軟ierzy po kilku wyprowadzono i umieszczono w wi瞛ieniu garnizonowym. Przeciw uwi瞛ionym wdro穎no 郵edztwo w kierunku zbrodni buntu. W豉dze wojskowe pocz瘭i traktuj spraw tak, jak gdyby zastrzelenie nadporucznika Schramka by這 wynikiem poprzedniej zmowy ca貫j kompanii.

2.04.1912: Makabryczna zbrodnia w Hartmannsdorf (Jarogniewice).Mieszkanka Ksi捫a, Lore Stenzel, uciu豉wszy sobie w Stanach Zjednoczonych kilkaset dolarów, postanowi豉 wróci do domu rodzicielskiego. Zawiadomi豉 rodzin, 瞠 kiedy dotrze z Berlina do Grünberg (Zielona Góra) zakupi bilet na prywatn kolej szprotawsk Kleinbahn Grünberg -Sprottau, wysi康zie w Jarogniewicach, a stamt康 rodzina j do Ksi捫a odbierze. Ale najwidoczniej list nie doszed, gdy kiedy dziewczyna wysiad豉 w oznaczonej miejscowo軼i, nikogo ze swoich nie zasta豉. A, 瞠 noc zapad豉, uda豉 si do jednej z chat w這軼ia雟kich i poprosi豉 o nocleg. Gospodarze, Willy i Alma Bertog dowiedziawszy si, 瞠 wraca z Ameryki i ma przy sobie 600 dolarów, pochodz帷ych z ci篹ko zapracowanych oszcz璠no軼i, ch皻nie zgodzili si na przenocowanie dziewczyny. Po wieczerzy udano si na spoczynek, dziewczynie pos豉no obok pieca kuchennego. Jednak瞠 nie mog豉 ona zasn望 jako, co naraz gniewa這 gospodarza, bo wyszed z izby, mówi帷, 瞠 pójdzie do stajni. Po jego wyj軼iu, gospodyni za zacz窸a si skar篡, 瞠 jest w jej ó磬u zimno, wobec czego dziewczyna z ch璚i ust徙i豉 jej miejsca oko這 pieca i uda豉 si na ó磬o gospodyni. Ale i na ó磬u usn望 nie mog豉, natomiast gospodyni zasn窸a twardo. Po niejakim czasie po cichu wszed do izby gospodarz, podkrad si pod pos豉nie przy piecu i trzyman w r瘯u siekier zada z ca貫j si造 cios w g這w 酥i帷ej kobiety. Ujrzawszy to przera穎na dziewczyna zerwa豉 si z ó磬a i z krzykiem wybieg豉 na podwórze. Na alarm przybiegli s御iedzi, którzy zastali trup 穎ny gospodarza ze zmia盥穎n, brocz帷 krwi g這w. Tymczasem gospodarz spostrzeg連zy pomy趾, pobieg na strych, gdzie pope軟i samobójstwo przez powieszenie.

3.04.1900: Dzi rano,ko zaprz篹ony do doro磬i jednokonnej, która skr璚a豉 ku Streideldorf (Studzieniec), a powo穎na by豉 przez Franciszka Guchtera, polskiego stajennego – wystraszy si nag貫go krzyku pijackiego stró瘸 wiejskiego, Oswina Zurke, który akurat wycz豉pywa si z ober篡. Wskutek tego krzyku, doro磬a si wywróci豉. B璠帷a w niej Gerda Lubitz z domu Werner z Liebschütz, Lubieszów, akt. rodzina mo瞠 zamieszkiwa w Kaiserhammer, Rondelweg 2) - wypad豉 na bruk, z豉ma豉 praw nog, doro磬arz za uleg silnemu wstrz捷nieniu mózgu.

4.04.1887: Wczoraj oko這 godz. 7 rano do pa豉cu so速ysiego na strych wszed Izrael Szrajbman, miejscowy stolarz, który warsztat swój mia na dziedzi鎍u pa豉cu. Po chwili, przez okno na strychu - wyskoczy na bruk. Szrajbman, maj帷y 43 lata, wyrabia skrzynki przesy趾owe pocztowe. Upadek jego by na tyle pocz徠kowo szcz窷liwy, 瞠 spadaj帷 wlecia na ga喚zie drzewa kasztanowego, rosn帷ego blisko muru, st康 te desperat dozna z豉maniu 瞠bra oraz silnym ogólnym wstrz捷nieniom. Przewieziono go po酥iesznie do szpitala 篡dowskiego w Freystadt (Ko簑chów). Niestety, Szrajbman w kilka godzin zmar. Bezpo鈔edni przyczyn targni璚ia si na 篡cie by豉 ta okoliczno嗆, co stwierdzi豉 jego rodzina, 瞠 wskutek prowadzonej agitacji niejawnej, liczni klienci Szrajbmana, chrze軼ijanie, zaprzestali bra od niego skrzynki. Popad on przez to w n璠z, uleg silnemu rozstrojowi nerwów i w przyst瘼ie w豉郾ie silnego podniecenia nerwów targn掖 si na w豉sne 篡cie.

5.04.1920: Oko這 g. 2 pp. do miejscowego 郵usarza Wernera Gohlisch w chwili gdy zsiad z roweru przy zaje寮zie konnym, podszed jaki m篹czyzna prosz帷 o pozwolenie mu spróbowania, czy dobrze rower chodzi. Gdy 郵usarz zgodzi si na to, bowiem – co te ogó這wi by這 wiadomo – bez ustanku szczyci si nowo zakupionym rowerem z fabryki w Deutsch Wartenberg (Oty), nieznajomy wsiad na rower i uciek w kierunku Sorge (Troska, folwark). Mimo wszcz璚ia wielkiego rabanu, z這dziejowi uda這 si znikn望 z oczu biegn帷ych za nim ludzi.

6.04.1911: Wczoraj oko這 g.10 ½ p. przed domem nr 32 przy ul. Sprottauer Str. w Freystadt (Ko簑chów), gdzie mie軼i si sklep metalowy Waldemara Rabiega, usiad豉 na chodniku 2-letnia Erika Göllner, córka wyrobnika z Ksi捫a. Matka jej, Margot ( z domu Seifert, z Zissendorf, Cisów, by mo瞠 akt. rodzina zam. w Beverungen, Steinweg) wesz豉 do sklepu, a dziewczynka usiad豉 w ten sposób, 瞠 nogi mia豉 spuszczone w rynsztok; w tej chwili w豉郾ie przeje盥瘸豉 karetka wi瞛ienna z ratusza i tak si zbli篡豉 do trotuaru, 瞠 dziecko uderzone w nog kopytem przez konia wpad這 pod karetk i znalaz這 鄉ier na miejscu...

7.04.1819: Zdarzenie te opowiedzia豉 mieszka鎍om wsi, miejscowa salowa pracuj帷a w szpitu w Freystadt (Ko簑chów),Gisela Klause. Do szpitala oto wczoraj przywieziono, jak co dwa tygodnie, wieli kojec dla kur, który umieszczono w kuchni. Gdy przyst徙iono do otwarcia kojca dla wydobycia nades豉nych kur, ze zdziwieniem znaleziono w nim starca 砰da paralityka Krinka z Döringau (Dziadoszyce). Krink by ci篹arem w biednej rodzinie 篡dowskiej, a nie mogli go nigdzie umie軼i w szpitalu, wobec tego wpadli na pomys wsadzenia go do obszernego kojca, zaopatrzyli w chleb i herbat w butelce i wys豉li jako baga w kurami do szpitala. Krink zosta umieszczony w szpitalu. Sama za salowa Klause przyzna豉 si w ko鎍u, 瞠 od Krinka otrzyma豉 kilka srebrników, o których nawet nie wiedzia豉 jego rodzina, aby na jego w szpitalu bacznie patrzy豉 i od czasu do czasu jego m瘰ko嗆 pobudza豉.

8.04.1908: Oko這 pó軟ocy mieszka鎍y ul. Rosen Str. w Freystadt (Ko簑chów) zaalarmowani zostali krzykami g這郾ego zaj軼ia, które wynik這 w pobli簑 ratusza, mi璠zy dwoma zapó幡ionymi pijanymi przechodniami, a stoj帷ym na placu doro磬arzem. Pijani przechodnie nie mog帷 porozumie si z doro磬arzem, wyrwali tkwi帷 przy doro盧e latarni, któr uderzyli doro磬arza tak silnie, 瞠 go krew zala豉. Widz帷 to posterunkowy policjant, pilnuj帷y ratusza, usi這wa awanturników zatrzyma, lecz ci uniesieni odniesionym nad doro磬arzem zwyci瘰twem, rzucili si na policjanta, zerwali mu szabl i podarli mundur. W rezultacie na rozpaczliwe alarmy gwizdkowe stójkowego przybiegli policjanci i stró瞠 nocni z pobliskich domów i po krótkiej walce zdo豉li obezw豉dni pijanych awanturników, których powi您ano postronkami i odstawiono na posterunek do aresztu, gdzie zasn瘭i snem grobowym. Pobitego doro磬arza Wernera Wolf (zamieszka貫go w Ndr.-Herzogswaldau, Mirocin Dolny, jego potomkowie mog akt. zamieszkiwa w Münstertal, Krumlinden 26) opatrzy lekarz szpitalny. Rano okaza這 si, 瞠 awanturnikami s to wyrobnicy z Ksi捫a, którzy chcieli zamówi doro磬 by ich zawioz豉 do domu, lecz doro磬arz odmówi zaj皻ym kursem. Wyrobnicy: Wilhelm Mazur (nosz帷y pseudonim „Nudeln”, makaron) i Herbert Forschack (zwany „Prellen”, kozio貫k) zostali wypuszczeni na wolno嗆 i b璠 oczekiwa sprawy s康owej w magistracie.

9.04.1913: Widowni zgo豉 niezwyk貫go zaj軼ia by豉 cukiernia w miejscowej piekarni Liesel Roth. Tam w ma造m pokoiku przeznaczonym do gry w szachy dwóch amatorów tej rozrywki zawzi璚ie usi這wa這 sobie wzajemnie da mata. Grze szachistów przygl康a這 si kilku sta造ch bywalców tej cukierni. Nagle jeden z partnerów ca造 przej皻y kombinacjami szachowymi zauwa篡 jaki b陰d w dotychczasowej swej ofensywie i mimowolnie zawo豉: „Jezus, Maria"...Okrzyk ten, który prawdopodobnie mimo woli wyrwa si z piersi zaabsorbowanego szachisty, nie spodoba przygl康aj帷emu si grze rolnikowi Franzowi Bader, który wybieg na ulic, wezwa so速ysa wsi i poleci aresztowa szachist, oskar瘸j帷 go o blu幡ierstwo. Mimo protestów zaprowadzono szachist, gospodarza rolnego Richarda Kopf oraz oskar篡ciela do biura so速ysa w pa豉cu, gdzie spisano protokó. Po spisaniu protokó逝 spraw skierowano do s璠ziego pokoju, jaki urz璠uje w ko簑chowskim magistracie.

10.04.1932: We wsi wielki piknik w centrum, który zorganizowa造 w豉dze powiatu ko簑chowskiego wraz z tamtejszym wojskowym garnizonem. A to wszystko na cze嗆 ponownego wyboru na prezydenta Rzeszy feldmarsza趾a Paula von Hindenburga, który w II rundzie pokona Adolfa Hitlera [w豉軼iwie: Paul Ludwig Hans Anton von Beneckendorff von Hindenburg, ur. 2.10.11847 r. w Poznaniu, obecnie dom przy ul. Podgórnej 6, zm. 2.08.1934 w Neudeck. 30.01.1933 r, powo逝je Adolfa Hitlera na kanclerza Rzeszy]. Wioska ton窸a nie tylko we flagach Rzeszy, Prus i 奸御ka, a tak瞠 w wiosennych kwiatach w specjalnie ustawionych kwietnikach. Gra豉 wojskowe marsze garnizonowa ko簑chowska orkiestra, na budynkach wisia造 ogromne, kolorowe portrety feldmarsza趾a z charakterystycznym d逝gim w御em i w mundurze monarchii. Rozdawano kotyliony czerwono-bia這-czerwone. Zainstalowano kilka kramów, by豉 równie i loteria, a wszystko to przebiega這 przy autentycznym aplauzie dla von Hindenburga. So速ys, Hermann Schultz wraz z w豉軼icielem wsi Hermannem Walzerem na zako鎍zenie pikniku zorganizowali jeszcze mieszka鎍om zabaw ludow przy wielkim ognisku, na którym sma穎no dwa dziki na pocz瘰tunek, specjalnie odstrzelone przez hrabiego Walzer. Wnoszono ca造 czas okrzyki na cze嗆 prezydenta Rzeszy.

11.04.1913: Erwin Beitze, gospodaruj帷y w Ksi捫u pod nr 15 wybra si do Freystadt (Ko簑chów) na targ, by sprzeda ziemniaki na sadzenie. Przeje盥瘸j帷y wozem przez ulic Färbergrasse - najecha na policjanta posterunkowego Rudiego Fischera, który odniós bolesne pot逝czenia ca貫go cia豉. Beitze zosta aresztowany.

2.04.1873: Miejscowy krawiec Chaim Kerszenbaum, maj帷y swój warsztat krawiecki na folwarku, zawiadomi policj w Freystadt (Ko簑chów) o systematycznej kradzie篡 materia逝 do pokrycia waliz. Straty na wst瘼ie obliczy on na 300 marek. Wyja郾iono szybko, przy wst瘼nym przes逝chaniu w pierwszej kolejno軼i domowników krawca, 瞠 kradzie篡 dopuszcza si jego 14-letni syn Dawid i zbywa kradziony materia do krawca w Freystadt, Herbertowi Glandenbruch przu ulicy Hesse Str., u którego policja cz窷 towaru znalaz豉. „Obiecuj帷y" synek i Glandenbruch zostali aresztowani do z這瞠nia wyczerpuj帷ych wyja郾ie. Policmajstrzy s康z, 瞠 w ten proceder mog by zamieszani jeszcze inni.

13.04.1943: Przyjechali m,niej wi璚ej w po逝dnie, ustawili si w centrum wsi ko這 wysokiego i dorodnego d瑿u. So速ys wsi przemierzy wiosk na na rowerze – nawo逝j帷 mieszka鎍ów do zgromadzenia si przy wiejskiej 鈍ietlicy. Zatrzyma豉 si tam bowiem wojskowa ci篹arówka z g這郾ikami. Kiedy zebra豉 si w miar dostateczna liczba mieszka鎍ów – otworzono poranny komunikat Radia Berlin. Spiker informowa, 瞠 wojska niemieckie odnalaz造 w Lesie Katy雟kim nad rzek Dniepr, 18 km na zachód od Smole雟ka w Sowieckiej Rosji, 12 tys. zw這k polskich oficerów. Tym samym 鈍iat dowiedzia si o zbrodni katy雟kiej dokonanej przez 穎軟ierzy ZSRR.

14.04.1923: Nocny stró, Otto Maiwald o poranku pocz掖 dobija si do poszczególnych zagród i budz帷 domowników, opowiada, 瞠 nad wiosk zawis這 wielkie niebezpiecze雟two. Wed逝g niego od dnia jutrzejszego zaczn umiera po kolei ludzie we wsi, od najm這dszych po starców. Taka bowiem zapowied zosta豉 mu przekazana o pó軟ocy przez zjaw, jaka ukaza豉 mu si przy wiejskiej dzwonnicy. Wysz豉 ona z jednego z grobów. Zapowiedzi stró瘸 tak na niektórych mieszka鎍ów podzia豉造, 瞠 kilkoro z nich sztachetami go pogna這 a do pobliskiego lasu i jeszcze dalej ku rzece Czarna Struga, by si tam móg wyk徙a. A stró czmychaj帷, odgra瘸 si, ze powróci niebawem do wsi wraz ze zjaw i wówczas wszyscy mu wiar dadz.

15.04.1913: Stró domu nr 10 przy ul. Lorenz Str. w Freystadt (Ko簑chów), Josef Scholz, przyprowadzi do magistratu 5-letni Ern Naundorf i zawiadomi, 瞠 dziewczynk t znalaz w bramie gdzie mie軼i si przytu貫k dla ch這pców. Ze znalezionego przy dziewczynce listu okaza這 si, 瞠 matka jej, zamieszka豉 w Ksi捫u,wdowa, maj帷 troje dzieci, nie mo瞠 ich wy篡wi i prosi o zaopiekowanie si dziewczynk lub umieszczenie w zak豉dzie dobroczynnym. Do listu by豉 do陰czona metryka urodzenia. dziewczynk odes豉no do domu wychowawczego.w nocy roi si od wszelkiego rodzaju podejrzanych osobisto軼i: alfonsów i prostytutek. Bardzo cz瘰to zdarzaj si awantury i bójki. Tak te by這 wczoraj w nocy: trzej alfonsi,pilnuj帷y swoich „dam": Erwin Boettcher maj帷y meldunek w Streideldorf (Studzieniec), Erich Beyer, tutejszy oraz, uwa瘸ny za herszta wszystkich miejscowych alfonsów, Helmut Zerber z Ksi捫a wszcz瘭i mi璠zy sob kótni, która zamieni豉 si rych這 w rozpraw no穎w. Zerber widocznie jako silniejszy i lepiej w豉daj帷y „majchrem" zdo豉 pokraja alfonsów, i zaraz umkn掖. Policja jednak znalaz豉 go ukrywaj帷ego si w mieszkaniu w豉軼icielki lupanaru burdelu) Marianny Ferdynus i odprowadzi豉 do miejskiego aresztu..

17.04.1931: 17-letni Heini Wehner, stolarz zamieszka造 w Rauden (Rudno) pokocha gor帷 mi這軼i m這d i przystojn 19-letni Lucie Rittler z Ksi捫a. Lecz ta nie odwzajemnia豉 mu si i gdy raz kolejny stolarz przyszed do niej ju z o鈍iadczynami - wr璚z odmówi豉 mu, prosz帷, aby wybi j sobie z g這wy i zostawi w spokoju. Zakochany tak przyj掖 t odmow do serca, 瞠 po wyj軼iu od swej ukochanej tu przy jej domu w zamiarze pozbawienia si 篡cia napi si karbolu (fenol). Na szcz窷cie, w tym momencie z domu wysz豉 Lucia, a widz帷 co si sta這, wszcz窸a alarm. Panna wsiad豉 w doro磬 i odwioz這 desperata do szpitala 鈍. Ducha w Freystadt (Ko簑chów).

18.04.1901: W domu nr 31 przy ul. Schul Str. w Freystadt (Ko簑chów) da si s造sze ogromny huk. Przyby豉 na miejsce policja stwierdzi豉, 瞠 w mieszkaniu nale膨cym do Lejby Anolika powybijane s wszystkie szyby w oknach. Ponadto przebywaj帷y tam dwaj m這dzie鎍y: 16-letni Gertrud Schrnk i 17-letni Willi Piech, obaj mieszka鎍y Ksi捫a – s zakrwawieni. Wyja郾i這 si, 瞠 Anolik zajmowa si, bez stosownych pozwole, wyrabianiem korkowych naboi do dzieci璚ych rewolwerów tzw. straszaków i podczas wyrabiania spowodowa wybuch. W mieszkaniu znaleziono 50 dzieci璚ych rewolwerów, 5000 gotowych nabojów i 7500 jeszcze nie gotowych. Doda nale篡, 瞠 Anolik ju dwa razy by za to oddawany pod s康. Teraz czeka go surowsza kara wraz z likwidacj warsztatu. Poturbowanych m這dzie鎍ów zbada wojskowy lekarz, nie stwierdzi jednak wi瘯szych uszczerbków na zdrowiu. Obaj równie odpowiedz przed s康em magistrackim za udzia w potajemnym procederze.

19.04.1907: Wczoraj, w godzinach biurowych, w kantorze Banku Pruskiego w Freystadt (Ko簑chów) przy ul. Kloster Str. zacz窸y nagle dzwoni dzwonki alarmowe, st康 te znajduj帷a si wewn徠rz s逝瘺a pozamyka豉 wszystkie wej軼ia, a b璠帷a te na zapleczu warta wojskowa zacz窸a si szykowa do odparcia napadu. Klienci za豉twiaj帷y tutaj swoje interesy, w panicznym strachu nie wiedzieli, co z sob pocz望. Dopiero po up造wie kilkunastu minut wyja郾i豉 si ca豉 sprawa. Jeden z urz璠ników w obs逝giwanym kliencie rozpozna swojego wujka, Kurta Kleibitz z Ksi捫a i tak pocz掖 si z nim wita, 瞠 r瘯 nacisn掖 dzwonek alarmowy.

20.04.1913: Werner Gohlisch z Lessendorf (Lasocin) zatrudniony jako pomocnik w automobile pocztowym na trasie Breslau (Wroc豉w) - Frankfurt n/Oder, przeje盥瘸j帷 z rana przez Ksi捫, zauwa瘸j帷 przy zaje寮zie, znajomego Polaka, Roberta Holew da mu wroc豉wsk porann gazet „Schesische Zeitung”, aby ten przeczyta sobie wiadomo嗆, która powinna zainteresowa jego i okolicznych Polaków. Holrewa przeczytawszy polecony tekst, pocz掖 te go rozpowszechnia. W gazecie napisano: „W Sejmie Pruskim. Niegrzeczne s這wa polskiego pos豉. Berlin, 17/4.-Tel. w.- Na dzisiejszym posiedzeniu Sejmu Pruskiego, podczas trzeciego czytania etatu ministra o鈍iaty, pose Kurzawski wyg這si przemówienie, w którym pi皻nowa post瘼owanie rz康u z Polakami na polu szkolnictwa; wyst瘼owa zw豉szcza przeciw zabiegom germanizacyjnym, Pose zarzuca rz康owi, 瞠 nie spe軟ia swych przyrzecze, które udzieli Polakom i nie daje im praw przys逝guj帷ych na mocy konstytucji. Mówca zarzuca równie, 瞠 nauczyciele religii s cz瘰to niemoralni i 瞠 stosuj przy wyk豉dach tak brutalny 鈔odek, jakim jest ch這sta. W ko鎍u zaznaczy, 瞠 cesarz niemiecki z okazji stuletniej rocznicy wyzwolenia Prus powiedzia: „Przed stu laty Prusy by造 poni穎ne, lecz Bóg je znowu wywy窺zy". Tak samo - o鈍iadcza pose Kurzawski - Polacy 篡j w poni瞠niu, ale przyjdzie czas, 瞠 zostan wywy窺zeni”.

21.04.1899: B璠帷y akurat we wsi posterunkowy policji, Horst Erlebach z Streidelsdorf (Studzieniec, by mo瞠 jego rodzina akt. 篡je w 56370 Mittelfischbach, Rheinstr. 8a), zauwa篡, 瞠 furman kantoru „Katz” ze siedzib w Freystadt (Ko簑chów), Rubin Chasenger, l. 36, - ukradkiem odpiecz皻owuje butelki i odlewa wódk, której transport przywióz do miejscowego zajazdu. Zaaresztowa go i odprowadzi do pa豉cu so速ysiego. Tu zauwa穎no, 瞠 w skrzyniach by這 17 odpiecz皻owanych butelek. Oszusta odtransportowano do magistrackiego wi瞛ienia.

22, rok 1941: mieszka鎍y potajemnie mówi o mo磧iwo軼i kolejnego ataku wojska. Kilkunastu m這dych, którzy st康 byli Wehrmachcie ostatnio nie pisz do rodzin. To znak niedobry. By這 podobnie, kiedy Wehrmacht wkracza do Czechos這wacji czy do Polski. Rzeczywi軼ie, trwaj bowiem potajemne przygotowywania Wehrmachtu do inwazji na Rosj Sowieck. Z okolic powiatu ko簑chowskiego gówna koncentracja 穎軟ierzy znajduje si w G這gowie. Tutaj przetaczaj si poci庵i transportowe 134 Dywizji Piechoty na wschód. Dowódc Dywizji jest genera lejtnant Conrad von Cochenhausen, urodzony w 1888 r. w G這gowie. Po inwazji na Sowietów – w dniu 13 grudnia 1941 r, nie mog帷 wyprowadzi sztabu z okr捫enia w okolicach Or豉 – pope軟i on samobójstwo.

23, 1940: Z zielonogórskiego dowództwa Waffen SS dotar豉 do rodziny miejscowego kowala Max'a Dreschera, gospodarstwo pod nr 22, informacja o 鄉ierci szwagra, sier瘸nta Wilhelma Marferta, który zgin掖 w zbrojnej potyczce ko這 Warszawy. W Ksi捫u zebrano kilkadziesi徠 marek, aby umie軼i w zielonogórskim dzienniku „Gruenberger Wochenblatt (organie NSDAP na miasto i powiat zielonogórski) oraz w „Neusalzer Stadtblatt” - stosowne nekrologi. * 2008: Energetycy rozpocz瘭i prace przy budowie trakcji energetycznej we wschodniej cz窷ci wsi do powstaj帷ych tutaj na 陰ce dzia貫k budowlanych.

24, 1815: So速ys wsi, murarz Herman Schulz [ zamieszka造 pod nr 25a] za zgod dziedzica Wilhelma Keine-Ruhrmanna – rozwiesi pruskie rz康owe postanowienie z dnia 7 kwietnia dot. Wielkiego Ksi瘰twa Pozna雟kiego. Mowa jest w nim o zapewnieniu mieszka鎍om pochodzenia polskiego j瞛yka ojczystego w sprawach publicznych, a tak瞠, 瞠 b璠 oni mieli dost瘼 do posad administracyjnych i do wszystkich urz璠ów. W Ksi捫u w tym czasie 篡造 23 osoby o narodowo軼i polskiej. WKP graniczy這 z Brandenburgi, w sk豉d której wchodzi powiat ko簑chowski. Ksi捫 liczy 79 domy, zamieszkiwa這 384 osoby, 25 katolików, funkcjonowa豉 szko陰 ewangelicka, dwie gorzelnie, olejarnia, by m造n wodny, ku幡ia. Wioska w tym czasie jest ju podzielona na dwie cz窷ci: zachodni i wschodni rozdziela trakt 郵御ki Zielona Góra – Ko簑chów – G這gów [Gruenberg-Freystadt-Glogau].Jedn cz窷ci w豉da Balzer von Unruh z Zatonia [Guenthersdorf], za drug Helena von Schlichting z Czas豉wia. ^1996: Pal si okoliczne lasy, przez wie co chwile mkn wozy stra瘸ckie. To efekt celowych podpale traw na 陰kach. We wiosce tymczasem ulega wolnej dewastacji budynek po rozwi您anej Ochotniczej Stra篡 Po瘸rnej.

25, 1484: Dzwonnica miejscowego ko軼io豉 parafialnego p.w. Wniebowzi璚ia NMP otrzyma豉 pierwszy dzwon. Prawdopodobnie fundatorem by rycerz Erwin Adelheid Illmer ze Studzie鎍a [Streideldorf].Potomkowie fundatora 篡li do stycznia 945 , obecnie 郵ady rodu prowadz do Iserlohn, Bremsheide 83. Drugi dzon, tak瞠 ufundowany, zawis w 1518 r. Fundatorem tego dzwonu by z kolei Heinz von Kubeile z Czas豉wia [Heydau]. Na 郵ad rodu natrafili鄉y w Jena, Karl-Liebknecht-Str. 69. Wie w tym czasie stanowi w豉sno嗆 rycersk i nale瘸豉 do braci Nicckela i Hansa von Ebersbach, potem do rodziny von Dyhern, braci Cyrusa i Ludwiga von Rothenburg i Sebastiana von Schwarza.^2009: „Goniec Lokalny” donosi: Tego jeszcze nie by這 w historii miejscowo軼i: trwa zmasowana 豉panka na rowerzystów i sprawdzanie czy nie s pijani. Tak „produkuje si” przest瘼ców i mno篡 si falowo ludzkie nieszcz窷cia. W軼iek這嗆 i gniew. Wszystkie chwyty dozwolone.

26, 1769.:Z pobliskiej Zielonej Góry dotar豉 tu wiadomo嗆, 瞠 w mie軼ie wprowadzono od 1 kwietnia tak zwany podatek Aix, dwa krajcary od osoby, która ma wi璚ej ni pi皻na軼ie lat. B璠帷y w tym czasie w豉軼icielem Ksi捫a Balthazar Friedrich von Leuttwiz z D逝giego, pocztyliona, który zacz掖 tu o tym agitowa - o nazwisku Wilhelm Nicklas z Nowego Miasteczka [Neustadtel] (prawdopodobnie tera幡iejsze 郵ady jego rodziny prowadz do Bad Berleburg, Emil-Wolff-Str.) - nakaza przegoni na cztery wiatry, by tu dalej nie ba豉muci mieszka鎍ów. Dotar豉 ta wie嗆 do karczmy Karla Kupscha [nr 24] gdzie raczyli si dwaj przybysze z Wichowa [Weichau[: Rudi Sucker [szukaj w Duisburg, Lauterbacher Str.24] i Jackob Wemhohner [jego rodzina obecnie 篡je w 59427 Unna, Sedanstr.3]. Ci, podpiwszy nieco – wzi患szy wid造 – pocz瘭i gna nieboraka w kierunku Ko簑chowa [Freystadt], a 瞠 ucieka polami wpad do rzeki Czarna Struga i prawdopodobnie si utopi. Dwaj goni帷y widz帷, 瞠 pocztylion wpad do rzeki – natychmiast uciekli z miejsca zdarzenia.

27, 1783: Wiosenne roztopy przyczyni造 si do wielkiej powodzi. S straty. Woda osi庵a豉 w niektórych partiach oko這 80 cm. Wydobywaj帷a si z koryta Czarnej Strugi woda zala豉 budynki we wschodniej cz窷ci wsi, czyni帷 ogromne spustoszenia. Najprawdopodobniej z tej przyczyny targn掖 na swe 篡cie gospodarz spod nr 34, Hans Fhlor. 45-letniego rolnika znaleziono powieszonego na drzewie za wiejskim m造nem Hellwiga. Woda ust徙i豉 po tygodniu pozostawiaj帷 na zalewowym terenie sporo b這ta i 軼i皻ych ryb. Najdziwniejszy jednak by fakt, 瞠 mimo zalania karczmy Karla Kupscha [nr 24], w górnych partiach budynku czynny by wyszynk. Piwo i wino serwowa 砰d Dawid Goldmann. Go軼ie wchodzili po specjalnej dostawionej drabinie. Nie wiadomo, jak niektórzy uraczeniu trunkami – schodzili. Wspomniany 砰d wynajmowa odpowiednie obuwie na wod.

28, 1883: Fritz Kurz, w豉軼iciel maj徠ku-folwarku [pod nr 32] przeszed na hodowl i upraw ro郵in paszowych, w tym buraka cukrowego. Niestety, na kiepskich ziemiach burak cukrowy nie przynosi oczekiwanych wysokich plonów. Niemniej poprzez wprowadzanie nowych upraw – rozpocz皻o intensywne melioracyjne prace, pozosta這軼i mo積a jeszcze ujrze obecnie. Kurz zbudowa tak瞠 ma陰 gorzelni. Nie jest jednak znana data, kiedy j zamkni皻o.

29, 1873: Utworzenie Cesarstwa Niemieckiego – Rzeszy i powo豉niu na pierwszego premiera Otto von Bismarcka, który przywraca j瞛yk niemiecki jako gówny j瞛yk dla innych narodowo軼i, równie dotar這 i do Ksi捫a. Zamieszkuj帷e tu dzieci polskie, j瞛yk polski mia造 jedynie jako wyk豉dowy na religii i 酥iewie ko軼ielnym, za w ni窺zych klasach szko造 powszechnej dla j.polskiego przeznaczono godziny na koniec nauki popo逝dniowej. Do miejscowej szko造, sk豉daj帷ej si z trzech klas ucz瘰zcza這 w tym czasie siedmioro dzieci polskich.

30, 1902: Meinel Fridrich, rolnik (nr gospodarstwa 18), Ruthe Richard, urz璠nik miejski (spod nr 25) oraz Eilert August, w豉軼iciel maj徠ku szlacheckiego (nr 1) wspólnie wybrali si dzi rano do G這gowa celem osobistego zbadania mo磧iwo軼i nawi您ania handlowych kontaktów przy sprzeda篡 p這dów rolnych. Og這szono bowiem o podpisaniu i zatwierdzeniu dokumentu mi璠zy w豉dzami miasta a w豉dzami wojskowymi twierdzy G這gów. Dokument mówi o niesieniu umocnie twierdzy, który zosta podpisany przez nadburmistrza dr Friedricha Soetbeera i genera豉majora Karla von Protzena. Rozpocz皻o stopniowe burzenie poszczególnych umocnie, niwelowano wa造 ziemne , zasypywano fosy. Bramy miejskie otwarto dla przyjezdnych.

Maj

1, 1807: Na Sesji Komisji Rz康z帷ej Ksi瘰twa Warszawskiego stan窸a skarga wniesiona przez Izb Administracji Departamentu Pozna雟kiego. Gubernator twierdzy g這gowskiej przeniós poza swój obszar jurysdykcji, czyli usun掖 z twierdzy dwie kampanie inwalidów pruskiej armii. W sk豉dzie jej by這 troje mieszka鎍ów Ksi捫a:Fritz Buerger ( syn rolnika spod nr 31, obecnie siedziba Redakcji „Go鎍a”),Hauf Hoffmann (syn nauczyciela) oraz Emil Jensch (syn piekarza).Gubernator, by pozby si codziennej troski o uposa瞠nie i zaopatrzenie – przeniós ich do Skwierzyny i Wschowy, le膨cych ju na terenie Ksi瘰twa Warszawskiego. Tote Izba w swojej skardze prosi, aby te oddzia造: „...kwatery, opa逝 y 篡wno軼i potrzebuj帷e, y kray nasz opatrywaniem Francuzkiego y krajowego wojska wyci璚zony nowym ci篹arem obarczaj帷e do Szl御ka, do Lignicy y Zulechowa by造 przeniesione...”

2, 1738: Z pobliskiej Zielonej Góry zapanowawszy tam ospa (trwa豉 a do czerwca) przyw璠rowa豉 tak瞠 do Ksi捫a i, podobnie jak w mie軼ie - „doprowadzi豉 wiele dzieci na cmentarz”.Trójka dzieci w wieku 2,3 i 5 lat zmar豉 w domostwie Irmgard Widmer z domu Kloss (jej potomkowie mog 篡 aktualnie: 02906 Waldhufen, Thiemendorfer Str.3). Po 鄉ierci 13-letniej córki , Marthy, Josef Pohl postrada my郵i i zacz掖 b陰dzi po okolicznych lasach (akt, jego ród w: 29313 Hambuehren, Hummelberg 6 [?]). Wielu drobnych rolników wpad這 w straszne opilstwo. ^1995: ukazuje si w formacie A-4 jedno kartkowa informacja pod tytu貫m „Korona” - jest to pierwszy numer pó幡iejszej wiejskiej gazetki „Goniec Lokalny” (pojawi si 29 maja). „Korona” w ca這軼i stanowi豉 biuletyn sportowy miejscowego zespo逝 LZS „Korona”, któremu wówczas prezesowa Zbigniew Jelinek. W nr 1 ukaza si sk豉d dru篡ny (Miros豉w Skrzypek, Jacek 安ierc, Wies豉w Roszak, Grzegorz Roszak, Zbigniew Lewandowski, Jerzy Buda, Jacek Jagodzi雟ki, Marek Jagodzi雟ki, Krzysztof Fedro, Wojciech Czaplicki, Grzegorz Studzi雟ki, Andrzej Laskowski, Marcin Jelinek, Jan Paw這wski i Marek Sienicki), ponadto sprawozdanie ze spotka „Korony”: z Bizonem Borów (1:3, bramk dla „K” strzeli G.Roszak), z Czarnymi Rudno (0:4), z D瑿em Przybyszów (2:5, bramki: G.Roszak i M.Sienicki) i z LZS Go軼ieszowice (1:3, bramka G.Roszak).

/ 3, 1940: Od trzech dni przechodz wiosenne burze, so速ys Herman Schultz nakaza baczne spogl康anie na swoje obej軼ia, na niektórych bowiem jest kilka stodó krytych s這m. I, niestety, to si wydarzy這, dzisiaj w porannych godzinach. Burza nadesz豉 od strony Sprottau (Szprotawy), krótkotrwa豉, bowiem 軼i庵n窸a j rzeka Odra i pogna豉 ku Neusalz (Nowej Soli). Kilkana軼ie piorunów, od których inwentarz w oborach by strasznie niespokojny. Ale jeden z tych ognistych piorunów przypiecz皻owa stodo喚 osadnika Wilhelma Haufa. Momentalnie stan窸a ona w p這mieniach, by豉 zbudowana z zaimpregnowanych desek i by豉 kryta dachówk. Zlecieli si prawie 瞠 wszyscy, przyby豉 miejscowa stra konna z Karlem Japtte. Ale nie by這 co gasi. Dobrze, ze stodo豉 sta陰 na uboczu, nie poczyni豉 wi璚 wi瘯szych strat. Nazajutrz przybyli na pogorzelisko kilkoro partyjniaków z NSDAP z Freystadt (Ko簑chów) i dwóch SS-manów: Richard Henifchel, miejscowy spod nr 28a i Walter Helbig z Gruenbergu (Zielonej Góry). Przekazano osadnikowi, 瞠 w odbudowie stodo造 pozyska pomoc od organizacji partyjnej i od Hitlerjugend. Odbudow stodo造 zako鎍zono przed 積iwami. Osadnik Hauf mia syna Gerharda , stacjonuj帷ego w SS przy sowieckiej granicy.

4, 1940. Hermann Hoffmann, nauczyciel wiejski, aktywista NSDAP w niedziel 4 maja o godz.18 w陰czy dwa wielkie g這郾iki zamontowane przy oknach wiejskiej sali w centrum wsi, z których odtwarzano na bie膨co zwyczajowe przemówienie Adolfa Hitlera w Reichstagu. „- Rok 1941 powinien wej嗆 do historii jako rok naszego szczytowego wzniesienia si” - rzek. Nazajutrz, b璠帷y obecnie jako organ NSDAP na kilka najbli窺zych powiatów, dziennik „Zielonogórski Tygodnik” (Gruenberg Wochenblatt) napisa: „Hitler podkre郵i przy tym szczególnie si喚 i dokonania dotychczasowe niemieckiego Wehrmachtu”. Tymczasem przy kuflach piwa u Kupscha, a by這 to po wczorajszym spaleniu si od pioruna stodo造 osadnika Wilhelma Haufa. nauczyciel szeptem co poniektórym mieszka鎍om, których synowie przebywali i oznaczali si pilno軼i w wojsku – komentowa wyst徙ienie Hitlera: - Nasz wódz przygotowuje kampani wojenn „Barbarossa!” Ale to nie by豉 a taka wa積a wiadomo嗆. Ci, co systematycznie je寮zili na miejskie targi i do Freystadt (Ko簑chów), a jeszcze dalej a do Neustadtel (Nowego Miasteczka) czy do Gruenbergu (Zielona Góra) s造szeli, 瞠 w ca貫j Rzeszy mówiono teraz o zbli瘸j帷ej si wyprawie wojennej na Rosj. 皋軟ierze, gotowi do walki, ze鈔odkowani na polskim terytorium, to ca貫 mnóstwo pododdziaów zaopatrzenia i koncentracja wojsk 陰czno軼i bez trudu pozwala這 si zorientowa, co ma na celu Hitler. Rolnik Richard Tschierschnitz w zdenerwowaniu rzek podniesionym g這sem, 瞠 jego syn w tym roku na 積iwa si nie zjawi, bo jak mu napisa „mnóstwo ma na g這wie 穎軟ierskiego fachu, 瞠 flaki mu z dupy wy豉膨!” Po tej wypowiedzi dwa dni potem musia si ze swojej wypowiedzi t逝maczy, wezwany pilnie, na ko簑chowskim gestapo. Po powrocie stamt康, stal si ma這mówny, a i do kielicha rzadziej pocz掖 zagl康a. Zgin掖 14 lutego 1945 r. 軼i皻y maszynow seri z „pepeszy” czerwonoarmisty, kiedy stan掖 w obronie swojej 穎ny – gwa販onej przez rosyjskich 穎軟ierzy. Zabójc najprawdopodobniej by sier瘸nt Igor Gonczarenko.

5, 1764: Kronikarz zielonogórski zapisa: „Dnia 5 maja rankiem o siódmej, ósmej i dziewi徠ej zamieni造 si w popió ca貫 miasto Ko簑chów i pó Podbrzezia Dolnego [Nieder-Siegersdorf]. 8 maja zbierano ja軛u積 od ca貫go mieszcza雟twa, 68 rt. (niemieckich talarów), 8 garnców kaszy, 40 garnców ba瘸ntów, 30 wiader 郵iwek i ró積orodne 鈍ie瞠 jedzenie”. W Ksi捫u dwa dzwony na trwog bi造 a do wieczora, a ognista 逝na znad Ko簑chowa dobrze st康 by豉 widoczna. Rolnicy tutejsi wraz z w豉軼icielem wsi Balthazarem Friedrichem von Leuttwitzem z D逝giego k. Szprotawy) ko簑chowian dopomogli zbo瞠m i inwentarzem wszelakim. Mieszcza雟two ko簑chowskie w podzi璚e za dary wspomog這 z kolei wiosk w latach pó幡iejszych przy remoncie tutejszej szko造 ewangelickiej. To by drugi w historii miasta tak pot篹ny po瘸r. Pierwszy odnotowano w 1692. Zarówno w tamtym, jak i obecnym sp這n掖 ratusz i kamienice na rynku. Zdecydowano przy obecnym po瘸rze, 瞠 w celu pozyskania materia逝 na odbudow domów – ulegnie rozebraniu zewn皻rzny pas murów obronnych miasta do wysoko軼i oko這 2 metrów (si璕a造 one wówczas do 8 m wysoko軼i). To niejako by豉 konieczno嗆, bowiem obwarowania w tym czasie zacz窸y traci na znaczeniu, brakowa這 pieni璠zy na remonty, st康 zacz窸y one podupada..

5, 1772: Mieszka鎍y wsi w pop這chu udali si do przebywaj帷ego tu na odpoczynku urz璠nika miejskiego z Freystadt (Ko簑chów), Erwina-Heinza Henninga (szukaj jego potomków w Bremerhaven, Alb-Pfitzer-Str,61) z 膨daniem stosownych wyja郾ie odno郾ie przyby造ch tu wie軼i z Gruenbergu (Zielona Góra), i tam: „Trzy dni 鈍i徠eczne zosta造 zabronione [skasowane]: trzeci dzie Bo瞠go Narodzenia, Wielkanocy i Zielonych 安i徠ek, jak i Dzie Wniebowst徙ienia”. Urz璠nik magistratu odpar, 瞠 i do niego dotar造 takie „pos逝chy pospólstwa”, lecz - „takich brewerii w powiecie ko簑chowskim si nie przewiduje”.

6, 1939. Od kilkunastu dni przez Ksi捫 przetacza造 si uci捫liwe wiosenne burze, co wielce komplikowa這 polowe prace przy zasadzaniu ziemniaka. B璠帷a tu z ramienia partyjnej organizacji Lotte Stolle, wywodz帷a si z domu Liebig z Herwigsdorf (Solniki, by mo瞠 potomkowie jej s w Bischmishein, Steinacker 14) – chodzi豉 w dom w dom przypominaj帷 o zwi瘯szeniu area逝 zasadze. Cho nie by豉 skora do wyja郾ie, dlaczego NSDAP tak bardzo zacz窸a interesowa si plonami, to na ucho szepta這, 瞠 szykuje si jesieni jaka wi瘯sza wojenna sprawa. Tymczasem rolnik Adolf Schwarz (nr domostwa 16, 郵ad jego potomstwa prowadzi do Bad Berleburg, Graf-Casimir-Str.13) nie mo瞠 do tej pory wjecha na swoje pole przy rzece Czarna Struga: zrobi si krok i pojawia si woda. Tak nie by這 od kilkunastu lat. Nie wie wi璚, gdzie ma zasadzi ziemniaka, na jesie zmieni pola pod uprawy, i teraz szlag go bierze na te pos造szane nowinki o gospodarzeniu. Z dziada pradziada sia i zasadza wed逝g swego rozumu i nie przerzuca si co roku na inne kawa趾i pola. - Z takimi nowo軼iami daleko nie ujedziemy! - piekli si pod gospod. Helmut Henifchel (nr dom. 28a) odparowa mu, aby jadaczk sw przytemperowa i nie sia defetyzmu, dla dobra swego, bo mo瞠 znale潭 si tam, sk康 o w豉snych si豉ch w zasadzie si nie wychodzi. Wiadomo by這, 瞠 Helmut wspó逍racuje z ko簑chowskim Gestapo.

7, 1746: Powsta這 na wsi zamieszanie z powodu zmar貫go zwijacza tytoniu, Rudolfa Gohlischa przyby貫go tu i mieszkaj帷ego od kilku lat z Lessendorf (Lasocin, potomkowie jego mog przebywa obecnie w Mlode, Waldstr.8). Nikt jego nie chcia nie嗆 do grobu, poniewa myj帷y jego cia這 zauwa篡li, 瞠 mia na plecach wypalon liter R, by wi璚 swego czasu napi皻nowany. W ko鎍u 軼i庵ni皻o z pobliskiego Streideldorf (Studzie鎍a) kilku tamtejszych osadników z przewodnikiem Erwinem Illmerem (akt. potomkowie w Iserlohn, Bremsheide 83), którzy doko鎍zyli dzie豉. Grób wykopano ko這 muru przy drodze do Freystadt (Ko簑chów).

8, 1706: Wie przesz豉 w r璚e dzier瘸wcy Georga Schonborna, radcy cesarskiego z Nieder-Siegersdorf (Podbrzezie Dolne), tam te maj帷ego w豉sny folwark Schonborn. Radca przyby do wsi w po逝dnie, wraz z w豉snym orszakiem objecha posiad這嗆, przy domostwie nr 38, w kierunku Haydau (Czas豉w), nale膨cym do rolnika Erwina Japtte – odpad這 z powozu ko這, wpad連zy wcze郾iej do g喚bokiej drogowej koleiny. Nie oby這 si wi璚 od przeró積ych przekle雟tw. Japtte z cha逝py nie wyszed, za to kilka dziegie batem otrzyma u niego pracuj帷y Herbert Maiwald. Do naprawy ko豉 zwo豉no syna kowala Dreschera, Oskara. Nie dosta od radcy 瘸dnej zap豉ty! M這dy kowal s造sz帷, 瞠 nie otrzyma 瘸dnego grosza, ukradkiem naprawione kolo poluzowa. Rumor powsta wieczorem, kiedy Schonborn udawa si na powrót do N-Siegersdorfu przez Streideldorf (Studzieniec). Ko這 zlecia這 akurat na mo軼ie nad Czarn Strug i wpad連zy do wody, uton窸o. Radca wys豉 pos豉鎍a Herberta Richtsteiga do Freystadt (Ko簑chów) po 瘸ndarma, aby wtr帷i do lochów m這dego kowala. A, 瞠 by這 na ten czas ju ciemno, na dodatek miejscowy laufer, maj帷y o鈍ietla drog, Helmut Holewa le瘸 pijany – dano wszystkim na odpoczynek. Orszak radcy cesarskiego przenocowa w miejscowym dworze u Keine-Ruhrmanna. Rankiem wszystko rozesz這 si po ko軼iach, bo i powóz by odszykowany na po造sk, dodatkowo ozdobiony przez kowala, a i sama kolacja przygotowana przez 篡da Bruno Konwissorza ze wszelakim napitkiem by豉, 瞠 palce liza.# [Potomków, jak uda這 si prawdopodobnie niektórych ustali, poszukiwa mo積a akt. w okolicach: ^Japtte – Rattingen, Alter 2; Maiwald – 04779 Remsa].

9, 1783. Przeprowadzono dzi publiczne wybory pastora w ko軼iele, poniewa we wspólnocie nie mogli si pogodzi. Pojawi這 si bowiem z nie nacka a trzech pastorów do wyboru: Klaus Mosier, miejscowy pastor Richard Kern z Klunhanchen (Barcikowice Ma貫) i Albert Phol z Gunthersdorf (Zatonie). Wybrano Mosiera. Otrzyma on 65 g這sów. Wszyscy byli wywo造wani wed逝g numerów domów i musieli odda kartk do urny. [Potomkowie, którzy mog 篡 (?): Mosier – w Bad Pyrmont, Moorteich; Kern – w Neuss am Rhein, Bleucherstr.12; Phol – w Neckareiz, Goethestr. 8}.

10, 1902: Meinel Fridrich, rolnik (nr gospodarstwa 18), Ruthe Richard, urz璠nik miejski (spod nr 25) oraz Eilert August, w豉軼iciel maj徠ku szlacheckiego (nr 1) wspólnie wybrali si dzi rano do G這gowa celem osobistego zbadania mo磧iwo軼i nawi您ania handlowych kontaktów przy sprzeda篡 p這dów rolnych. Og這szono bowiem o podpisaniu i zatwierdzeniu dokumentu mi璠zy w豉dzami miasta a w豉dzami wojskowymi twierdzy G這gów. Dokument mówi o niesieniu umocnie twierdzy, który zosta podpisany przez nadburmistrza dr Friedricha Soetbeera i genera豉majora Karla von Protzena. Rozpocz皻o stopniowe burzenie poszczególnych umocnie, niwelowano wa造 ziemne, zasypywano fosy. Bramy miejskie otwarto dla przyjezdnych.

11, 1575. W Glogau (G這gów) zosta stracony przez 軼i璚ie toporem Jacobs Pusch, który zastrzeli ma Mehlggasse (ul. M帷znej) Hansa Fischlachen. Najprawdopodobniej obaj zadarli 豚y o dziewk Charlotte Gaussmann. Wyrok mia by wykonany b造skawicznie, w najbli窺z sobot po zdarzeniu. Jego szwagier Hans Schickfuss pocz掖 u篡wa swoich wp造wów by odsun望 moment ka幡i. Jednak ze wzgl璠u na pojawiaj帷e si wzburzenie spo貫czne wyrok wykonano. Owa dziewka, jak odnotowano pochodzi豉 z domu Markwitz z Ob.-Siegersdorf (Podbrzezie Dolne), ma這 tego: okaza這 si, 瞠 owa dziewka ma nie郵ubne dziecko, 4-letni córk Marthe, któr na wychowanie podrzuci豉 do krewnej w Ksi捫u, Mety Kirschke. [Prawdopodobnie potomkowie mog akt. przebywa: Gaussmann – Bad Mergentheim, Lorenz-Fries-Str.; Kitschke – Zuchau, Damaschke-str., innych nie ustalono].

12, 1910. Na wiejskiej sali odby這 si spotkanie z przedstawicielami inwestora Fryderyka Lenca, którzy zach璚ali bogatszych mieszka鎍ów akcji wchodz帷ej w budow prywatnej linii kolejowej Zielona Góra-Szprotawa: Kleinbahn Gruenberg-Sprottau (30 wrze郾ia 1911 wwwjecha na tory pierwszy sk豉d). D逝go嗆 torów wynosi豉 51 km i prowadzi造 przez bujne i krajobrazy oraz przez wsie blisko po這穎ne od Ksi捫a, sk康 najbli瞠j mieszka鎍y by mieli do stacji w Hartmannsdorf (Jarogniewice), stacja ta spe軟ia b璠zie tak瞠 warunki stacji towarowej, wyposa穎na b璠zie w wag i ramp prze豉dunkow, umo磧iwiaj帷 obrót handlowy zarówno zwierz皻ami jak i innymi materia豉mi. Powstaje tu tak瞠 dworcowa restauracja i dom towarowy – sklep wielobran穎wy Alberta Schultza. Natomiast w Brunzelwaldau (Broniszów), stacja b璠zie wyposa穎na w go軼iniec kolejowy – Gasthof zur Eisenbahn, tak瞠 wag dla towarów i zwierz徠, za nie opodal funkcjonuje ju cegielnia. Kolej liczy豉 50,7 km i przebiega豉 tras: Gruenberg Hatzfedstrasse, Sprottauer Banhof (dworzec szprotawski stacja gówna Kleinbahn, s御iedztwie dworca pa雟twowego, obecnie PKP od ul. Batorego a do obecnej hurtowni tytoniu i magazynu prze豉dunkowego vis-a-vis PKS. ) – Gruenberg Oberstadt (Górne Miasto, teren przy b. wytwórni win, ul. Jaskó販za) – Heinersdorf (J璠rzychów) – Ochelhermsdorf (Ochla, w poblizu lotniska polowego) – Hartmannsdorf (Jarogniewice) – Seiffersdorf (Radwanów) – Brunzxelwaldau (Broniszów) – Eich-vorwerk (D瑿iczka) – Weichau (Wichów) – Hertwigswaldau (Chotków) – Herwigsdorf (Stypuów) – Rueckersdorf (Siecieborzyce) – Wittgendorf (Witków) – Kortznitz (Kartkowice) – Sprottau Kleinbanhoff (nieistniej帷a gówna stacja Berlin-ód: dworzec spli si w 1945 r. poprzez wysadzenie przez Niemców transportu paliwa, by ten nie dosta si w r璚e nacieraj帷ych tu Rosjan).

14, 1941. Na rozleg造ch 陰kach w kierunku Haenchen (Barcikowice) w po逝dnie 13 maja wyl康owa samolot Luftwaffe Me-110 startuj帷y z polowego lotniska w Ochelhermsdorf (Ochla), swoim zasi璕iem a dotykaj帷ego wsi Kuelnenau (Kie逍in). Okoliczni mieszka鎍y p璠em pocz瘭i gna na 陰ki, ale jak spod ziemi wyrós kordon 瘸ndarmerii SS i wszystkich od samolotu przegania gdzie pieprz ro郾ie. Zjawi這 si tak瞠 Gestapo. L康owanie samolotu komentowano w knajpie u Kupscha. Martin Gralla pobieg naraz do pobliskiej szko造 i od nauczyciela Hermanna Hoffmanna przytarga wczorajsze wydanie gazety „Nordsschlesiens Tageszeitung” z komunikatem Adolfa Hitlera. G這szono w nim o locie zast瘼cy Hitlera, Rudolfa Hessa do Szkocji i li軼ie jaki Hess pozostawi. „Pozostawiony list wskazuje niestety w swoich zawi這軼iach 郵ady rozstroju psychicznego, które ka膨 si obawia, 瞠 towarzysz Hess pad ofiar ob喚dnych uroje” - g這si m.in. komunikat. Gralla doda, 瞠 Hess lecia w豉郾ie takim Messerschmittem, jaki wyl康owa na 陰kach. Ale naraz komentowanie tego faktu zosta這 przerwane wtargni璚iem do karczmy jednego z 瘸ndarmów oznajmiaj帷ego, 瞠 „dla bezpiecze雟twa Rzeszy nakazuje si wszystkim 鈍iadków tego zdarzenia wszelkie milczenie pod gro嬌 skierowania do obozu koncentracyjnego”. Dodajmy, 瞠 list Hessa dor璚zy do r彗 Hitlera jego adiutant Pintsch 11 maja. Wed逝g 鈍iadka tego dor璚zania, adiutanta Hitlera, Nicolausa von Below, wygl康a這 to tak: „Hitler, który jeszcze le瘸 w ó磬u, szybko wsta i uda si do hallu i list przeczyta. Potem zapyta Pintscha, czy on zna tre嗆 listu, i otrzyma odpowied twierdz帷. Hitler kaza natychmiast aresztowa Pintscha razem z drugim adiutantem, Leitgenem i odstawi ich do kacetu.”

15,1384. Katastrofalna wr璚z burza, z niespotykanymi rozrzewnionymi do czerwono軼i b造skawicami i pot篹nymi piorunami przetoczy豉 nad miejscowo軼i. Od piorunów ogniem si zaj窸y a cztery cha逝py. Inwentarz wszelaki oszala. Kilkugodzinny deszcz spowodowa wylanie trzech rzek okalaj帷ych osad (dzisiejsze Czarna Struga – oddalona nieco od osady, Czarna Stru磬a – przebiegaj帷a przez osad i Jelonka, rzeczka przed wjazdem od strony Zielonej Góry). Ludzie k豉dli si pokotem na 陰kach. Postanowiono potem, 瞠 nowe osadnicze cha逝py stawiane b璠 przy wiod帷ych drogach na rysie chrystusowego krzy瘸: ma豉 ilo嗆 cha逝p b璠zie znajdowa豉 si przy gównym trakcie pó軟oc – po逝dnie, za osada b璠zie rozbudowywana wzd逝 rzeki Czarna Struga, wschód – zachód, gdzie jest urodzajna ziemia. Odzwierciedlenie tego jest w obecnym stanie miejscowo軼i.

16, 1675: Powo豉no na stró瘸 wsi Josepha Kionka, którego zadaniem ma by obchodzenie nocne wsi i baczenie na poszczególne zagrody, chroni帷 je przed szubrawcami, jako ostatnio si niespodziewanie tu zjawili, a tak瞠 mie na uwadze, aby ogie gdzie nie pojawi. Z oddalonej nieco od Ksi捫a wsi Altkessel (Stary Kisielin) sprowadzono specjalnie dla stró瘸 psa rasy owczarek, przeszkolonego przez tamtejszego tresera zwierz徠. Mieszka鎍y wsi wyposa篡li tak瞠 stró瘸 w naftow lamp, odzienie i podr璚zny dzwonek alarmowy. S逝瘺 mia do 鈍itu, nie otrzymywa wynagrodzenia 瘸dnego, ale za to dawano mu po篡wienie i wydzielono darmow kwater, nie 軼i庵ano z niego tak瞠 podatku.

17, 1462: Do G這gowa przybywa król W豉dys豉w Jagiello鎍zyk. Przyje盥瘸 tu w przepychu i w z這cie. Orszak jego liczy ponad 500 wozów krytych, wraz z nim przyby這 po tysi帷u bojarów litewskich, Rusinów i Tatarów. Wraz z królem Kazimierzem przybywa, maj帷y patronat nad ksi瘰twem g這gowskim, król Czech, Jerzy. Jego orszak z 2 tys. ludzi. Tylku przybyszów miasto, rzecz jasna, nie mog這 pomie軼i, st康 rozbijano namioty poza murami. Z Ksi捫a, który tak瞠 wraz z powiatem ko簑chowskim nale瘸 do ksi瘰twa – uszykowano powóz kryty wraz z delegacj, na czele której stan掖 kmie Helmut Renger. Zaopatrzono delegacj w pisma o trwaniu przymierza z g這gowskimi ksi璚iami. Dodatkowym celem tej delegacji by這 baczne patrzenie na szlak handlowy, aby pó幡iej móc pod捫a nim na okoliczny handel. Historia mówi, 瞠 pradziadowie ju z tego szlaku korzystali, d捫帷 ku Z這toryi na poszukiwanie tam z這ta.

18, 1945: Tworzy si w ko簑chowskim powiecie administracja polska. Siedzib Pe軟omocnika Rz康u na Obwód 38 (obwód obejmuje tereny przedwojenne powiatu ko簑chowskiego) zostaje Ko簑chów. Przygotowywana jest akcja wysiedle鎍za Niemców. W Ksi捫u pozostaje kilka niemieckich rodzin, które uchroni造 si przed zimow ewakuacj na pocz徠ku stycznia wobec nacieraj帷ych bolszewików (Rosjanie pojawili si na obrze瘸ch powiatu ju 28 stycznia). Jeszcze tu nikt z Polaków si nie osiedli, chocia zjawili si tu, to i owo pl康ruj帷. Do 篡j帷ych tu Niemców nie odnosili si wrogo. W pa豉cu jak i na folwarku przebywa oddzia Czerwonej Armii, 穎軟ierze którego zajmuj si niemieckim inwentarzem. Po przej軼iu frontowych 穎軟ierzy nie notuje si ju barbarzy雟kich gwa速ów na kobietach. Rosjanie zach璚aj Niemców do uprawy roli. Funkcj so速ysa pe軟i Gustav Unglaube (wysiedlony w pierwszym rzutem do Niemiec z transportem w lipcu z ko簑chowskiej stacji, potomkowie mog dzi zamieszkiwa w Eppelheim, Karl-Benz-Str.).

19, 1631: Na wiosk pad blady, strach: Furstinow, bo tak jeszcze Ksi捫 si zwa, by oddalony zaledwie o 8 wiorst od wioski Friedersdorf mawiano jeszcze na ni Frridericivilla – ㄆgi), rzut kamieniem przez Heide (Heydau – Czas豉w) a ju w niej si bywa這. Oto przera瘸j帷e wie軼i dociera造: w osadzie zagnie寮zi豉 czarna 鄉ier. Epidemia d簑my z dnia na dzie zbiera豉 obfite 積iwo (zmar這 ogó貫m ponad 100 osób). Walter Guether, osiad造 w Ksi捫u rycerz zarz康zi zbrojne posterunki, zarówno na trakcie do Czas豉wia, jak i polami i lasami, aby nikt obcy nie wkrad si do wioski. Ksi捫 dzie i noc okr捫ony tymi posterunkami przypomina zamkni皻y murami gród. Taki stan obwarowania trwa ponad dwa tygodnie. Ludzie siedzieli w cha逝pach, zakaz by這 wychodzenia w pole. Pono przy próbie przekroczenia kordonu od strony ㄆgów zabito dwie osoby: Lise Pfeif i Heinera Weidera. Cia豉 pok徠nie spalono i zakopano w g喚binach lasu.

20, 1813: Na wisi poruszenie: docieraj tu wie軼i o bitwie pod Sprottau (Szprotawa). Od zachodu na te tereny wkraczaj wojska Wielkiej Armii Napoleona. Oddzia逝 II Korpusu pod rozkazami marsza趾a Claude Victora-Perrine'a staczaj bój z wojskiem pruskim. Prusacy s w odwrocie. Bataliony Napoleona podchodz pod mury G這gowa. W Ksi捫u nie tak dawno tu osiad造 rycerz obdarowany zagrod pod nr 43, Herbert Lubitz na pr皻ce organizuje kilku osobow i ruszaj z pomoc dla wojska pruskiego. Ale równie na chybcika so速ys Otto Knecht zwo逝je swoich ludzi i wy豉puj ludzi Lubitza pod rzek Czarn Struga. Dochodzi tu do pospolitej bijatyki. Po czym wszyscy udaj si do knajpy 砰da Paula Gottstza na pospolit te popijaw. Trunkiem, pono, raczyli si a trzy dni. Rozgonili ich 瘸ndarmi specjalnie 軼i庵ni璚i z Ko簑chowa, bo mieszka鎍y mieli ju do嗆 ha豉su, tumultu i wrzasków.

21,1943: To wina nauczyciela nadgorliwca NSDAP, Hermanna Hoffmanna, jak przysta這 przy wi瘯szych wydarzeniach – wystania przed wiejsk sal g這郾iki, przez które nadawane s komunikaty o zapewnieniu dzia豉lno軼i prac cywilnych – stworzono wi璚 po to we Freystadt (Ko簑chów) obóz pracy przymusowej filii Gross-Rosen. Hoffmann swe transmisje umila muzyk z gramofonu. „Przebojami” nagle okazuj si by piosenki Marlene Dietrich, a przede wszystkim „Wenn die Soldaten” Pos逝chaj: www.youtube.com/watch?v=irhlNJdqqbs&NR=1&feature=fvwp

22, 1794: Mieszka鎍y s zdezorientowani, po cichu mówi o niepewno軼i, co ich b璠zie niebawem czeka這. Wioska bowiem zosta豉 oficjalnie podzielona i ma dwóch w豉軼icieli: jedn po這w teraz w豉da z Zatonia Balzer von Unruch, za drug polow Helena von Schlichting. Anna Hess id帷 na folwark na kra鎍u wsi w kierunku osady folwarcznej Sorge (Troska) - sz豉 z dusz na ramieniu, jak to uj窸a w rozmowie z ciotk Fred Sander, b璠帷 przy polowych pracach, odrabiaj帷 swoj pa雟zczyzn. Ciotka przekaza豉 jej pos造szane zdanie, 瞠 odrabianie nadal b璠zie jednakowe, mimo 瞠 wioska ma dwóch panów.

23, 1790. Kronikarz zielonogórski napisa: „Dnia 23 maja w Dzie Bo瞠go Cia豉 wielu ludzi pojecha這, jak co roku, do Kr瘼y i bawili si po pijanemu. Felczer z oddzia逝 kawalerii pana majora von Studnitz wchodzi do wody i chce pokaza, co potrafi. Dwa razy nurkuje i wychodzi na powierzchni, po raz trzeci nie powraca i schodzi na dno. Znaleziony zosta w starej Odrze przez rybaka Leugke, pochodz帷ego z Pomorza”. Felczerem owym by mieszkaniec Ksi捫a Gerhard Goltz, pozostawi on w b這gim stanie 穎n Hildegard i dwójk dzieciaków: 4-letniego Ullricha i 5-letni Mariann. [Potomków mo積a poszukiwa w 58509 Luedenscheid].

23, 1635: Z kroniki Zielonej Góry: „Dnia 23 maja w 鈔od przed Zielonymi 安i徠kami przyzna si przed sto貫m s璠ziowskim po wielu torturach Michael Herman, by造 przez rad miejska desygnowany mistrz targowy, 瞠 dokona on w 1631 r. o鄉iu zabójstw – czterech m篹czyzn i czterech kobiet. Podczas ich 鄉ierci dopuszcza si wielkiego nierz康u i swawoli z martwymi kobietami. Przyzna, 瞠 w ci庵u jednego dnia wypi czterna軼ie kwart gorza趾i i nie móg d逝瞠j pracowa. By on w mie軼ie szarpany za wszystkie cztery ko鎍zyny roz瘸rzonymi obc璕ami o zaraz po tym a do 鄉ierci 豉many ko貫m.” Dwoje zamordowanych przez Hermana zamieszkiwa這 Ksi捫: ma鹵e雟two Brigitte i Felix Demmecke (Brigitte pochodzi豉 z domu Lantricha z Brunzelwaldau – Broniszów - jej potomkowie mog akt. przebywa w Leuthen, Am Bahnhof 1, za Fritza w Luebbenau, A.-Schweitzer-Str.3). Oboje udali si w owym 1631 r., poprzez Ghruenberg (Zielon Gór) do rodziny Mari Wudarschek w Kleinitz (Klenicy), lecz nigdy tam nie dotarli. Potomkowie Wudarschek mog akt. 篡 w Hannover-Ricklingen, Dormannstr.10. Ma鹵e雟two w Ksi捫u pozostawi這 babk Gisele (z domu Kusche z Kottwitz – Kotowice – akt. potomstwo w Wellerswalde, Klotizer Weg 2), która po paru tygodniach zmar豉 ze zgryzoty. Do ich gospodarstwa wprowadzi si osadnik Paul Dombed.

24, 1946: likwiduje si obwody, tworzy si powiat ko簑chowski, do którego wesz造: Nowa Só i Nowe Miasteczko, pi耩 wiejskich gmin: Borów Wielki, Broniszów, Lipiny, Nowogród Bobrz., Opalenice (d.Stary Cie) oraz 43 gromady. W Ksi您u pojawia si coraz wi璚ej przesiedle鎍ów, jest jedynie kilkoro repatriantów. S dwie rodziny niemieckie i jedna z obywatelstwem szwajcarskim.

25, 1360: Mo瞠 to i zacz窸o si od króla Czech Karola IV kiedy to dochodzi do porozumienia z Henrykiem V, który to otrzymuje po這w G這gowa, 畝gania, po這w 圭inawy i Gór, z kolei król pozosta貫 ziemie, wi璚 i osad Ksi捫 przekazuje ksi捫皻om 鈍idnickim i rodom rycerskim, co spowodowa這 konflikty i spory s康owe. To wszystko powoduje zastój gospodarczy. Celem o篡wienia ksi捫皻a zach璚 do osadnictwa kolonistów niemieckich. Staj si oni gówn si陰, wprowadzaj帷 ze sob mieszczan, ch這pów i ubogie rycerstwo. Ziemie dzisiejszego powiatu nowosolskiego, w tym i Ksi捫 skupione s w r瘯ach g這gowskich rodzin rycerstwa niemieckiego: Unruh, Knobelsdorff, Glaubitz, Rechenberg. W samym Ksi捫u mo積a nie trudz帷 si bardzo policzy tu 篡j帷ych Polaków (S這wian).

26, 1761: We wsi pojawi si obszerny drukowany manifest wydany przez genera豉 von der Goltza nosz帷y tytu: „An die polnische Nation” i zaadresowany zosta do „dzielnej polskiej m這dzie篡” (nobilisiman nationen polonnicam). Odezwa zosta豉 wydana dzie wcze郾iej na terenie ksi瘰twa g這gowskiego w imieniu króla pruskiego Fryderyka II, który to og豉sza do zaci庵ania si w szeregi wojska. Król dawa wszystkim zaci庵ni皻ym prawo do polskiego stroju oraz fundowa bro i konie. W Ksi捫u wszyscy m這dzi Polacy, co do jednego, a by這 ich niespe軟a 17, pospieszyli do Glogau (G這gowa) do umiejscowionego tam biura werbunkowego.To nie by odosobniony przypadek. Biura werbunkowe w Glogou i Breslau (Wroc豉w) by造 oblegane przez polsk m這dzie. Nasamprzód wcielano rekrutów do lekkich szwadronów u豉nów - „bo郾iackich”, za potem, po paru latach – utworzono pu趾 „Towarzyszy” - Towarczys regiment. W Ksi捫u do polskich cha逝p osobi軼ie zagl康a dzier瘸wca wioski Georg Schoenborne z Nieder-Siegersdorf (Podbrzezie Dolne), który deklarowa, 瞠 rodzina wysy豉j帷a m這dzie鎍a b璠zie cz窷ciowo zwolniona z podatku i odrabianej pa雟zczyzny. Ale nie czyni to z czystej dobrej woli, król pruski wyda bowiem potajemn odezw, gwarantuj帷 wszystkim w豉軼icielom rekompensat pieni篹n za rekrutów polskich.

27, 1942: W godzinach wieczornych wielkie poruszenie we wsi. Lokalny dzia豉cz SS, nauczyciel Hermann Hoffmann wraz z urz璠nikiem miejskim Richardem Rothe nakazuj wszystkim mieszka鎍om przyj嗆 niezw這cznie na wiejskie zgromadzenie pod sal wiejsk w centrum wsi. Usytuowano tam specjalny pojazd propagandowy z g這郾ikami na dachu, który przyjecha z Freystadt (Ko簑chów) z wysokimi dygnitarzami SS. Po przybyciu prawie, 瞠 wszystkich mieszka鎍ów, zwolnieni od wstawiennictwa byli jedynie ob這積ie chorzy – w陰czono g這郾iki ze specjalnie odtwarzan audycj, rozpoczynaj帷 si od specjalnego komunikatu wodza Rzeszy, Adolfa Hitlera. Komunikowa on, 瞠 w zbrodniczym zamachu dokonanym przez bandytów ci篹ko ranny zosta SS-obergruppoenfueher Reinhard Heydrich, protektor Czech i Moraw. Audycja trwa豉 ponad godzin. Dygnitarze ko簑chowscy nakazali natychmiast na wszystkich budynkach wywiesi flagi ze swastyk przewi您anie kirem, które maj wisie, a „bohater Rzeszy” wyzdrowieje z odniesionych ran. Nazajutrz przy pomniku upami皻niaj帷ym poleg造ch 穎軟ierzy, mieszka鎍ów wioski w czasie I wojny – z這穎no uroczy軼ie wie鎍e w szpalerze m這dzie篡 z Hitlerjugend. Mieszka鎍om nakazano, aby powstrzymali si od „rozwi您這軼i 篡ciowej”. Heydrich zmar z odniesionych ran 2 czerwca 1942 r. By on odpowiedzialny za zbrodnie nazistowskie i niespotykane akcje ludobójstwa, zwany

Archanio貫m Z豉”.

28, 1912: Ale gadania by這 we wsi! Helmut Tschoepke wraz ze 穎n Ern wybrali si do Hartmannsdorf (Jarogniewice) na tamtejsz stacj kolejow utworzonej kilka miesi璚y temu (wrzesie 1911) kolei szprotawskiej Kleinbahn Gruenberg-Sprottau Zielona Góra-Szprotawa). Ma鹵e雟two zamierza這 dokona wielkich zakupów w otwartym tam wielobran穎wym sklepie Arberta Schultza. Po udanych zakupach do Ksi捫a powracali ju o zmierzchu, popijaj帷 sobie po trakcie le郾ym gorza趾. W okolicach folwarku Sorge (Troska) na powóz wskoczy這 kilku ch這pa. Zwalili z powozu ma鹵e雟two i umkn瘭i wozem w las. Helmut ruszy za zbójami w pogo, co te przychodzi這 mu z trudem ze wzgl璠u na wypity trunek. Wieczór by ju t璕i, kiedy Helmut na drodze prowadz帷ej do Kleinhanchen (Barcikowice Male) zasta swój powóz z ledwo zipi帷ym koniem. Zakupiony wszelki towar znikn掖. Opryszków nie uda這 si odnale潭.

29, 1836.: ogromny po瘸r we wsi: przetoczy豉 si przez osad pot篹na burza i pot篹nymi wyl康owaniami. Mimo pory po逝dniowej – wokó wszystko ton窸o w ciemno軼iach. Piorun, przy ko鎍owej fazie burzy, gdzie deszcz stawa si umiarkowany, swój cel skierowa na wielk drewnian stodo喚 stoj帷 tu przy dworze w centrum wsi. Stodo豉, nale膨ca do so速ysa Hansa Erdmanna, mimo i mia豉 piorunochron – momentalnie stan窸a w p這mieniach. Zbieg豉 si ca豉 wie, przytaszczy si tak瞠 powóz stra瘸cki z majstrem Bruno Weisse. Ch這pi pragn瘭i wkracza w 鈔odek stodo造, lecz odgoniono ich. Ogie i gor帷 na to nie zezwala造, tym bardziej, 瞠 akurat i ulewa usta豉. Zgroza! Przeto dano spokój pal帷ej si stodole i temu, co tam zawiera豉 (sprz皻 rolniczy i zbo瞠), a ustawiwszy si ch這pi w kr庵 pocz瘭i la wod wokó dworu, aby ten ogniem si nie zaj掖. Dwór w ten sposób wi璚 uratowano. Ogie za szala do pó軟ocy. Lecz to by這 z逝dzenie. Gdyby nie przytomno嗆 majstra Weissa, ka膨cego trzyma wart ca造 czas a do dniówka, to by這by katastrofalnie. Ogie bowiem przysn掖, by wraz ze 鈍item na powrót buchn望 wysokimi j瞛orami. Ale ju kot這wa si wokó siebie, traci na sile, k豉pcia. W po逝dnie zapad si pod ziemi. So速ys Erdmann osiwia i pocz掖 si j彗a.

30, 1811.:Wyrusza do Gruenbergu (Zielona Góra) na tamtejszy miejski jarmark rze幡ik Rudolf Schober ze swoimi rze幡ickimi wyrobami. Towarzysz mu dwaj ch這pi, s御iedzi: Siegfried Hensel i Hans Grassau. To szczególny jarmark. Zlokalizowano go bowiem na zlikwidowanym w 1803 roku cmentarzu 鈍. Trójcy, umieszczonego na wzgórzu, nieopodal ratusza, a ko軼ió b璠帷y tu – rozebrano w 1809 r. A to wszystko dlatego, 瞠 miasto w zastraszaj帷ym tempie si rozrasta這, potrzeba by這 nowych terenów. Miasto ten plac (dzisiejszy Plac S這wia雟ki, gdzie usadowi si S康 Rejonowy i Okr璕owy) sprzedano za 500 talarów. Obcy kupcy mieli tutaj pierwsze雟two zajmowania miejsc. Jarmark trwa dwa i pó dnia i odbywa si 4 razy w roku: w poniedzia貫k po 鈍i璚ie Trzech Króli, w 鈔od po Zielonych 安i徠kach, w poniedzia貫k po 鈍. Jakubie oraz w poniedzia貫k po 鈍. Michale. Jarmark zamykano o zachodzie s這鎍a, za na trzeci dzie o godzinie 13. Podró積icy z Ksi捫a wyruszyli przed 鈍item, mieli do pokonania zaledwie 18 kilometrów, lecz powóz by obci捫ony i droga by豉 czasami ci篹ka do pokonania. Schober patrza uwa積ie, aby po drodze ch這pom bab i trunków si nie zechcia這. Zabaw bowiem zostawia na powrotn drog. A trakt wiód zaprz璕iem przez Hanchen (Barcikowice), Guenthersdorf (Zatonie), Gross Heinzendorf (J璠rzychów) i by造 ju wrota miasta, a tu ulicami: Chaussee, Freystadter-Strasse, mija si wiadukt kolei szprotawskiej Kleinbahn Gruenberg-Sprottau i nieco mniejszymi uliczkami i jest si na miejscu. Podró積ikom droga przebieg豉 w spokoju, jechali do rogatek miasta wpó責rzemi帷. Co by這 dalej – w jutrzejszej kartce, bowiem ku temu zachowa造 si jakie tam wzmianki.

31, 1813.:W po逝dnie dotar豉 tu nies造chana wie嗆, przywieziona przez kuriera, wymieniaj帷ego w miejscowym zaje寮zie, u kowala Paula Dreschera, konie w powozie, a jad帷ego poza granice ksi瘰twa, 瞠 w twierdzy Glogau (G這gów) zjawi si wczoraj o godzinie 3 rano cesarz Francuzów, Napoleon Bonaparte! Przeby o鈍ietlon przez 穎軟ierzy tras od Bramy Pruskiej do zamku. Przespa si tu godzin, po czym zjad 郾iadanie z marsza趾iem Ludwikiem Berther, ksi璚iem Neuchatel i Wagram oraz feldmarsza趾iem hrabi von Kalckreuth. To by豉 wie嗆 trwo積a! Tote z tego powodu – wci庵ni皻o kuriera, o godno軼i Richard Tietze do pobliskiej karczmy, wlano mu do gard豉 kilka kufli dorodnego wina i szybko st康 go odprawiono. Uczynili to zawadiacy: Willi Ziese z Liebenzig (Lubi璚in, potomkowie mog 篡 w Welzow, Waldstr.), Walter Arnold z Ober- Herzogswaldau (Mirocin Górny, poszukiwa potomków w Egsdorf, Dorfstr.) i Karl Heinz Fellenberg z Ndr-Herzogwaldau (Mirocin Dolny, potomkowie mog by w Riesa, Canitzer Str.). Byli oni tu tak瞠 przejezdni i zabawiali si od dwu dni z miejscowymi dziewkami. Robili swawole, tote u miejscowych, zw豉szcza, 瞠 i tak瞠 im stawiano gorza趾, mieli jak u Pana Boga. Mówiono za potem, 瞠 po czterech dniach zawadiaków przegoniono, a uczyni造 to babska z zielark, specjalnie tu 軼i庵ni皻, Met Obst z Herwigsdorf (Stypuów, wywodzi豉 si z domu Sucker, potomkowie mog 篡 w Eichow, Dorfstr.).

Czerwiec

1,1797: A by這 to tak: ze swej zagrody w cz窷ci wsi, któr w豉da豉 Helena von Schlichting wyrusza do wiatraku usytuowanego przed wiosk przy rzece Jelonka na trakcie Gruenberg-Freystadt (Zielona Góra-Ko簑chów), ch這p Ernst Belke, wioz帷 na furmance dwa wory zesz這rocznego ziarna pszenicy. Kiedy furmank skr璚a na trakt, a by這 to przy zaje寮zie dla pocztylionów – zagapi si na kolorow kieck przechodz帷ej akurat Liesel Tulke – nie utrzyma konia, a ten poci庵n掖 wóz w kolein,dwa razy konisko jeszcze szarpn窸o – no i kraksa! Furmanka da豉 koz豉! Krzyk, raban na ca陰 osad. Tulke podkasawszy kieck dala nog w zagrod Nicklasa, za Belke wy z bólu przyci郾i皻y workami i wozem. Wybiegli, zaalarmowani krzykiem, ludziska z zajazdu i z knajpy, najszybciej ku nieszcz窷nikowi nogami przebiera Herbert Mazur, na szcz窷cie by to ch這p barczysty i silny, tote przybieg連zy – w tri miga wyci庵n掖 Belke spod przewróconego na nim wozu. Ma這 tego: kiedy Mazur wyci庵a Belke – dwa wory z pszenic rozwi您a造 si i ziarno wysypa這 si w piach. Belke tak si tym widokiem zdenerwowa, 瞠 zamachn掖 si i uderzy w g這w Mazura! Rebelia na cztery fajerwerki! Mazur wzi患szy krzycz帷ego Belke za ubranie, zacz掖 nim wywija nad swoj g這w ró積e floresy. Nie wiadomo jak by to si skoczy這, bo ludziska zawo豉li so速ysa Richarda Parnitzke, który swoim tubalnym g這sem przemówi do rozumu szarpi帷ym si. Zako鎍zy這 si tym, 瞠 z zagrody Nicklasa wylaz豉 Tulke, kucn窸a przy rozsypanej pszenicy i pocz窸a j na powrót upycha z piaskiem do worków. Przy tej robocie, co chwile ods豉nia豉 swe uda, i tam co jeszcze, bo by豉 przecie bez majtek. Ch這pi tak si na to napatrzywszy, 瞠 migiem pognali do knajpy...

2,1679: W miejscowym ko軼iele pw. Wniebowzi璚ia odprawiono wczoraj i dzi uroczyste modlitwy na okoliczno嗆 przyj軼ia deszczu. Od miesi帷a tu nie spad豉 ani kropla deszczu, je瞠li popada這, to deszcz zlewa Streideldorf (Studzieniec) lub s御iaduj帷 osad Liebschutz (Lubieszów) i jeszcze po這穎n mi璠zy nimi Louisdorf (Lelechów). A w Ksi捫u ani kropelki. B璠帷y tu przejazdem Hans Laboga z Lessendorf (Lasocin) gada, 瞠 przez to tu deszcz z nieba nie kapie, bo za du穎 we wsi brewerii si dzieje. Dziewki po krzakach kiecki zadzieraj i, jak Bóg je stworzy, wieczorami k徙i si w rzece i z parobkami wspólnie dokazuj. Laboga na w豉sne oczy widzia, jak ta Ella Frischek siedzia豉 naga okrakiem na przyrodzeniu Bruna Ackermanna. A na to przecie Bóg nie zezwala! A czemu to Laboga to podgl康a? Swoich dziewek nie ma?! Po to tu do Ksi捫a zagl康a, aby swego (a gadaj, 瞠 ma jak u ogiera takiego wielgachnego) z gaci wyci庵n望 i dziewuchy straszy?! A onegdaj przecie tak by這: lata ze on nagusie鎥i, z tym swoim d逝gim palantem za Rosel Schuster, a to przecie kobita, z domu Lubitz z Liebschutz (Lubieszów), matka czwórki dzieciaków! Wstydu on ni ma?! Tak krzyczano pod ko軼io貫m, 瞠 Laboga momentalnie wsiad連zy na furmank z Ksi捫a natychmiast prysn掖. Pono potem, za pi耩 kwadransów z nieba lun掖 deszcz...

3.1727: Wielkie o篡wienie na wsi. Ca造 lud osady wytarmosi si na przebiegaj帷y przez wie trakt Freystadt-Grunberg (Ko簑chów-Zielona Góra) i ustawi si przy nim w szeregu po obu stronach z jednej do drugiej rogatki wsi. W豉軼iciel Ksi捫a,Segmund Wilhelm von Schick bacznym i osobistym okiem spogl康a na swoich poddanych. Dwa kwadranse po popo逝dniu przetoczy przez centrum kilkuosobowy orszak komendanta Festung Glogau (twierdzy g這gowskiej), hrabiego Wilczka. Udawa si on w celach dyplomatycznych do Poznania. W trakcie przejazdu orszaku wznoszono okrzyki na cze嗆 Prus i króla pruskiego. Najg這郾iej gard豉 zrywali: Gustav Knecht, Otto Zivlopfer i Walter Gubinator, którzy nieco pó幡iej dostali po talarze od von Schicka. Gubinator ponadto wyjawi, i ten瞠 hrabia Wilczek onegdaj pod os這n nocy przetoczy si przez Ksi捫. By這 to mianowicie miesi帷 temu, a pod捫a on skrycie do Warszawy bocznymi traktami. Udawa si bowiem na jako zaproszony na bal króla Augusta II Mocnego (12 maj)

4,1811: Poruszenie w zagrodzie rze幡ika Rudolfa Schobera, 這trzyk nie powróci z jarmarku w Gruenberg (Zielona Góra). Uda si 30 maja z wyrobami rze幡ickimi w towarzystwie Siegfrieda Hensela i Hansa Grassau. Mija ju pi徠y dzie!, a powinni by z powrotem. Jarmark zamkni皻o o godzinie 13-ej, 2 czerwca. 皋na rze幡ika, Freda wczoraj wys豉豉 na drog do Gunthersdorf (Zatonie) robotnika rolnego Klausa Brennecke, lecz i ten czort zapad si pod ziemi. Dlatego, rada nie rada, Freda zaprz璕豉 konia do wozu i pop璠zi豉 ku Gunthersdorf. Ale ju ujechawszy za Ksi捫, min患szy wiatrak na Jelonce, min患szy 陰ki i pola, wjechawszy w ogromniasty las przed wiosk Hanchen (Barcikowice) – momentalnie struchla豉, zatrzymawszy w pospiechu rozp璠zonego konia. Do jej wyostrzonego s逝chu z g喚bi lasu dociera造 jakie krzyki i przy酥iewki, i to 鈍i雟kie, typowe dla rze幡ików. Skr璚i豉 wi璚 nieco w le郾y trakt i z 豉two軼i ca陰 zgraje mia豉 jak na d這ni. Ale to by straszny widok! Trzy nagusie鎥i dziewki tarza造 si w obj璚iach ch這pów, wokó lalo si wino strumieniami, wala這 si 瘸rcie i wszelkie 豉chmany, a jej 郵ubny, nagi, jak wszyscy, le瘸 pod wozem, tak schlany, 瞠 w obj璚iach trzyma g御ior z winem. Freda, wyci庵n患szy z woza k這nic i co si te telepaj璚zarstwo pocz窸a ok豉da gdzie popad這. Dziewki poucieka造 do pobliskiej rzeczki i o ma造 w這s, a by si potopi造. Ch這pi pochowali si po zagajnikach. Freda tak w wniebog這sy si dar豉, 瞠 w Ksi捫u a dzwon na dzwonnicy kilka razy odezwa si przyt逝mionym odg這sem. Freda, rozbiwszy wszystkie dzbany z wi雟kiem, zabrawszy sakiewki z monetami, zabrawszy konie, uda豉 si na powrót do domostwa. Ale na tym nie koniec ca貫j sprawy. Musimy zaczeka kilka dni....

5,1665: Odprawiono tu w samo po逝dnie uroczyst msz 瘸這bn, celebrowan przez ksi璠za, specjalnie tu przyby貫go z g這gowskiej twierdzy, ks. Roberta Gutschela. Modlono si za 鈍i皻 dusz zmar貫go w dniu 23 maja w g這gowskiej farze, ksi璠za proboszcza Baltazara Machiusa. Mimo i proboszcz pochodzi z g這gowskiej rodowitej mieszcza雟kiej rodziny protestanckiej, wybra jednak religie katolick. Pochowany on zosta w dniu 29 maja pod o速arzem 鈍. Krzy瘸 w g這gowskiej kaplicy 鈍. Krzy瘸.

6,1502: Z G這gowa powróci w po逝dnie Józef Komy逝jo. Zrazu parobkom nakaza zwo豉 wszelk gaw璠 polsk na skraj wsi, gdzie na 陰ce jego by這 dobre miejsce do dysput. Przyby造 wszystkie polskie rodziny, a by這 ich w sumie 51 luda. I oto ten Komy逝ja, od鈍ietni3e przyodziany tak rzecze do polskiego luda. Otó on, jak wieta, wczoraj by w G這gowie, a tam wielkie wydarzenie. Do naszej stolicy ksi瘰twa, po raz pierwszy wje盥瘸 jego ksi捫, Zygmunt Jagiello鎍zyk [przysz造 kró Polski]. A panuje tu przecie od 27.11. 1499 roku, za interesy jego reprezentuj starostowie. Mieszczanie i gawied gromadnie i radosnymi krzykami przywita豉 m篹a. Pami皻a豉 bowiem, nie tak chlubne rz康y namiestnika Obrachta – Jana Karnkowskiego, zwanego Polakiem.

7,1402: Nieopodal zaobserwowano przemarsz wojsk krzy瘸ckich, posuwali si ku Odrze i Warcie i dalej ku Pomorzu Zachodniemu. W Ksi捫u pojawi這 si pi璚iu krzy瘸ckich rycerzy, rabanu jednak nie uczyniono. Z roztropno軼i mieszka鎍y skrzykli si i obdarowali rycerzy jedzeniem, dali nawet prosiaka. Op豉ca這 si, bo owi rycerze powstrzymali jaki b陰dz帷y oddzia, który kwapi si do pl康rowania i gwa速ów.

8,1808: Oczywi軼ie, to w ko鎍u nie usz這 uwadze i wst瘼nie opar這 si o policyjne w豉dze w Freystadt (Ko簑chów). Wyja郾i豉 si tajemnica nag貫go znikni璚ia dwóch miejscowych cie郵i: Herberta Knapie i Wernera Hille. Po trzech miesi帷ach zjawili si tu. Podczas biesiady w knajpie, zamroczeni alkoholem wyznali, 瞠 ich nieobecno嗆 wi您a豉 si z wielka robot w okolicach Glogau (G這gowa). Zatrudnili tam do prac przy budowie drewnianych baraków na obozowisko Wielkiej Armii Napoleona, VI korpusu I dywizji. Baraki stawiano rz璠ami, jedne obok drugich i wyposa瘸no je zgodnie z szar瘸mi wojskowymi. W豉郾ie dzi na obozowisko mieli wkroczy 穎軟ierze. Cie郵e zarobili sporo grosza, ale te b璠 mie spore k這poty. O ich wyznaniach szybko doniesiono, gdzie trzeba i, co jest zrozumia貫, b璠 si z tego t逝maczy w powiecie.

10,1940: Helmut Henifchel spod domostwa nr 28a, rolnik by dzi z zaprz璕iem w dwa konie w Nittritz (Niedoradz) Z pocz徠ku do Heydau (Czas豉w) jecha drog, tam min患szy cmentarz z dzwonnic wkroczy na le郾e trakty, min掖 z niedaleko Friedersdorf (ㄆgi), by tam przekroczy most na 奸御kiej Ochli, zbli篡 si nieco do Deutsch Wartenberg (Oty) i dalej ku torom kolejowym Grunberg – Neusalz (Zielona Góra-Nowa Sól). Przy tej kolejowej linii, a zacz皻o j u篡tkowa od 1870 r., wybudowano wielki tartak. Henifchel zakupi tam瞠 spor ilo嗆 kilkumetrowych desek, które mia造 by zu篡tkowane przy stawianej stodole na zbo瞠 [istnia豉 w Ksi捫u do czasów wspó販zesnych, podpalona przez nieznanego sprawc 26 lat temu]. Henifchel ciekawe rzeczy zacz掖 wyjawia. Otó tam w tym Nittritz napotka kilkuset osobow grup je鎍ów francuskich, którzy w wi瘯szo軼i pracowali w gospodarstwach rolnych, cz窷 z nich w tartaku. Nale瞠li oni do jenieckich komand roboczych z obozu Stalag VIII C z Sagan (畝ga). To mu uda這 si ustali, bo – jak wyzna teraz swoim ziomkom – zapragn掖 równie ich wynaj望 do swego gospodarstwa. Ale gdy chcia to formalnie za豉twi u odpowiednich wojskowych, ci momentalnie go przegonili, nakazali nawet g瑿 na kódk przymkn望. Jeden, bardziej 篡czliwszy, poradzi mu, aby uda si do swego powiatu, tam z這篡 odpowiedni wniosek na robotników. Ten瞠 wojskowy zdradzi, i jad ju na takie prace rolne robotnicy polscy z Generalnej Guberni.

12,1944: Jeden ze spokojniejszych, mo瞠 i sennych dni. Pogoda od rana doskona陰, przeto wielu ma zaj璚ie na polach, zjawi豉 si stonka na ziemniakach, tak瞠 wielkie zielsko po kilkudniowych opadach deszczu. Przykry to widok, kiedy nad zagonami pochylone s jedynie kobiety, starcu i dzieci. M篹czyzn i m這dych w sile wieku nie ma, ma這 kto spodziewa si ich powrotu, cho熲y kilkudniowego. Ka盥y jest dobrej my郵i, 瞠 tam daleko za wsi, karta si odwróci. Ta cudowna bro, jak ma wódz Adolf Hitler w ko鎍u zmia盥篡 wrogów. Erna Tauchnitz od kilku dni nie mo瞠 urodzi dziecka, jest przy niej ci庵le akuszerka IreneTscheopke. Szepcze, 瞠 co nie tak si dzieje, b璠zie tu potrzebny lekarz z Freystadt (Ko簑chów) dr Herbert Quiel, maj帷y tu praktyk, bo stale pracuje w szpitalu w Neusaltz (Nowa Sól). Mo瞠 i by by這 lepiej, aby dziecko na 鈍iat nie przysz這, Erna w豉郾ie trzy dni temu otrzyma豉 wiadomo嗆 o 鄉ierci m篹a na froncie, st康 te nag貫 pogorszenie stanu zdrowia. Jej z kolei 15-letni Hedwig od tygodnia zaci庵ni皻y jest do koszar wojskowych w Freystadt.

13,1785: Wpad konno do wsi 17-letni syn Franza Kleinera, Gertrud. Robot znalaz u szypra Paula Flotera z Breslau (Wroc豉w). Zacumowa on swym statkiem - Oderkahn w Neusaltz (Nowa Sól), tu wysadzi Gertruda, który wynaj掖 konia i lasami pogna do domu, a statek po za豉dowaniu soli ma nast瘼nie zacumowa Beuthen (Bytom Odrz.). Gertrud w豉郾ie gada o tym w knajpie w zaje寮zie konnym w centrum wsi. Floter ze 穎n, dwójk dzieciaków i czterema pomagierami zamieszkuje ten statek, bo to ogromniasty z wielkim czworok徠nym 瘸glem, którym po Odrze rozwozi wszelakie towary. Zapuszcza si tak瞠 w jej dop造wy i kana造. Szyper gada, 瞠 swym „Breslauerkahnem” - tak go pieszczotliwie nazywa - poprzez kana bydgoski wdar si w 1780 roku do Wis造! Musia to uczyni dla oddania honoru królowi pruskiemu Fryderykowi V, z którego inicjatywy kana ten wybudowano (1772-1775). Gertrud robot ma przy wysokich tykach, którymi si odpycha o dna rzeki. A kiedy p造nie si w gór lub wiatr karty rozdaje – statek holowany jest na linie przymocowanej o maszt. [Latem w 2007 r., przy b.niskim stanie wody na Odrze w Kro郾ie Odrz. Odkryto dwa na dnie statki. Jeden z nich zbudowany by w 1774 r., a stwierdzono to po pobranych fragmentach desek, które potwierdzi造, ze drzewo na budulec 軼i皻o w豉郾ie w tym, roku. Dalsze badania stwierdzi造, 瞠 statek p造wa jeszcze w 1799 r. Druki wrak statku jest z kolei datowany na lata 70. XIX w.]

14,1944: Erna Tauchnitz po kilku dniach ci篹kiej przedporodowej udr瘯i urodzi豉 jednak martwe dziecko. Tak wszystkim zakomunikowa豉 akuszerka Irene Tscheopke. Z Freystadt (Ko簑chów) nie dotar dr Herbert Quiel. Mo瞠 to i lepiej, 瞠 dziecko na 鈍iat nie przysz這, tak pok徠nie twierdzi akuszerka. Tak te s康zi i Gustav Teige, rolnik spod nr 35. Ona i on wol o tym milcze. Wystarczy這by zabawi si w rachmistrza. M捫 Erny, Richard, przyby z frontu na dwa dni w grudniu 43 r., a przecie poród odbywa si w terminie. Teige od czasu do czasu widywa Erne, jak ta ukradkiem skrada豉 si do stodo造 Haufa, stoj帷ej z dala od zabudowa, pod lasem. Tam randkowa豉 z polskim robotnikiem ㄆasi雟kim. Tu 鄉ier mog豉 rozda z ochot karty. Teige ponadto nie jest a tak przekonany, 瞠 dziecko urodzi這 si ju martwe...{Dzieci徠ko te, ch這pczyk, zosta pochowany tu obok cmentarza. Cmentarz te zosta wyrugowany przez Polaków w obecnym czasie. Nie ma po nim 瘸dnego 郵adu, niemniej w pobli簑 s cztery ma貫 grobu dzieci璚e. Jeden z nich to grób dziecka Erny].

15,1360: Na terenie obecnej ko簑chowskiej gminy nasila si coraz wyra幡iejszy nap造w niemieckich kolonistów, którzy staj si tu gówn si陰 rozwoju okolicy, zjawiaj si równie mieszczanie, ubogie rycerstwo i ch這pi. W Ksi捫u tworz si w豉sno軼i rycerskie, a zwierzchnictwo nad nimi maj królowie Czech. Z kolei ziemie nowosolskie skupiaj si w r瘯ach g這gowskich rodzin rycerskich: Unruh, Knobelsdorff, Glaubitz, Rechenberg. Ród Unruh by w豉軼icielami: Ksi捫a (Baltazar – schy貫k XVII w), Zissendorf (Cisów - Nickel i Vincent), Stiplow (Stypuów – Arbert), Zyrus i Nider Siegersdorf (Czciradz i Podbrzezie Dolne - Sigismund i Jacob), Rechenau (S這cina -Niczko), Zacklau (Sokoów – Ernest).

16,1634: O godz. 16-ej twierdz g這gowsk opuszcza austriacki garnizon. Za這g tworzy pu趾 pu趾ownika von Hardeggo i 3 kampania pu趾u grafa Trczki. Razem 1500 ludzi. Z muzyk udali si w stron Moraw. Wcze郾iej z twierdzy wypu軼ili wszystkich je鎍ów: szwedzkich, saskich i brandenburskich. Z tych ostatnich do Ksi捫a powrócili: 19-letni, z przestrzelon d這ni Horst Zurke i 27-letni Willi Blaschke. Twierdz, 瞠 z Austriakami zabrali si na dalsz wojaczk Kurt Kretschumer i Helmut Branitzky.

18,1771: Wie od kilku miesi璚y jest n瘯ana przez pruskich 穎軟ierzy z sanitarnego kordonu, który zadekowa si z odpryskami w pobli簑 granicy z Polska. Mia za zadanie zatamowa przedostanie si na ter4ene Brandenburgii zarazy morowej. Mieszka鎍y mieli ju do嗆 tego n瘯ania, Prusacy pl康rowali ch這pskie zagrody, nawet i szlacheckie, wkradali si do stodó, spichlerzów, chlewów i obór. Wycinali lasy. Gód zaczyna zagl康a w oczy. Dzi rozesz豉 si wie嗆, 瞠 czmychaj st康 i id do twierdzy g這gowskiej.

20,1941: Ze stacji kolei zielonogorsko-szprotawskiej w Ochelhermsddorf (Ochla) powraca wozem rolnik Robert Helbig (nr domostwa 7), który otrzyma z zaopatrzenia wojennego NSADP w Grunbergu (Zielona Góra) m這d jaówk z Generalnej Guberni. To by豉 nagroda za otrzymany 疾lazny Krzy na polu walki przez syna, Hansa. Stacja kolejowa usytuowana jest tu przed polowym lotniskiem, które rozci庵a si a pod budynki wsi Kulnenau (Kie逍in), przez któr b璠zie przeje盥瘸 Helbig, by za mostem na rzece Ochla 奸御ka zjecha z bruku w le郾y trakt na Kleinhanchen (Barcikowice Ma貫), a st康 ju do domu. Lecz Helbig ma zaprz徠ni皻 g這w inn spraw. Spostrzeg oto, 瞠 na lotnisku nie ma 瘸dnego samolotu! To niebywa貫. Zaufanemu s御iadowi mówi we wsi, 瞠 podobny widok mia swego czasu, w po這wie sierpnia 1939 roku, wówczas te na lotnisku nie widzia 瘸dnego samolotu. Potem okaza這 si, 瞠 Hitler zaatakowa Polsk. Teraz daje g這w, 瞠 Wódz znów szykuje atak, i mo積a si domy郵e, gdzie te uderzenie b璠zie. W tym dniu genera pu趾ownik Heinz Guderian notuje w swoich wspomnieniach: „20 i 21 czerwca sprawdza貫m w czo這wych oddzia豉ch mych korpusów, czy zako鎍zone s wszystkie przygotowania do natarcia. Na podstawie dok豉dnych obserwacji Rosjan doszed貫m do przekonania, 瞠 nie wiedz oni nic o naszych zamiarach. Na widocznym dla nas dziedzi鎍u brzeskiej cytadeli przy d德i瘯ach orkiestry wojskowej 獞iczyli krok defiladowy w plutonach”. Natomiast Nicolaus von Below, osobisty adiutant Hitlera wspomina: „Hitler robi si w tych dniach przed rozpocz璚iem wyprawy na Rosj coraz bardziej nerwowy i niespokojny. Mówi du穎, chodzi tam i z powrotem i zadawa si usilnie na co czeka...”

21,1920: Od strony miasta Schlawa (S豉wa 奸御ka) , b璠帷ego w powiecie ko簑chowskim miastem granicznym z Polsk – na teren powiatu nap造waj z Polski na roboty sezonowe robotnicy. Kilkoro Polaków przyby這 dzi tak瞠 do Ksi捫a: Stanis豉w Kogut, Jan Rokita, Franciszek Sobczy雟ki, Wincenty Ogrodowczyk, Marian Potania, Kazimierz Kornas. Zamieszkali w pokojach folwarcznych na ko鎍u wsi w stron Heydau (Czas豉w). Wynajmowani byli do prac na polu, przy inwentarzu, w lesie. Niektórzy z nich powracali co rok, 軼i庵aj帷 tu swe rodziny i znajomych. Z r彗 robotników najwi璚ej korzystali: Sigrid Meth, Anneliese Pohl, Kurt Wosnitza, Waldemar Kreutz i Heinrich Liehs.

22,1941:Rolnik Robert Helbig przedwczoraj mówi o zupe軟ie pustym od samolotów lotnisku polowym w Ochelhermsdorf (Ochla), co mia這 oznacza kolejny wojskowy wypad Wodza. Teraz rolnik triumfuje, 瞠 jaki z niego fachowy znawca. Pod wieczór we wsi pojawi si samochód z nag這郾ieniem, stan掖 w centrum, puszczaj帷 na ca造 regulator wojskowe marsze Wehrmachtu – natychmiast zwabi prawie 瞠 wszystkich mieszka鎍ów. Spiker odczyta odezw Hitlera do narodu, która dzi ukaza豉 si tak瞠 w gazetach. „To nowe podnoszenie si naszego narodu z biedy, n璠zy i obel篡wej pogardy stoi pod znakiem czysto wewn皻rznego odrodzenia – pisa Hitler w odezwie. - Mimo to zacz窸a si momentalnie znowu pe軟a nienawi軼i polityka okr捫ania Niemiec. Tak w kraju, jak i poza jego granicami dosz這 do nowej dobrze nam znanej zmowy pomi璠zy 砰dami i demokratami, bolszewikami i reakcjonistami, w tym jednym jedynym celu, aby nie dopu軼i do utworzenia nowego niemieckiego pa雟twa narodowego, aby zepchn望 Rzesz znowu w niemoc i n璠z(...) Oby nam Pan Bóg w豉郾ie w tej walce dopomóg”. By造 wi璚 potem odpowiednie komunikaty wojenne o wkroczeniu armii na ziemie bolszewików – co wywo豉這 wiwaty i aplauz w鈔ód zgromadzonego t逝mu mieszka鎍ów wsi. Auto na sam koniec pu軼i這 kilkadziesi徠 muzycznych ta鎍ów i piosenek, wi璚 co niektórzy z ochot pocz瘭i ta鎍zy za zwyci瘰two nad Rosj Bolszewick.

23,1915: Ma貫 鈍i皻o w knajpie na skraju wsi. U Goldmanna t這czno i duszno, leje si piwo i wino strumieniami, s krzyki i przy酥iewki. Co chwil rozbrzmiewa tu krzykliwy g這s Rudiego Rengera. Który dzi otrzyma list od syna Kurta z frontu wschodniego, gdzie tam w Królestwie Polskim czy jeszcze nieco dalej, bo wszystkie podobne topograficzne wzmianki zamaza豉 wojskowa cenzura, nawet dat pisania listu wymaza豉. To nie wa積e, wa積e, 瞠 ch這piec 篡je jeszcze, a przecie ju o鄉iu m這dych z Ksi捫a poleg這 od 1914 roku. Wi璚 Rudi kolejny raz czyta na g這s fragmenty tego listu: „(...) Nie by這by nam tu 幢e z moimi kamratami(...), gdyby nie to, chocia ta wojna niby, jak gadaj, europejska, to wcale taka nie jest, mo瞠 nawet to azjatycka i barbarzy雟ka. Moskale bowiem, mszcz帷 swoje kl瘰ki, tak mocno zadawane przez nasze oddzia造, tak瞠 austriackie i polskie, chwycili si teraz taktyki z roku 1812, i jak wtenczas przed Napoleonem, tak teraz przed nami wszystko pal i niszcz, a ludno嗆 zabieraj z sob wraz z byd貫m i ko闓i. I idziemy tak jak w pustyni, bo nawet cz瘰to kozacy studnie zasypuj, a je郵i czasem wsi nie spal, to mamy przed sob chaty zupe軟ie zwalone, poniszczone i puste. Rozw軼ieczeni s w tej robocie tak dalece, 瞠 nawet ziarno z komór, je瞠li zabra nie mog, sypi w b這to i z ziemi mieszaj. Pal kopce 鈍ie瞠go siana, nawet zbo瞠 na pniu próbowali te spali, ale proszek, jakiego do tego u篡li, zawiód i ogie si nie chwyci. Pal帷 wie, podpalaj Moskale ka盥y dom z osobna, polawszy przedtem naft ze specjalnych przyrz康ów podobno. ㄋy i pro軸y, nawet pieni康ze nie wzruszaj ich wcale. Ludzi wyp璠zaj wszystkich i bior z sob, m康rzejsi tylko i odwa積iejsi uchodz w lasy ku nam i ci s ocaleni...”

24,1941: Trzej 瘸ndarmów od鈍i皻nie umundurowanych podje盥瘸 na motocyklu pod nr domostwa 31. W s御iedztwie lokalnej rze幡i w ma造m domku gospodarzy rolnik Robert Buerger ze 穎n Marthel. Wzbudza to nieukrywane zaciekawienie s御iadów. Potem s造sz oni przera幢iwy krzyk kobiety. Natychmiast wszyscy zjawiaj si pod drzwiami, które s od podwórka (a nie, jak obecnie od drogi). Najpierw widz wychodz帷ych sztywnych 瘸ndarmów z Freystadt (Ko簑chów), jeden z nich pompatycznie mówi do t逝mu: - Zgin掖 bohater! Potem wybiega blady Robert, pokazuje najbli窺zym od鈍i皻ny, ze swastyk na jasno zielonym papierze telegram. Jest to zawiadomienie o bohaterskiej 鄉ierci syna-jedynaka, Fritza Buergera, czo貪isty z 2 grupy pancernej pod dowódc genera豉 pu趾ownika Heinza Guderiana, b璠帷ego w XXIV korpusie pancernym pod dowództwem genera豉 wojsk pancernych barona Geyr von Schweppenburg. 24-letni Fritz zgin掖 w dniu uderzenia na Rosj Bolszewick przy forsowaniu rzeki Bug po obu stronach Brze軼ia. Guderian potem zanotowa w swoich wspomnieniach: „XXIV korpus pancerny w ci庵u tego dnia posuwa si do przodu, walcz帷 wzd逝 szosy Kobry, Bereza, Kartuska w kierunku S逝cka. Jego stanowisko dowodzenia zosta這 przeniesione do Berezy Kartuskiej. [Obecnie jest to numer 57a, w którym znajduje si Redakcja „Go鎍a”]. , 25,1901: Po kilkunastu dniach intensywnych opadów deszczu – woda z koryta rzeki Czarna Struga wydosta豉 si i podesz豉 pod zabudowania. Dziwne to, 瞠 woda wydosta豉 si przy mo軼ie i wdar豉 si jedynie do cz窷ci wsi od strony Haydau (Czas豉w). Ale i to wystarczy這, by woda zrobi豉 spustoszenie. Uprawy pod wod:篡to, ziemniaki, a tak瞠 co zebrane w stogach siano. B璠帷y w豉軼icielem tej cz窷ci wsi, Max Greulich (drug cz窷ci w豉da Heinrick Werdt) kmiecicom i zagrodnikom nakaza oszacowa swoje straty powodziowe, by móc im to wynagrodzi pieni篹nie. Solidarni tak瞠 okazali si s御iedzi z niezalanej cz窷ci wsi: ofiarowali poszkodowanym utracone bezpowrotnie uprawy. Losem podtopionych ch這pów zainteresowa豉 si tak瞠, w豉軼icielka pa豉cu w Gunthersdof (Zatonie) Renata baronowa von Lancken-Wakenitz, która podes豉豉 umy郵nego, aby ten spisa, co komu pilnie jest potrzebne. [Wszyscy poszkodowani na Bo瞠 Narodzenie, kiedy jako tako stan瘭i na nogi – wszystkim darczy鎍om zadedykowali 鈍i徠eczne msze w ko軼io豉ch parafii, obficie je op豉caj帷].

26,1742: 奸御kiem zaw豉dn król pruski Fryderyk II i od razu podj掖 si zreformowania dotychczasowych ma造ch ksi瘰tw, stworzy powiat ko簑chowski, w sk豉d którego wesz造 miasta: Neusaltz (Nowa Sól) Neustadtel (Nowe Miasteczko) i Beuthen an der Oder (Bytom Odrza雟ki) oraz 99 wsi. Na jego obszarze funkcjonowa這 28 ko軼ioów (6 ewangelickich), 24 domy parafialne, 50 szkó, szpital, 39 siedzib pa雟kich, 83 wolne gospodarstwa ch這pskie, 97 folwarków, 710 gospodarstw kmiecych, 983 zagrodnicze, 1479 cha逝pnicze i komornicze. Zamieszkiwany by przez 24.315 osób.

27,1476: Mamy wojn z Brandenburgia. Umiera ostatni ksi捫 ksi瘰twa g這gowskiego, Henryk XI, który cz瘰to przebywa w Cosuchow (Ko簑chów). Miasto te, od 1379 r., kiedy cz窷 ks. g這gowskiego jest w r瘯ach Henryka IX – staje si nieformaln stolic tego ksi瘰twa. Tote, kiedy do Ksi捫a dotar豉 wie嗆, 瞠 Brandenburczycy w璠ruj na Cosuchow – na rogatkach wsi utworzono zbrojne grupy obronne, by napastników t璠y nie wpu軼i. Nickel i Hans Ebersbach, w豉軼iciele miejscowo軼i na te wyczyny wie郾iaków jednak krzywo zapatruj si, rado嗆 okazuj wymuszon. Ale i jednocze郾ie si boj, 瞠 kiedy tu wtargn Brandenburczycy gwa速 si nastanie i wioska zostanie z逝piona. Umy郵ny w豉郾ie dotar tu z wiadomo軼i, 瞠 widziano wojska w lasach Heinersdorf (J璠rzychów), a to przecie ino rzut kamieniem st康.

28,1627 [okres wojny 30-letniej 1618-1648] Od dwu dni, a ta wie嗆 dotar豉 dopiero teraz, na rozkaz majora Georga von Grafa (oberwachtmeister) z komendy twierdzy g這gowskiej zacz皻o w lochu zamkowym zamyka wszystkich burmistrzów i rajców miast ksi瘰twa za odmow dostaw 篡wno軼i dla tutejszego wojska brandenburskiego. Mieszka鎍y Ksi捫a wspominaj ich jak najpodlej, bowiem pi耩 lat temu, przechodz帷 przez wie z逝pili j doszcz皻nie, zabijaj帷 tutejszego so速ysa Hansa Arnolda, tote, gdy zjawili si dzi we wsi dwaj ko簑chowscy radni Oswin Klause z Neustadtel (Nowe Miasteczko) i Hans Ruske z Weichau (Wichów) wraz z wiceburmistrzem Gertrudem Dittmannem bez 瘸dnych tam ceregieli dali im bezpieczne schronienie. Przebywali oni w Ksi捫u dziesi耩 dni, a kto tam m康ry w twierdzy nie poszed po rozum do g這wy i przerwa te 這wy na przedstawicieli w豉dzy. Von Grafa pozbawiono wydawania rozkazów, nie oznacza這 to jednak, 瞠 nie przerwano si陰 軼i庵a 篡wno嗆, zuba瘸j帷 najbli窺ze okolice na skraj g這du.

29,1476: Brandenburczycy wkroczyli do Ksi捫a [zobacz notk z dnia 27.06]. Za豉twiono wkroczenie wojska, id帷ego na zbrojne zaj璚ie Cosuchowa – jako tako pokojowo, a to dzi瘯i w豉軼icielowi Ksi捫a, Hansowi Ebersbachowi. Nakaza okolicznemu ch這pstwu wyda zbrojnym kilkadziesi徠 sztuk 鈍i, byd豉, kur i worków m彗i, a tak瞠 kilkadziesi徠 beczek gorza趾i. Erwin von Hasche-Mehnert, dowodz帷y tym zapl徠anym tu oddzia貫m wojska, po pertraktacjach, zgodzi si na pokojowy przemarsz swoich 穎軟ierzy przez wie w kierunku Streideldorf (Studzieniec). Gdy czo這 wojska wype透a這 poza wie, to kilkudziesi璚iu maruderów jednak dopu軼i這 si gwa速ów na niewiastach. Interweniuj帷ego ch這pa Bruno Knechta, który walczy jak lew o zapobiegni璚iu barbarzy雟twa na swej 穎nie (nadzia na wid造 jednego z opryszków) – zaraz powieszono. Ale gwa販icielom, ci, co ch這pa powiesili – nie usz這 to na sucho. 安iadkowie tej zbrodni – zaczaili si noc przy mo軼ie nad Czarn Strug, dorwali id帷ych gwa販icieli-zbrodniarzy, zat逝kli ich siekierami, 豉two im to posz這, bo ci byli odurzeni gorza陰. By 瘸dnego 郵adu nie zostawia – oprz徠ni皻o wszelkie 郵ady zbrodni, za nagie cia豉 ich 瞠 wrzucono do rzeki i sp造n瘭i z pr康em ku Odrze. Maruderów nie szukano, bowiem nazajutrz w Streideldorf dosz這 do pot篹nej ruchawki, za逝pano nieco Brandenburczyków, a trupów nie liczono. Z Brandenburczykami zacz掖 si zaraz rozprawia tak瞠 ksi捫 ksi瘰twa g這gowskiego, Jan II zwany Szalony albo Z造. Potrzebowa na to 6 lat, aby z wojny z nimi wyj嗆 zwyci瘰ko.

30, 1310. Do Ksi捫a (wówczas nosi nazw Furstinow) powróci August Briesow, który wczoraj wraz z innymi dwoma rajcami: Hansem Plamer, Alfredem Nicolausem i burmistrzem Cosuchowia (Ko簑chów) Reinholdem Hentschelem – z這篡li podpisy pod „Konfederacj g這gowsk” (patrz: Codex Diplomaticus Silesiae nr 3150 str. 175, tom XVI), która dotyczy豉 umowy mi璠zy miastami: Glogou (G這gów), Guhrau (Góra), Cosuchow (Ko簑chów), Crossen (Krosno Odrza雟kie), Luben (Lubin), Sprottau (Szprotawa), Scinawa (Steinau, 圭inawa), Veschov (Fraustadt, Wschowa), Grunberg (Zielona Góra) i Sagan (畝ga). W豉dze tych miast umówili si w sprawach obrony szlaków komunikacyjnych przed grupami rabusiów, którzy coraz bezczelniej pustoszyli drogi z przemierzaj帷ych t璠y kupców. A ti hamowa這 kontakty handlowe. Przez Ksi捫 najkrócej mo積a by這 si dosta z Poznania czy Gniezna do Ko簑chowa, a dalej na 奸御k. Rabusie w Ksi捫u najcz窷ciej polowali na kupców przy mo軼ie nad Czarn Strug, mieli bowiem tu doskona貫 kryjówki w bujnym lesie, gdzie ma這 kto chcia tam zagl康a. Las przypomina bowiem z這wrog puszcz.

***Lipiec

1,07,1941: Rolnik Robert Buerger otrzyma dzi oficjalnie pismo z wojskowej naczelnej kwatery wojsk pancernych genera豉 pu趾ownika Guderiana o bohaterskiej 鄉ierci syna Fritza na froncie wschodnim (patrz notka z dnia 24.06). Kierowany przez niego czo貪 forsuj帷 rzek Bug – zosta przez bolszewików trafiony. Z ton帷ej maszyny Fritz uratowa dwóch swoich towarzyszy: Klausa Metzke i Josefa Markwitz. Fritz, niestety, nie dop造n掖 do brzegu rzeki. Za ten czyn, w imieniu Adolfa Hitlera otrzyma po鄉iertnie 疾lazny Krzy stopnia pierwszego. Ponadto w ramach pomocy rolnej przyznano rolnikowi Buerger dwóch pracowników: Polk Gra篡n Wieczorkowsk i Polaka Tadeusza Sobczaka. Z wojskowego kontyngentu gospodarstwo otrzyma這 jedn 鈍ini i krow. Otrzymane urz璠owe zawiadomienie pozwoli這 Buerger ufundowanie symbolicznego pomnika na miejscowym cmentarzu. Odprawiona zosta豉 ponadto msza 鈍i皻a w ko軼iele parafialnym w Friedersdorf (ㄆgi). Na koszt w豉dz ko簑chowskiego powiatu ukaza si stosowny nekrolog w urz璠owym pi鄉ie „Freystadter Kreisblatt”. [ Nagrobek Fritza Buerger z wizerunkiem Krzy瘸 疾laznego i z insygniami wojsk pancernych istnia do maja 1945 roku, ca陰 za mogi喚 wraz z cmentarzem Polacy zlikwidowali na pocz徠ku lat siedemdziesi徠ych ubieg貫go wieku. Rodzina Metzke prawdopodobnie 篡je w Geseke, 595509, Kattenplatt 7; Markwitz – 97980 Bad Mergentheim, Lorenz-Fries-Str.12. O robotnikach polskich tu wspomnianych w obecnej chwili jest wiadomo, 瞠 wraz z gospodarzami uszli przed nawa軟ic sowieck w ramach ogólnego zarz康zenia w豉dz hitlerowskich. „Goniec” weryfikuje posiadane materia造 w tej kwestii].

2,07,1934: W pobli簑 cmentarza w Streideldorf (Studzieniec) jeden z mieszka鎍ów natkn掖 si na wysoko zawieszone na d瑿owej ga喚zi zmasakrowane i obna穎ne zw這ki Waltera Sedelmeyera, SA-Haupttruppfuhrera, mieszka鎍a Ksi捫a, wysokiego funkcjonariusza Die Sturmabteilungen der NSDAP z Freystadt (Ko簑chów). Dzi dopiero, cichaczem zwierzy si w knajpie u Kupscha, Siegfried Kasupke, co widzia nad ranem z okien swego domu 30 czerwca. Kasupke ma dom w centrum wsi, naprzeciw eleganckiego i zasobnego domu z wysokim parterem, z bia這-czerwonej ceg造, stoj帷ego w s御iedztwie wiejskiej sali i zajazdu na gównym szlaku Grunberg (Zielona Góra)-Freystadt, w którym to domostwie mieszka i gospodarzy z rodzin w豉郾ie bojówkarz szturmowy Sedelmayer. Kasupke obudzi這 mocne ujadanie psów. Chcia od razu wybiec na podwórze, powstrzyma si momentalnie, zerkaj帷 w okno. 安ita這 ju, widoczno嗆 by豉 jak na d這ni, przed domem SA-mana sta terenowy samochód osobowy m-ki VW, z dystynkcjami sztabu kierownictwa SS Freystadt. Obok kierowcy siedzia dystyngowany wysoki funkcjonariusz SS (Kasupke gada, 瞠 nie odró積ia ich, SS-manów stopni wojskowych, bo to nie wojsko, a...). Nagle z domostwa wyci庵any jest przez, równie dystyngowanych dwóch SS-manów, pó軟agi, zakrwawiony Sedelmayer! Ten, który dla mieszka鎍ów nie by z造m wspó透iomkiem, organizowa pomoc przed鈍i徠eczn, za這篡 we wsi organizacj sportow, a 瞠 w okolicy zaciekle niszczy wszystko co 篡dowskie i komunistyczne, widocznie, nieborak, takie miewa rozkazy. Wrzucono go na ty auta i szybko odjechano. To tyle. [By豉 to ogólnokrajowa akcja „Nacht der langen Messer” - do historii przesz豉 jako „Noc d逝gich no篡”. Z nocy 29/30 czerwca 1934 r. Adolf Hitler, czuj帷y si zagro穎ny, ho逝bionymi pocz徠kowo przez niego szturmowymi oddzia豉mi Ernesta Rohma, licz帷ymi prawie 3,2 mln bojówkarzy, zdecydowa na krwawe rozwi您anie. Hitler rozkazuje wszystkim wysokim przywódcom na wstawienie si na spotkanie w Hotelu Hanselbauer w Bed Niesee k. Monachium. Tam naje盥瘸j na nich oddzia造 SS wraz z Hitlerem. Rozprawiaj si krwawo z SA-manami: rozstrzelania na miejscu i aresztowania. Rohm ginie, po torturach, pó幡iej. Do Freystadt nie wraca lokalny dowódca SA-manów, Helmut Zurke].

3,07,1940: Wywieszono na tablicy zarz康ze i og這sze, jaka jest umiejscowiona przy d瑿ie obok wiejskiej sali w centrum wsi – zawiadomienie podpisane przez w豉dze cywilne i wojskowe w Freystadt (Ko簑chów), 瞠 jutro na stacji kolejowej w mie軼ie przyb璠zie transportem Kleinbahn Grunberg-Sprottau (kolej zielonogórsko-szprotawsk) z Sprottau (Szprotawa) brygada robotnic i robotników gospodarczych, którzy b璠 przekazani do prac w gospodarstwach ko簑chowskiego powiatu. Na ka盥 miejscowo嗆, a tak瞠 folwark przypadnie okre郵ona liczba robotników. Wzywa si wi璚 wszystkich so速ysów o osobiste wstawiennictwo w ko簑chowskiego ratusza. Nakazuje si, by wioska, osada czy folwark przygotowali odpowiednie pomieszczenia do zakwaterowania przyby造ch.#

4,07,1742: Zjawi si we wsi herold z b瑿nem, Felix Petruschke, stan掖 w centrum wsi i b瑿ni帷 pocz掖 og豉sza, 瞠 oto wczoraj w Glogau (G這gów) za這穎ny zosta cech kominiarski, do którego wesz造 miasta z najbli窺zej tu okolicy, i 瞠 ci mistrzowie zrzeszeni w owym cechu b璠 trzyma piecz nad kominami wszelakimi. Pod za這瞠niem cechu podpisano 20 miast, w鈔ód nich by: Freystadt (Ko簑chów), Neusalz (Nowa Sól), Sprottau (Szprotawa), Grunberg (Zielona Góra), tak瞠 i Wartenberg (Deutsch Wartenberg - Oty). Zez這軼i這 to miejscowego kominiarza, znanego i uczynnego w okolicy, znaj帷ego fach jak nale篡, Manfreda Laube. Przegoni herolda z powrotem do Freystadt, odgra瘸j帷 mu, 瞠 niechaj to powie miejskiemu nadmistrzowi – by nim wówczas Wolfgang Lantrich – 瞠 „fallusa mu spali na smole”, kiedy on, Laube przywilejów mistrzowskich nie otrzyma i fachu swego nie b璠zie si ima. [By to dochodowy wówczas fach, szczelnie obwarowany. W豉dze g這gowskie dopiero 4 sierpnia 1772 r. zatwierdzi造 statut cechu. Prawdopodobnie Laube bez przeszkód fach swój wykonywa, lecz do miasta si „nie pakowa”]

5,07,1940: Do Ksi捫a przyby豉 z Freystadt (Ko簑chów) wojskow ci篹arówk grupa 14 robotników, którzy b璠 wynajmowani na jeden tydzie do poszczególnych gospodarzy do wszelkich prac, zarówno przy domostwie, jak i na polu (zerknij na notk z dn.3). Zostali zakwaterowani na folwarku Fritza Kurza (nr 32) we wschodniej cz窷ci wsi przy drodze do Haydau (Czas豉w), w s御iedztwie knajpy wiejskiej Emila Kupscha (nr 21) i biblioteki wiejskiej. Oddano im pokoje na poddaszu, które dotychczas wykorzystywane by造 przez podró積ych i go軼i Kupscha. Przydzielanie robotników na poszczególne gospodarstwa powierzono urz璠nikowi miejskiemu, mieszka鎍owi wsi Richardowi Rothe (nr 25). Nad ca這軼i z kolei b璠zie czuwa i osobi軼ie odpowiada za robotników so速ys wsi, murarz Herman Schulz (nr domu 25a). Wg dokumentacji [b.szcz徠kowej] w pierwszym tygodniu po robotników zapisali si: Karl Borchard, rolnik z nr domu 11, Max Drescher, kowal, nr 22, August Eilert, rycerz, w豉軼iciel maj徠ku szlacheckiego, nr 1,Hermann Golisch, rolnik, nr19, Richard Henifchel, rolnik,nr 28a (zerknij na notk z dn.10 czerwca), August Menge, gospodarstwo rentowe, nr 29, Adolf Schwarz, rolnik, nr 16 oraz Hermann Walzer, jeden w豉軼icieli Ksi捫a. Grupa robotników stanowi造 4 Polki, 6 Polaków, 3 Czechów i... jeden Belg, Rene Jaime. Najprawdopodobniej [bowiem tylko tyle mo積a obecnie ustali澕 w鈔ód tej grupy by造: Anna Dobieszewska (lat 17), Teresa Grzela (l.21), Helena Wyderka (l.19), Janina Pytel (l.20), Henryk ㄆkasi雟ki (l.23), Czes豉w Machejek (l.29), Aleksander Gromek (l.18), Józef Ciok (l.31), Stefan Solecki (l.19), Ladislav Szic (l.27), Karel Kermadec (l.29).

6,07,1295: Podobno w璠rowców by這 czterdziestu siedmiu: kilku starców, kilkana軼ie dziewek dorodnych, plejada dziecisków. Obdartusy. Porozumiewali si jakim dorzeczem germa雟ko-s這wia雟kim. Kilkoro gada這 na migi. Szli przed siebie, min瘭i jedn rzek, przed sob mieli nast瘼n, jak donie郵i grupie czujki. Byli zm璚zeni w璠rówk. Starsi rozkazali m這kosom zbudowanie kilku sza豉sów, las wielgachny by pod r瘯. Kilku tak瞠, bez wyra幡ego rozkazu upolowa這 zwierzyn: m這dego jelonka i trzy zaj帷e. Ognisko rozpalili iskrami z uderze kamieniami. Po obfitym posi趾u, wszyscy nadzy wyk徙ali si w rzeczce. Upolowana sarenka nad wyraz im posmakowa豉, kto z braci z zadowoleniem wykrzykn掖, aby ta rzeczka na imi mia豉 Jelonka. Potem figle dokazywali. Kobiety ch皻ne by造 do oddawania si. Swawole przeci庵n窸y si przez noc, nawet o poranku kto tam na uboczu jeszcze dokazywa. Postanowili tu pozosta na dni par, bo rzeczka, bo i las, bo i pogoda nie paskudna. Chrustu na ogniska by這 pod dostatkiem. Kto z grupy rzek, aby tu przeczeka s這t i zim, wi璚 trza kilka legowisk wybudowa. Bo i trzy dziewki brzuch wi瘯szy dosta造 i rodzi b璠. Ale pierwsza cha逝pa si zawali豉. Po czemu, nie wiedziano. Niby strop (first) nie tak zamontowany by. - First, dupa cha! - kto przekl掖. Inny za odpar, aby taki ksi捫 nie by (fuerst) i fuszerstw nie robi. Tote potem orzekli, 瞠 swoj przysta tu zowi Furstinow.

7,07,1803: Pod pocztowy dyli瘸ns wpad 49-letni Erwin Kerber. Nieszcz窷nik, wypiwszy kilka dzbanków wina w zaje寮zie – prosto napatoczy si na akurat p璠z帷y powóz, który, nie wiadomo po czemu, nie zatrzyma si przy zaje寮zie na rutynow zmian koni, a gna ku Freystadt (Ko簑chów). Kerber zahaczony zosta tak nieszcz窷liwie przez dyszel powozu, 瞠 prosto dosta si pod kopyta czwórki koni. Zgin掖 od razu, a cia這 jego przedstawia這 okropny widok, ci庵ni皻e jeszcze by這 przez konie dobre dwadzie軼ia metrów, kiedy pocztylion si raczy zatrzyma. Dyli瘸ns po sobie zostawia smug kurzu, nic nie by這 dok豉dniej wida, a do tego wokó panowa豉 istna spiekota, wszyscy byli oci篹ali i szukali jedynie ukrycia si w cieniu lub och這dy. Kiedy do zdarzenia przyby so速ys, Helmut Brauer i kilku jego pomagierów, okaza這 si, 瞠 wo幡ica, niejaki Horst Biedermann by trunkowy, wi璚 przysn掖 nieco i nie widzia, 瞠 mija zajazd, gdzie wed逝g rozporz康zenia mia zmieni konie. Wo幡ic zaraz przymkni皻o, umy郵ny konno pogna do miasta, powiadomi w豉dz o zatrzymaniu pocztowego dyli瘸nsu.

8,07,1785: Ksi捫 otoczony zewsz康 wod! Wszystkie przebiegaj帷e w pobli簑 miejscowo軼i rzeki, w tym najwi瘯sze: Czarna Struga i Czarna Stró磬a (okalaj帷e z dwu stron Ksi捫) i dalsza przebiegaj帷a przez Hanchen (Barcikowice) 奸御ka Ochla, tak瞠 Jelonka oraz wszelkie rowy melioracyjne – wyla造 wod. To efekt padaj帷ych od tygodnia obfitych deszczów, Ale to tak瞠 efekt wdarcia si silnego do koryt rzek, wpadaj帷ych do Odry – fali wodnej w豉郾ie z tej rzeki, która to z nadmiary wody równie wyla豉 wzd逝 swojego biegu. Za na Ksi捫 gówne uderzenie przysz這 od strony Neusalz (Nowa Sól). Pola, 陰ki, podwórka we wsi zalane wod, która zabiera豉 z pól kopy siana, niszczy豉 prawie wszystko,co napotka豉. Ka盥y jak móg ratowa swój dobytek, targaj帷 wszystko ku wy窺zym partiom cha逝p. Zwierzyna albo sta豉 we wodzie lub na pomostach, na pokr皻ce zbitych. Zmagano si z wod kilka dni. Doniesiono tu, 瞠 rozlanie wody we Frankfurcie gorsze jeszcze szkody poczyni這. Tam te, po przewróceniu si 這dzi uton ksi捫 Leopold von Braunschweig, który po za豉maniu si mostu na Odrze we Frankfurcie, próbowa przeprawi si na przeciwleg造 brzeg do Dammvorstadt (obecnie S逝bice), aby tam organizowa pomoc. [8 lipca 1997 r., równie po pocz徠kowych, wielodniowych opadach deszczu podnios造 si natychmiast wody w Odrze, które doprowadzi造 Odr i przyboczne rzeki do wylania. Fala powodziowa zacz窸a si w czeskiej cz窷ci Karkonoszy i w Jesionkach, po pi璚iu dniach fala uderzy豉 na Wroc豉w, dzie pó幡iej rozpocz皻o ewakuacj S逝bic, a ju 18 lipca musiano w Polsce og這si 瘸這b narodow z powodu pierwszych 54 ofiar powodzi. W tym czasie ogromna cz窷 Polski po逝dniowej by豉 pod wod, wiele wsi by這 odci皻ych, ruch kolejowy by przerwany. 23 lipca wraz z drug fal powodziow uleg造 przerwaniu wa造 na zachodnim brzegu Odry. W Nowej Soli pod wod znalaz這 si kilkadziesi徠 ulic i wiele budynków. Politycy i media okre郵ili t powód mianem tysi帷lecia].

9,07,1802: Dotar豉 tu wie嗆, 瞠 wczoraj w trakcie pe軟ienia obowi您ków s逝瘺owych zmar 61-letni komendant twierdzy g這gowskiej, kawaler orderu Pour le Merite, genera major Johann Anton von Dessaunieres. Ma這 kto tym si przej掖, jedynie Heinz Weise, który powszechnie twierdzi, 瞠 genera major, szlachcic alzacki jest jego bliskim krewnym. Na dowód przetrzymywa w swoim domostwie, które usytuowane by這 na przelotowym przez wie szlaku, na pocz徠ku wjazdu do Ksi捫a od strony Grunbergu (Zielona Góra) – okaza造 portret genera豉 w galowym mundurze.. Weise, co zauwa穎no, jednak nie wyruszy do G這gowa na pogrzeb, t逝macz帷 si brakiem odpowiedniego transportu konnego. Rok pó幡iej z niewyja郾ionych przyczyn dom jego, lichy, niepodpiwniczony, kryty jeszcze s這m - zaj掖 si ogniem, który strwoni ca造 dobytek Weisa. Ten nie podj掖 odbudowy domostwa, grunt sprzeda dla gospodarza Rothe z Brunzelwaldau (Broniszów). Ten wybudowa na gruncie okaza造 dom z wysokim parterem, niepodobny do innych tu domostw. Nie tylko, 瞠 oznacza si odmienno軼i, przypominaj帷y kwadratow bry喚, co i jego mieszka鎍y w za篡貫 stosunki z innymi nie weszli. Gospodarstwem do 1944 roku zarz康za rolnik Robert Rothe, który w wieku 68 lat nagle zmar na polu w czasie orki. Zaraz po 鄉ierci, dom opu軼i豉 jego 穎na wraz ze s逝瘺, przenosz帷 si do Broniszowa. Dzieci nie mieli. Dom sta pusty a do pierwszych polskich osadników w 1946 roku. [Zamieszka tutaj osadnik, pó幡iejszy posterunkowy milicji obywatelskiej. Na pocz徠ku lat osiemdziesi徠ych ubieg貫go wieku dom sp這n. Do dnia dzisiejszego dzia趾a nie jest zamieszka豉, ca這嗆 popad豉 w zastraszaj帷 ruin, a z okaza貫go domu stercz kikuty 軼ian. To ponury widok dla wszystkich wje盥瘸j帷ych do miejscowo軼i].

Burze nadchodz noc. Najbli窺ze okolice s這neczny dzie zamyka造 pogodnym zachodem s這鎍a, lecz tu za nim wkracza造 burzowe chmurzyska od strony Wroc豉wia z nasilaj帷ymi si grzmotami. O g. 21-ej spad deszcz i kilka trzaskaj帷ych piorunów. Trwa這 to jednak krótko. Deszcz i pioruny zaniemog造. O g. 22.30, tym razem od strony Nowej Soli zbli篡 si nast瘼ny burzowy atak. 柝e to wró篡. Codzienne opady niszcz na polach i ogrodach plony, które ju s podtopione...

10,07,1522: W Ko簑chowskim zamku osiada Hans von Rechenberg i z miejsca zaczyna mataczy. Wprowadza na obszar powiatu kaznodziej protestanckiego, a ten rozpoczyna szerzy now religi protestantyzm, przejmuj帷 ko軼io造 katolickie.

11,07,1379: W Ko簑chowskim zamku zaczyna rezydowa Henryk IX, w豉daj帷y po這w ksi瘰twa g這gowskiego, i który wobec formalnego podzia逝 G這gowa w豉郾ie osiad w Ko簑chowie. Miasto przez ten fakt staje si nieformaln stolic ksi瘰twa. Zadowala to tak瞠 mieszka鎍ów Ksi捫a, bowiem Henryk IX nie podnosi podatków i innych zobowi您a, a daj帷 po odpowiednich pro軸ach – zwolnienia i ulgi.

12,07,1916: Po wsi lata uradowany Rudi Renger. Wprasza si do ogrodze, aby domownikom czyta kolejny list swego syna Kurta, b璠帷ego gdzie tam na wschodnim froncie wojny [zajrzyj tak瞠 do notki z dnia 23 czerwca]. Cenzura wojskowa, oczywi軼ie, nie tylko co wa積iejsze topograficzne wzmianki zamaza豉, ale i dat pisania listu. Ma這 to przecie wa積e, wa積e, 瞠 Kurt nadal 篡je. I tak pisze: „Od dziesi璚iu dni jeste鄉y w takim ukropie, jak dot康 nie byli鄉y, Wpadli鄉y wprost z wypoczynku, z którego porwano nas alarmem, bo Moskale dokazywa zacz瘭i. Zacz窸o si to (…), dnia tego batalion nasz zaatakowawszy wie, która Moskale byli zaj璚i, zdoby j jednym zamachem bagnetów, przy czym wzi瘭i鄉y jeszcze 187 je鎍ów i 3 karabiny maszynowe. Tym aktem zacz掖 si nasz obecny dramat wojenny w tej kampanii, pod wzgl璠em warto軼i bojowej i emocji 穎軟ierskiej. Moskale musieli si od nas z dnia na dzie cofa. Razem z Polakami i Austriakami zdobyli鄉y atakiem nast瘼n wie i zacz瘭i鄉y kilkudniow bitw, niezwykle siln. W ataku tym wzi瘭i鄉y przesz這 500 je鎍ów i karabin maszynowy. Walki s niezwykle zaci皻e, tak ze strony naszej i rosyjskiej. Skoncentrowali oni tu wielkie si造 i to w wyborowych dewizach. Jedna z nich by豉 „瞠lazna dywizja”, któr rozbili鄉y wspólnie z robocz grup polskiego komendanta Pi連udskiego. Polacy atakowani byli przez Moskali w obecno軼i ich samego cara, który w tym czasie bawi na froncie. Wtedy to wspólnie odparli鄉y 16 ataków w ci庵u 36 godzin, po這篡wszy oko這 350 trupa na przedpolu. Polacy w ataku rozbili cztery armaty i siedem karabinów maszynowych, wzi患szy jeszcze batalion je鎍ów. Komendy nasze i austriackie rozp造wa造 si w pochwa豉ch i oznaczeniach, czego najlepszym wyrazem jest nazwa, jak grupie roboczej komendanta nadano, mianowicie: Festhaltende Gruppe [wytrzyma豉]...”

13,07,1000: Dzi nieco wa積ych dat, które przybli瘸j czas pierwsze zacz徠ków rodzenia si Ksi捫a. Spotkanie w Gnie幡ie, cesarz niemiecki Otton III uznaje niezale積e pa雟two polskie. 1031: Mieszko II traci Pomorze i ㄆ篡ce na rzecz Niemiec. 1124: z polecenia Boles豉wa Krzywoustego utworzono biskupstwo w Lubuszu i nast瘼uje chrystianizacja Pomorza. 1161: Polska traci Pomorze Zachodnie n rzecz Rzeszy Niemieckiej. 1249-52: zakup ziemi Lubuskiej, wi璚 terenów, gdzie niebawem powstanie Ksi捫 przez Brandenburgi i wzmo穎ne osadnictwo stamt康 ku po逝dniu, wzd逝 Odry.

14,07,1920: Dzi sobota, tradycyjnie jak od kilkunastu lat, zorganizowano miejscow wielk letni zabaw. Przypada ona na czas uko鎍zenia zbierania drugiego pokosu siana, a przed rozpocz璚iem prac 積iwnych. Zabawia si a do niedzielnego poranka ca豉 wioska wraz z przyby造mi tu sezonowymi robotnikami z Polski (zajrzyj na notk z dn. 21 czerwca). Przytargano kilka beczek piwa, zar積i皻o kilka 鈍i, jest te podsma瘸ny na ognisku nieopodal wiejskiej sali – dzik. Tradycj staje si jakby równie, 瞠 po tej lipcowej zabawie kilka dziewek „chodzi b璠zie z brzuchami”.

15.07,1297: W miejscowo軼i mo積a ju doliczy si trzyna軼ie cha逝p i po鈔ód nich kilka zagród co zamo積iejszych. Powstaje, coraz bardziej ucz瘰zczany trakt przebiegaj帷y przez osad – jak wie嗆 tu niesie – od morza ku ni窺zym ziemiom, maj帷 na szlaku grody Cosuchowia i Glogovia. Jaki galopuj帷y t璠y rycerz oznajmi, widz帷 bogactwo plonów u poniektórych mieszka鎍ów Ksi捫a, 瞠 w Glogovie król Henryk III wyda 14 lipca mieszczanom g這gowskim zgod na wystawienie kramów na rynku. Tote nadarza si ku temu okazja, aby wej嗆 w komityw handlow z owymi mieszczanami. Pono z tej nowiny skorzysta這 trzech mieszka鎍ów, którzy wspólnie ku miastu taborem pod捫yli.

16.07,1941: Z Freystadt (Ko簑chów) pod wieczór powróci miejscowy nauczyciel, wyelegantowany w mundurze aktywisty NSDAP, Hermann Hoffmann i w豉snor璚znie wywiesi na budynku wiejskiej sali zwisaj帷e dwie pot篹ne flagi ze swastyk oraz nakaza knajpiarzowi u Kupscha w s御iaduj帷ym zaje寮zie wyda doros貫mu mieszka鎍owi wsi po wielkim kuflu piwa. Zgromadzonemu t逝mowi za, jak to uj掖, przekaza radosne nowiny: sukcesy wojsk niemieckich na wschodnim froncie: wojska zaj窸y Smole雟k, a pod Witebskiem wzi皻y zosta do niewoli syn Stalina, Jakow D簑ngaszwili [ Stalin, mimo propozycji ze strony Niemców w 瘸dnym przypadku nie chcia syna wymieni na innych niemieckich je鎍ów, w tym feldmarsza趾a Paulusa. Jakow zgin掖 albo od pora瞠nia pr康em albo zastrzelony w dn.14.04.1943 r. kiedy b璠帷 w obozie w Sachsenhausen odmówi wej軼ia do baraku i rzuci si na kolczaste druty okalaj帷e obóz, a b璠帷e pod napi璚iem]

17.07,1929: Dotar豉 tu dopiero teraz gazeta „Anzieger fur Neustadtel und Umgegend” („Kurier na Nowe Miasteczko i Okolice” z dat 8 lipca, w którym mo積a by這 znale潭 w rubryce „Wiadomo軼i Lokalne i Prowincjonalne” doniesienie o ogromnej wichurze, która zapanowa豉 na 奸御ku i poczyni豉 okropne spustoszenia, tak瞠 w okolicach Neusalz (Nowa Sól), niszcz帷 prawie ca趾owicie plony, wyrywaj帷 z korzeni i 豉mi帷 drzewa. Towarzysz帷e wichurze gradobicie spowodowa這 w mie軼ie, 瞠 wi瘯szo嗆 ulic by豉 us豉na od豉mkami szk豉 z okien i pot逝czonych dachówek. W samych zak豉dach tekstylnych Gruschwitza grad zniszczy ponad 3 tys. szyb. Czytano te wie軼i z przera瞠niem, zarazem i ze szcz窷ciem, bowiem owa wichura nad Ksi捫 nie dotar豉. Owszem wokó wsi zapanowa造 ciemno軼i i zjawi si wicher, lecz trwa這 to nie d逝瞠j ni kwadrans i ucich這 po kilku kroplach deszczu. Niektórzy te zjawisko t逝maczyli, 瞠 w rym czasie cieli豉 si krowa u Artura Matthausa, która wyda豉 martwe ciel i sama ona zaraz pad豉 martwa. Pojawiaj帷e nazajutrz opowie軼i podró積ych, mówi帷e o jakim kataklizmie nad Odr – przyjmowano z niedowierzaniem, bo dla mieszka鎍ów z造m znakiem mo瞠 okaza si martwa krowa i martwe ciel. Zamówiono wi璚 specjaln msz 鈍. w ko軼iele w Gunthersdorf (Zatonie).

18,07,1896: Pocztylion dostarczy do zajazdu po逝dniowe, wczorajsze wydanie wroc豉wskiej codziennej gazety „Schlesische Zeitung” („Gazeta 奸御ka), du瞠go formatu, dwustronnicowej, wydrukowanej na cienkim, delikatnym papierze. Mimo i w miejscowo軼i by豉 do嗆 spora rzesza osób, która p造nnie czyta豉, dostarczane tu gazety oczekiwano z ut瘰knieniem. Czytano je na g這s dla mieszka鎍ów na sali wiejskiej albo w knajpie w zaje寮zie. Dzi komentowano ostatnie notowania cen na p這dy. I tak za 1 kg kartofli p豉cono pd 1 do 1,20 Marki, pszenica (100 kg) – 15,80-16,10 M, owies (100 kg) – 12-12,40 M, 篡to (100 kg) - 11,70-12,20 M, groch polny (100 kg) – 12-13 M, fasola (100 kg) – 17-18 M,. [„SZ” by豉 najstarsz i najd逝瞠j wydawan niemieck gazet, któr wydawa ksi璕arz w Breslau, Johann Jacob Korn od 1734 r. Pocz徠kowo nosi豉 gazeta tytu: „ Schlesische Privilegierte Staats-,Krigs-und Friedenzeitung”, co mo積a przet逝maczy w wolnym t逝maczeniu: „Uprzywilejowana 奸御ka Gazeta na Czasy Wojny i Pokoju”. W 1742 r,. przekszta販ona w obecny tytu i wychodzi豉 a do roku 1944. Zgod na wydawanie wówczas wyda Fryderyk II. Pocz徠kowo wychodzi豉 3 razy w tygodniu i mia豉 8 ma造ch stron, w wi瘯szo軼i drukowa豉 og這szenia pa雟twowe, wiadomo軼i 郵御kie i zagraniczne. Od 1823 r. wychodzi豉 codziennie (z wyj徠kiem niedziel), a od 1863 r. wydawano j 3 razy dziennie! (bez niedziel). Zwi瘯szono te format i w sze軼iodniowym tygodniu wychodzi這 16 numerów. Gazeta te mia豉 tematyczne dodatki. Przybywa這 tre軼i publicystycznych, a tak瞠 wiadomo軼i towarzyskich i historii przest瘼stw i wypadków z regionu].

19,07,1901: Od poranka raban we wsi – z zagrody, tu pod cha逝p – zagin窸a noc krowa rolnika Arnolda Bleecka. Zgroza! Krowa nad wyraz cenna, bo polskiej rasy, czerwono-bia豉, daj帷a mnóstwo mleka, a ponadto w obecnym czasie by豉 cielna. Wezwano z Freystadt (Ko簑chów) natychmiast policmajstra Manfreda Rabiega, który, a rzecz nale篡 sprawiedliwie odda, jak móg tak jak najszybciej konno si tu zjawi. Gdera co pod nosem, 瞠 ludziska wokó zagrody ino 郵adów narobili, wi璚 diabli wzi瘭i by mo積a by這 teraz co z tego wyniucha. Krowa samowolnie si nie oddali豉, bo to pewne, pozosta po niej ur積i皻y powróz, na którym by豉 na noc uwi您ana. Band rabusiów ostatnio w pobli簑 nie odnotowano. Wi璚 ciemna sprawa, ale nie antychrysta! - zawyrokowa policmajster. Ponapisywa co trzeba, mo瞠 w ko簑chowski magistracie nad rolnikiem si zlituj i kilka marek dadz odszkodowania. Po czym odjecha. Przykuty nieszcz窷ciem Bleeck, by zgryzot przerwa – poszed z tego wszystkiego do karczmarza 砰da, Methgoltmena. Ale 穎na rolnika, Margarete skrzykn窸a kilka bab i te pocz窸y penetrowa okolice najbli窺z: 陰ki, pola, zagajniki,wszelki zaro郵a. Tak ich zasta豉 noc. Przyrzek造, 瞠 od poranka dnia nast瘼nego rusz ponownie, a Margarete, co widzia造 baby – powracaj帷ego pijanego na umór Bleecka – przegoni豉 na spoczynek do obory...

20,07,1901: [c.d. Notki z dn.19.07.1901]. Margerete Bleeck, jak umówiwszy si ze s御iadkami prawie 瞠 od 鈍itu wznowi造 poszukiwania cielnej krowy rasy polskiej czerwono-bia貫j. Gospodyni od wczesnych godzin ju by豉 zdenerwowana, bowiem m捫 jej, wczoraj przegoniony na nocny spoczynek do obory, bo by na興opany wi雟kiem jak wieprz – znikn掖, kiedy tam ona zajrza豉. Kobiety ruszy造 w poszukiwaniu zaginionej krowy w kierunku folwarku Sorge (Troska) i wsi Hartmannsdorf (Jarogniewice), tam bowiem rozci庵a造 si wielkie po豉cie 陰k. Kiedy min窸y folwarczn posiad這嗆 jednego z w豉軼icieli Ksi捫a, Hermanna Walzera – ku nim gna jak op皻any parobek Anneliese Phol, niejaki Oswin, który, odsapn患szy nieco, pocz掖 jakby opowiada niestworzone rzeczy. Otó kiedy przy 鈍itaniu on wygna na pastwisko krowy swojej pani, po鈔ód zaro郵i na 陰kach, tam gdzie s niebezpieczne zapadliny – pos造sza diabelskie krzyki wo豉j帷e o pomoc. A na dodatek, jakby mu si zdawa這, po鈔ód tego diabelskiego wrzasku – do jego uszu dochodzi造 ryki krowy. No to on p璠em tedy do so速ysa. Margerete go powstrzyma豉, nakazuj帷 mu pokazanie miejsca, sk康 te wrzaski i ryki dochodz. Po kilometrze na這穎nej drogi, znale幢i si wszyscy na 陰ce, na której tu i ówdzie by造 wielkie zapadliny poro郾i皻e chaszczami. Z jednej z zapadlin us造szeli, jak nie jak, ochryp造 i przepity g這s Arnolda Bleecka wo豉j帷ego o pomoc. Nieszcz窷nik o w豉snych si豉ch nie móg wydosta si z tych zapadni皻ych zaro郵i. Nie koniec na tym. Gdy kobiety go wyci庵n窸y, wszyscy po chwili us造szeli dodatkowo porykiwania krowy! To by豉 krowa Bleecków, a oznajmi豉 ogó這wi o tym Marrgerete, która jako jedyna wesz豉 do zapadliny. Krowa jednak, podobnie jak jej gospodarz, nie mog豉 o w豉snych si豉ch st康 si wydosta. Musiano sprowadzi ze wsi par koni by udanie krow stamt康 wyci庵n望. Wszyscy zmitr篹yli czas a do po逝dnia. A Arnold Bleeck znalaz si w zapadlinie, bowiem noc wykaraska si z obory w poszukiwaniu knajpy 砰da, by da upust wyschni皻emu swemu gard逝, a 瞠 kierunki mu si poki熥a造 i wlecia tam, gdzie babska go teraz wyci庵n窸y...[廝ód這 niniejszej notki zaczerpni皻e zosta這 z fragmentów wspomnie by貫j mieszkanki Ksi捫a, Eriki Golisch, spod nr 19, jakie ukaza造 si w miesi璚zniku „Freystadter Kreisblatt”, ukazuj帷ego si ci庵le w Wurzburg, b璠帷ego obecnie pismem by造ch mieszka鎍ów przedwojennego powiatu ko簑chowskiego. Tytu jest kontynuacj gazety powiatu ko簑chowskiego i ukazuj帷ej si do 1945 r. Obecnie jest pod redakcj pani L.H.Rutkowski].

21,07,1944: Od samego rana nauczyciel miejscowej szko造, aktywista NSADP, Hermann Hoffmann wie postawi na ca貫 nogi. Wystawi dwa pot篹ne g這郾iki na oknach wiejskiej sali i puszcza wojenne marsze. Sta przy nich i wszystkim t逝maczy, co zasz這 wczoraj. Otó jeden z odszczepie鎍ów, pu趾ownik Claus Shenk Graf von Stauffenberg dokona nieudanego zamachu bombowego na wodza III Rzeszy, Adolfa Hitlera w jego kwaterze gównej w Gier這篡 ko這 K皻rzyna. Wódz 篡je i nadal przewodzi Rzeszy! Baczni obserwatorzy spostrzegli, 瞠 od wczoraj jakby zapad si pod ziemi, urz璠nik miejski spod nr 25 – Richard Rothe.

23,07,1914: B璠zie wojna! Tak twierdz bezdyskusyjnie Manfred Brendel i Hans Geyer. Po pierwsze ich synowie, którzy z wojska mieli ju zapewnione urlopy na czas pomocy przy 積iwach – odwo豉li swe przyjazdy nagle, chocia stacjonuj w ró積ych formacjach i w ró積ych garnizonach. Po drugi, doniesiono w豉郾ie, 瞠 Austro-W璕ry wystosowa造 ultimatum wobec Serbii z 膨daniem ujawnienia to窺zamo軼vi zabójcy ksi璚ia Franciszka Ferdynarda.

24,07,1919: Ach, te baby! Brewerie uczyni造 na ca陰 wie i o ma造 w這s wszyscy ze wszystkimi by si bili. A rzecz posz豉 o to, 瞠 kura gospodyni Margoty Seifert znalaz豉 si na grz康kach warzywnych w ogrodzie Gerdy Lubitz, czyni帷 tam nieco szkody. Libitz wi璚 narobi豉 pot篹nego wrzasku, kur przetr帷i豉, ta wyzion窸a ducha. Na to Seifert, furi ogarni皻a – ku Lubitz ze sztachet leci i pa nia po grubawym ty趾u swoj s御iadk. Obie kobiety tak si w bijatyce szczepi造, 瞠 kilku ch這pów przy pomocy wody lanej na walcz帷e ze sob zajadle kobiety – z wiader, w ko鎍u je rozdzielili. Ale kobiety pocz窸y si u瘸la swoim m篹om, jaka ich krzywda napotka豉. A ci od s這wa do s這wa w bójk mi璠zy sob wdali si. Zaraz te na powrót kobiety zwar造 si. Wrzask, przekle雟twa co niemiara! Znów posz造 w ruch wiadra z wod i rozdzielono obie walcz帷e strony: Lubitzów i Seifertów. Kilka dni tym zaj軼iem 篡豉 osada.

25,07,1478: Kilkunastu z osady, bardziej bystrzejszych, napr璠ce zorganizowali ekip i furmankami wyruszyli na pola w okolicach Gross- Lessen (Le郾iów Wielki), w po這wie szlaku Grunberg (Zielona Góra) – Crossen (Krosno Odrz.) po wojenne 逝py. Czyniono to cz瘰to, co po鈔ednio przyczynia這 si do rozwoju wioski. Osada stawa豉 si bogatsza o zrabowane z pola bitwy wszelakiego rodzaju rzeczy. .Wczoraj bowiem rozegra豉 tu najwi瘯sza bitwa w czteroletniej wojnie o ksi瘰two g這gowskie, do którego – po 鄉ierci ostatniego ksi璚ia Henryka XI, ostatniego z rodu Piastów – pocz瘭i mie pretensje król w璕ierski Maciej Korwin, król Czech W豉dys豉w II Jagiello鎍zyk, król Polski Kazimierz Jagiello鎍zyk i ksi捫 瘸ga雟ki Jan II. Pocz徠ek sta si w 1476 r. kiedy Brandenburgia przyw豉szcza cz窷 ks. g這gowskiego, w tym wie Ksi捫.

26,07,1885: Rankiem przyby造 kurier z Freystadt (Ko簑chów) nakaza so速ysowi Horstowi Burke umie軼i na specjalnej wiejskiej tablicy og這sze s逝瘺owych - wielkie Rozporz康zenie Premiera Królestwa Prus, Otto von Bismarcka, z którego to wynika這, ze od dnia dzisiejszego wszystkie pruskie w豉dze sporz康z listy do wysiedlenia z terytorium pa雟twa wszystkich Polaków maj帷ych obce obywatelstwo, a przyby造ch do Prus jako ekonomiczni emigranci. W Ksi捫u naliczono dziewi璚iu Polaków przyby造ch nie tak dawno do prac rolnych. Rozporz康zenie (w historii okre郵ane jako pruskie rugi) wywo豉這, rzecz oczywista, spore poruszenie, zw豉szcza w鈔ód rolników zatrudniaj帷ych Polaków. Pojawili si natychmiast we wsi dwaj w豉軼iciele maj徠ku:Heinrich Werdt i Max Greulich z uspokajaj帷ymi wie軼iami: 瘸dnych tu wysiedle nie b璠zie, oni, Polacy, nie s pracownikami, którzy temu rozporz康zeniu rygorystycznie podlegaj. S robotnikami sezonowymi i takie za鈍iadczenia od w豉軼icieli otrzymaj. Nie lamentujcie wi璚. Do zimy wytrzymaj..

27,07,1935: Uciek豉 spod no瘸 ponad 120 kilogramowa 鈍inia. A niefortunnym rze幡ikiem okaza si Gustav Teige (nr domu 35), który zosta wynaj皻y przez brukarza Reinholda Rabigera ( dom nr 27). Kiedy ów Teige na podwórku u brukarza zamierza si obuchem siekiery zada 鄉iertelny cios mi璠zy oczy 鈍ini, ta momentalnie unik zrobi豉, z powroza si zerwa豉 i mi璠zy nogami rze幡ika czmychn窸a na wie! Trwoga i 鄉iech kilkunastu ch這pom towarzyszy przy 豉paniu rozw軼ieczonej 鈍ini. Uda這 im po kilkunastu godzinach latania w te i we wte - 鈍inie z豉pa w kartoflach Karla Japtte (spod nr 38). Zarówno 鈍inia jak i 豉pacze szkód nieco w kartoflach uczynili, co nie usz這 im potem p豉zem, jak i rze幡ikowi i w豉軼icielowi 鈍ini. 安ini zagoniono do chlewu, nie sposób mo積a by這 ja zabi, zbyt zziajana by豉 i krew pulsowa豉. 安iniobicie od這穎no wi璚 na poranek dnia nast瘼nego. Kiedy o poranku zajrzano do chlewu – ujrzano 鈍ini martw. Najwidoczniej serce jej nie przetrzyma這 wczorajszego nadmiaru wysi趾u. A to ju sprawa powa積a: martwe zwierz. Tote przyby so速ys, z zawodu murarz Herman Schultz. Sporz康zi s逝瘺ow notatk z tego zdarzenia do powiatu w Freystadt (Ko簑chów).

28,07,1914: Zjawi si 瘸ndarm z Freystadt (Ko簑chów), prawie 瞠 ziomek, Werner Stolle z Reichenau (S這cina), który wywiesi na tablicy w centrum wsi Obwieszczenie o mobilizacji m篹czyzn z rocznika 1895. To wywo豉這 panik, chocia „starzy wyjadacze” ju wcze郾iej w瘰zyli, 瞠 zapowiada si wojna (zerknij na notk z dn. 23). Stolle wdawszy si w rozmow, wyjawi, 瞠 dzi CK Monarchia, czyli Austro-W璕ry wypowiedzia造 wojn Serbii. Wiadomo, ze posz這 o zabicie arcyksi璚ia Ferdynanda, dowodzi. Rekruci za maj obowi您ek zjawi si rankiem jutro Freystadt, a stamt康, tu przycich連zy g這s, udadz si do Sprottau (Szprotawa). Tam organizowane jest gówne zgrupowanie, które zostanie odes豉ne kolej szprotawsk, Kleinbahn Grunberg-Sprottau, w豉郾ie do Grunberg (Zielona Góra), a dalej specjalnym poci庵iem, po uroczystym po瞠gnaniu – rekruci wyrusz ku Breslau (Wroc豉w). Z Ksi捫a jako pierwsi wpisani zostali na list: Kurt Renger (zerknij na notki z dn.: 23.o6, iz12.07), Richard Burger, Walter Plamer, August Holewa, Alfred Hartel, Paul Gutschal i Otto Erlebach.[Jest to pocz徠ek I wojny 鈍iatowej, która zako鎍zy豉 si 18.11.1918 r. 1 sierpnia 1914 r. II Rzesza og這si豉 wojn z Rosj.]

29,07,1921: Wioska mia豉 ubaw z 18-letniego brzd帷a, ucznia ostatniego roku szko造 w Freystadt (Ko簑chów) Hermanna Hoffmana. Brzd帷 ów, jak go powszechnie nazwano, od samego rana lata po miejscowo軼i i wciska napotkanym jaki szmat豉wy tygodnik „Volkischer Beobachter” („Ludowy Obserwator”) wrzeszcz帷 przy sposobno軼i, 瞠 niejaki Adolf Hitler zosta dzi wodzem w Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników, NSDAP. Dodatkowo Hermannek przebrany by w prze鄉iewczy strój z krótkimi, skórzanymi spodniami i br您owo-ó速aw koszul. Szmat豉wca nikt prawie od niego nie bra, wi瘯szo嗆 mieszka鎍ów znacz帷o puka豉 si w czo豉 i ze smutkiem mówiono, 瞠 ten ch這pak od nauki kr耩ka dosta, za ojcu, Wilhelmowi – po ojcowsku – radzono, aby syna wygna do roboty na pole. [NSADP zosta豉 za這穎na w 1919 r. przez 郵usarza Antona Drexlera i dziennikarza Karla Harrera. W 1923 r. zdelegalizowano j po nieudanej próbie przej璚ia w豉dzy w Bawarii przez Adolfa Hitlera, po roku, po wyj軼iu Hitlera z wi瞛ienia – wznowi豉 swoja dzia豉lno嗆. Podczas procesów norymberskich,1946 r.,zosta豉 uznana za organizacj zbrodnicz, odpowiedzialn za szereg zbrodni przeciwko ludzko軼i].

30,07,1901: Wzi皻o w ko鎍u swoje sprawy w swe r璚e! Jeden z w豉軼icieli maj徠ku, Henrick Werdt ujrzawszy to, nakaza karczmarzowi ze zajazdu robotnikom wyda obfity obiad i zimnych kufli piwa tak codziennie przez czas wykonywanej przez nich roboty. Trzech ch這pów:Fritz Kentach, Paul Hauf i Artur Brunette zakasa這 r瘯awy, i uzbroiwszy si w 這paty, szpadle, kosy i siekiery – rozpocz瘭i czyszczenie i kszta速owanie koryta rzeczki Schwarz Bachlein, która przep造wa przez 鈔odek miejscowo軼i, a która pocz窸a by ju niedro積a. Ostatnie opady deszczu podnios造 w niej tak wysoki poziom wody, 瞠 przebiegaj帷a obok rzeczki gówna droga wsi by豉 nasi彗ni皻a wod i w niektórych miejscach podtopiona.

31,07,1749: Wywo豉這 to nieco podra積ienia, a nawet z這軼i w鈔ód poniektórych mieszka鎍ów wsi, 瞠 na czas 積iw – kilkoro m這dych bierze nogi za pas i zwiewa ze wsi! Uwa瘸j, nicponie, 瞠 praca przy 積iwach jest dla nich za ci篹ka. Huncwoty jedne! Bo kilku m這dzie鎍ów odwa篡這 si odpowiedzie na apel dowódcy oddzia逝 37 pu趾u piechoty stacjonuj帷ego w twierdzy Glogau (G這gów), majora Moritza von Wobersnow – i zg這si這 si do sowicie op豉canych prac budowlanych zwi您anych z przekopaniem i odnowieniem kana逝 odrza雟kiego. Regulacja Odry (Oderregulierung) rozpocz窸a si od 1741 r. Nadzór nad pracami sprawowa wojskowy in篡nier Mateusz von Schubarth.

Sierpie

1,08,1901: I po co ten lament bab?! Manfred Brendel i Hans Geyer przy wieczornym kuflu piwa w wiejskiej karczmie z politowaniem kiwaj g這wami. Przecie tydzie temu gard這wali, 瞠 b璠zie wojna. I jest ta wojna dzi, kiedy to my, Niemcy wypowiedzieli鄉y Rosji wojn! (patrz notki z dn. 23.07 i 28.07]. Baby lamentuj, có to da? Trzeba da wiar Bogu. A sch這dzone piwo wy鄉ienicie smakuje, zw豉szcza przy dzisiejszym dniu – na ko鎍ówce 積iwnych prac. Ziarno zapowiada si dorodne. Serce si wi璚 raduje.

2,08,1733: Przez wiosk przetoczy si do嗆 szybko, a wi璚 i bezpiecznie dla mieszka鎍ów korpus obserwacyjny Austriaków, który pod捫a do twierdzy w Glogau (G這gów). 皋軟ierzami dowodzi generalfekdwachtmeister Friedrich Ludwig von Wittgenau Prinz von Wurttemberg-Winnetl. Nazwisko w ca貫j krasie, z tytu貫m ksi捫eckim, bowiem w korpusie by這 jeszcze kilku generaów. Mieszka鎍y jedynie 穎軟ierzom wystawili poid豉 z piciem, owoce, lekk straw. Wie郾iakom rzucono kilkadziesi徠 monet. Przyczyn wymarszu korpusu do g這gowskiej twierdzy by fakt wybuchu wojny w Polsce, tu po 鄉ierci króla Augusta II Mocnego i osadzeniu na tronie Stanis豉wa Leszczy雟kiego, mocno zwi您anego z Francj. Austria poczu豉 si zagro穎na.

***100.^3,08,1916: Rudi Renger dosta kolejny list od syna Kurta, b璠帷ego gdzie na wschodnim froncie wojennym, i jak to mia w zwyczaju, lata z tym listem po wsi i napotkanemu czyta (patrz notki: 23.06 i 12.07). Kurt min. pisa: „ Zacz瘭i鄉y ju w徠pi w jak捷 akcje Moskali ku nam skierowan, kiedy pewnej niedzieli zacz窸y znowu lata nad nami aeroplany, a potem schwytali鄉y je鎍a, który zezna, ze gotuje si na nas wielki atak. Up造n掖 jeszcze tydzie i przyszed wreszcie 4 lipca. Od wczesnego rana, prawie 瞠 ze 鈍item, rozpocz窸a rosyjska altymetria wstrzeliwa si w nasze pozycje, naprzód z wolna, a od godziny dziewi徠ej do pó幡ego wieczora otworzy豉 regularny ogie huraganowy. Piechota rosyjska sz豉 nie w tyralierze, ale kolumnami, gromadami, w wielokrotnych szeregach. Te masy sz造 z dziwna apati i rezygnacj, cz瘰to nawet bez sakramentalnego <urra!>. Moskale otoczyli nasz 5 pu趾, który przebija si musia bagnetem, by uj嗆 niewoli. Ale nie mogli d逝瞠j si utrzyma, bo prawe skrzyd這 zawis這 w powietrzu i przy ci庵造m dosy豉niu rezerw – sytuacja stawa豉 si z godziny na godzin coraz gro幡iejsza. Nie wystarczy造 kontrataki 3 pu趾u piechoty. Wreszcie zabrak這 nam rezerw, bo przys豉na dywizje pos豉no na inny odcinek. Szcz徠kami ludzi i si utrzymano jednak pozycj przez t noc i dzie nast瘼ny, a do wyczerpania jednych i drugich...” I w tym miejscu niespodziewanie list si urywa. Wida 郵ady, 瞠 wojskowa cenzura dalsze cz窷ci listu zniszczy豉. By to powód przeogromnego zmartwienia Rengera, który swój smutek nieco podleczy w nocnym siedzeniu w karczmie. [To setna kartka z opowie軼i „Go鎍a”].

4,08,1797: Z Freystadt (Ko簑chów) powróci po trzytygodniowym pobycie na tamtejszym zamku, stolarz Horst Hanning. Uda si tam do prac stolarskich, by zape軟i swoj pustaw ju sakiewk. Lecz gdy powróci – pierwsze swe kroki z miejsca skierowa do karczmy. Nie przywitawszy si z mieszka鎍ami, tak jak powinien dobry s御iad, a tak uwa瘸ny by powszechnie, szanowany ponadto, a i doskona造 kamrat. A tu Hanning na pozdrowienia niezrozumiane gruchn掖 jakimi sylabami, wymachiwa r瘯oma i jedynie co rzek, a raczej wykrzykn掖 do karczmarza, aby natychmiast g御ior wina mu da. A gdy go otrzyma od przestraszonego karczmarza Morbana – jednym tchem ca陰 zawarto嗆 wina wychlasta! Za膨da drugiego. Po鈔ód zebranych w karczmie – ko這myja wielka. Nowych ch這pa trza by這 wo豉 na ocen zachowania stolarza, który w tym czasie ko鎍zy dopija drugi g御ior. Ch這py otoczy造 go i pomstowali na jego nag貫 opilstwo, 瞠 mieszczanie ch這pa na zatracenie zmarnowali. Przybieg豉 te przestraszona 穎na Hanninga, Erna. Zwielokrotni si lament nad opad陰 ju od opilstwa g這w stolarza. A kiedy ch這py 豉pali go pod pachy i za nogi, by do cha逝py pijaka zawlec, ten ostatkiem si wychlapa: - Jam widywa Dam Bia陰 na zamku. Jam j widywa! Dam Bia陰 jam widywa, kiedy zegar na ratuszu bi pó軟oc... Wszyscy, tak瞠 i ci, którzy na podobie雟two stolarza te tak byli ululani, orzekli, 瞠 ino zwidy Hanning z miasta przytarga, zostawiaj帷 tam zdrowie, które odda gorza販e. Stolarza zaniesiono przeto do cha逝py, ale baba jego nakaza豉 pijusa do chlewa wrzuci, zabieraj帷 mu z wora, co nie da這 si skry, zape軟ion monetami wielk sakiewk. [c.d.n/]

5,08,1915: I wojna 鈍iatowa: wieczorem w zajazdowej karczmie w centrum wsi wielkie zbiegowisko mieszka鎍ów na chórem i w b造skawicznym tempie przekazana wie嗆, 瞠 dwaj w豉軼iciele maj徠ku: Heinrick Werdt i Max Greulich nakazali wytarmosi przed zajazd trzy pot篹ne beczki piwa i rozla je wszelkiej gaw璠zi. Ale przed tym pospolitym ruszeniem na piwo, so速ys wsi Hans Schendel pospólstwo powstrzyma krótkotrwa陰 przedmow. Wyt逝maczy zebranym, ze piwo pi b璠 za triumf wkroczenia wojsk niemieckich do Warszawy, która zosta豉 w po酥iechu opuszczona przez Rosjan. Na nikim to wra瞠nia jednak nie zrobi這, z niecierpliwo軼i oczekiwano rozlewania piwska. Biesiadowano przy ogniskach na skraju drogi Freystadt-Grunberg (Ko簑chów-Zielona Góra) do 鈍itu. Rzecz szczególna: nie odnotowano 瘸dnej bijatyki, ale w zakamarkach nocy da這 si s造sze tu i ówdzie mi這sne harce.

6,08,1797: Ze stolarzem Horstem Henningiem sprawa zaczyn by bardzo powa積a (patrz notka z dn. 4.08). Le篡 w chlewie ci庵le zamroczony wi雟kiem. Rzecz jasna, po przyje寮zie do Ksi捫a i wielkim opilstwie w karczmie – nazajutrz wytrze德ia, lecz diabelskimi sposobami zwerbowa jakiego parobka i wys豉 go po wi雟ko. Kiedy 穎na stolarza zajrza豉 do chlewu, stolarz znów by ululany i znów bredzi niedorzecznie o jakiej Bia貫j Damie przechadzaj帷ej si po komnatach w ko簑chowskim zamczysku. Kobieta wezwa豉 na pomoc s御iadów wraz ze so速ysem, a kiedy gromadnie do zapijaczonego stolarza przybyli – pyta豉 ich co ma ona czyni z tym g逝pkiem. A stolarz, jak rzeczywi軼ie ten, co postrada zmys造, bez przerwy powtarza, 瞠 na w豉sne oczy widzia Bia陰 Dam, pono by豉 to skrywana, a potem zag這dzona na 鄉ier ksi篹na zamku, 篡j帷a przed dwoma tu wiekami. Ach, stolarz z ni nawet rozmawia! Wszyscy jednak byli jednomy郵ni: oto szanowany, jeden z najlepszych mistrzów stolarskich, czcigodny Horst Henning postrada zmys造! Uzgodniono, jak op皻any wytrze德ieje – wy郵 go do zak豉du dla ob陰kanych, najbli窺zy z których znajduje si w uzdrowisku w mie軼ie Stemberg (Torzym). Tymczasem, aby nie by這 s造cha krzyków op皻anego o Bia貫j Damie – zamkni皻o stolarza w drewutni, a drzwi ob這穎no s這m, by zag逝szy jego krzyki i przekle雟twa [c.d.n].

7,08,1700: Z tego b璠 z貫 rzeczy, tak s康z ksi捫anie. Przeje盥瘸j帷y przez wiosk pocztylion, p璠z帷y z Frerystadt (Ko簑chów) ku Grunberg (Zielona Góra), zatrzymawszy si na zmian zm璚zonych koni w miejscowym zaje寮zie, bo jak najszybciej ma si zameldowa w Grunbergu z arcy wa積 wiadomo軼i, wi璚 i koni ma nie oszcz璠za. Po daniu kilku monet, zebranych po鈔ód pospólstwa, kurier oznajmi im, 瞠 oto wojska szwedzkie króla Karola XII wkraczaj gromadnie do Freystadt i zajmuj miasto i zamek. Pono w r瘯ach dowódcy miasta znalaz豉 si zgoda na wybudowanie tu ko軼io豉 protestanckiego, wi璚 mia這by to oznacza,瞠 Szwedzi pozostan tu na d逝go [ko軼ió zacz皻o budowa w 1709 r]. A to oznacza jeszcze, 瞠 fala tej odczepiaj帷ej wiary i do Ksi捫a zawita. A temu trza zaradzi. Po酥iesznie, ju w karczmie zajazdu, uzgodniono, ze w chwili obecnej nale篡 odczeka i bacznie obserwowa zdarzenia nadchodz帷e z miasta. Ko軼io豉 naszego odszczepie鎍om nie oddamy! Ale to nie przeszkadza, by nasz poczciwy 砰dek, Melchior gorza陰 nas za darmo pocz瘰towa!

8,08,1768: Z Grunbergu (Zielona Góra) dotar豉 tu sensacyjna wie嗆, 瞠 w mie軼ie mo積a ujrze przechadzaj帷ego si króla Fryderyka II, który tu swój obóz rozbi. A powiadaj, 瞠 szczególnie on polubi t mie軼in. Tote kilku z wioski zaraz si zmówi這 i p璠em ma si uda to Grunbergu, oddalonego zaledwie kilkaset mil st康. I nie tylko chc króla ujrze, ale i pogaw璠zi o tyle, aby móc jakie na Ksi捫a darowizny przyprowadzi. Grupie 鄉ia趾ów przewodzi Rudi Unglaube, mistrz szewski. Maj wyruszy rankiem zaprz璕iem, na którym w這穎no dar mieszka鎍ów Ksi捫a dla króla: wielk chust wykonan z ksi捫eckiego lnu, z wyhaftowan panoram wioski (ko軼ió, dzwonnica, a w dali 陰ki z pas帷ymi si krowami i ko闓i oraz 豉ny lnu i zbo瘸. Krajobraz spina nazwa wsi: Furstenau).

9,08,1908: Miejscowy stró wiejski, Josef Grasse nad ranem narobi tak wielkiego rabanu, 瞠 jedn i drug cz窷 wioski dos這wnie postawi na nogi. Krzycza jak op皻any wniebog這sy przy dworze so速ysim. Kiedy wi瘯szo嗆 mieszka鎍ów tu zbieg豉, ujrzeli Grassa wystraszonego tak, 瞠 dos這wnie jego kud豉te w這sy stan窸y na g這wie, a w k帷ikach ust mia 郵in. Odzienie na niego, prawda 瞠 豉chmany, by這 prawie w strz瘼ach. Wydawa te jakie nieartyku這wane s這wa. W ko鎍u kto 篤awiej go potrz御n掖, Grass wyduka, 瞠 przy mo軼ie na rzece przechodz帷ej przez wie, tu nieopodal – le篡 wielki potwór, którego on sam, Grass osobi軼ie swoj lach u鄉ierci. Ale potem ten potwór zacz掖 si rusza, st康 Grass podniós alarm, a sam wzi掖 nogi za pas. I za Boga tam nie pójdzie nazad. Pro軸y i rozkazy nie poskutkowa造, wi璚 stró瘸 wzi皻o pod pachy i naprowadzono na miejsce gdzie ten potwór mia si znajdowa. By這 to rzeczywi軼ie par瘰et kroków od dworu. Ujrzeli wi璚 wszyscy, 瞠 na brzegu rzeczki le篡 czarny, jednak sporych rozmiarów, ubity kred! Jasne gromy i szturcha鎍e posypa造 si na 貫petyn Grassa i dopiero spostrze穎no, 瞠 od niego tak zalatywa這 jak捷 pok徠nie wyprodukowan gorza豉, 瞠 dziw nad dziwami, 瞠 ta dziadyga jeszcze trzyma豉 si na nogach...

10,08,1678: Dotar豉 tu niebywa豉 wiadomo嗆, któr ze sob przywióz Manfred Kretschmer. By na targu przy murach obronnych w Freystadt (Ko簑chów). Wczoraj w po逝dnie odtr帳iono w grodzie, 瞠 a do zmierzchu otwieraj bramy miasta dla wszelakich handlarzy. Wi璚 wszystko z kramami ruszy這 na rynek wokó pi瘯nego ratusza, a nawet kramy, z braku miejsca musia造 by roz這穎ne przy zamku ksi捫eckim. Jednak to ma這 wa積e. Wyja郾i豉 si bowiem tajemnica otwarcia tak niespodziewanego bram: otó pospólstwu pokazano niewiarygodn rzecz: w wykopach, które zaraz b璠 zakopane – u這穎no tam drewniane rury, przez które ma p造n望 woda do domów znacz帷ych obywateli miasta. Majstrowie gadaj, 瞠 to jest wodoci庵. Kretschmer nawet ujrza ca陰 maszyneri tych wodoci庵ów, a dla ma這 rozumnych, którzy go w Ksi捫u pod karczm s逝chali – rysowa na piasku, jak to wszystko wygl康a.

11,08,1825: W Ksi捫u osiedlili si kolejne cztery rodziny niemieckie. Taka rzecz tak瞠 si dzieje w ca造m ko簑chowskim powiecie: coraz wi璚ej jest tu niemieckiego osadnictwa. Ludno嗆 z dziada pradziada, maj帷a swe korzenie z plemion s這wia雟kich czasami z ulg przyjmuje osadników, s to w wi瘯szo軼i rzemie郵nicy, osoby wy窺zego stanu, rycerstwo, gospodarze. Oznacza to, 瞠 biedota b璠zie mia豉 prac. Pojawiaj si tu i ówdzie glosy o to窺amo軼i narodowej, lecz kiedy przymiera si g這dem i w cha逝pie rozpanoszy豉 si bieda – takie mrzonki gruntu do kie趾owania tu nie maj.

13,08,1769: Do twierdzy w Glogau (G這gów) przyby król pruski Fryderyk II. To zaledwie nieca貫 pól dnia drogi st康, tote skrzykni皻o si powtórnie, by stworzy delegacyj i ruszy do miasta i odda pok這n królowi w imieniu mieszka鎍ów wsi (patrz notka z 8 sierpnia). Ale tym razem ma這 by這 ch皻nych do podró篡, wymigiwali si, 瞠 jeszcze na polu maj plony nieskoszone, a tu chce si od nich jakiej reprezentacyji. Krzyków wi璚 by這 co niemiara przed zajazdem ksi捫eckim, spierano si mocno, wi璚 tym ceregielom w ko鎍u dano spokój. Przeje盥瘸j帷emu przez wie pocztylionowi, który p璠zi ku Glogau, przekazano, aby... Fryderyk II i do Ksi捫a przyby!

14,08,1909: Wielki po瘸r lasu od strony rzeki Czarna Struga. K喚by dymu zawis造 nad miejscowo軼i. Mieszka鎍y, jak jeden m捫, p璠em pospieszyli do gaszenia ognia. W ruch posz造 szpadle, przeró積e „ga郾icze wynalazki”, jak szmaty na dr庵ach, cepy. Od ognia zaj窸y si te 陰ki, i to stawa這 si gro幡e, ogie bowiem przybli瘸 si do wioski. Utworzono szpaler ludzi od rzeki ku p這n帷emu lasu, wiadrami transportowano w ten sposób wod do gaszenia. Na pomoc przybyli stra瘸cy z pobliskich wiosek, tak瞠 przyby造 zaprz璕i z Freystadt (Ko簑chów). Z po瘸rem zmagano si a do 鈍itu dnia nast瘼nego. Przez dwa dni obchodzono teren pogorzeliska. Ogie zgarn掖 pó hektara dorodnych drzew.

15,08,1564: Wielka tragedia wsi: dotar豉 tu epidemia zarazy morowej, która spustoszy豉 ju najbli窺ze wioski, tak瞠 i miasta. W Ksi捫u codziennie umiera trzy osoby! Ludzie uciekaj z miejscowo軼i, lecz i w okolicach zaraza ich dosi璕a. Gówna przyczyna to przede wszystkim panuj帷y wokó brud i zaniedbania higieniczne. Zaraza w Ksi捫u u鄉ierci豉 57 osób, pochowano ich z dala od wsi, jako „osoby nieczyste”. Wykopano g喚bok jam w lesie w kierunku Haydau (Czas豉w). Chciano zw這ki spali, lecz ksi康z proboszcz Walter Renges stanowczo zabroni.

16,08,1786: Z Poczdamu donosz, 瞠 król Fryderyk II zaniemóg i straci przytomno嗆. Mieszka鎍y od razu 軼i庵n瘭i ksi璠za i pocz瘭i bi w dzwony, by ich ulubiony król, b璠帷y u nich we wiosce – o篡 i nadal cieszy si zdrowiem. Na msz 鈍. przybyli wszyscy mieszka鎍y, nawet ci, co chorob byli zmorzeni.

17,08,1786: Umiera jednak, nie odzyskawszy przytomno軼i, król pruski Fryderyk II Hohenzollern. Pochowany zostaje w posiad這軼i Sanssouci, w pa豉cu w Poczdamie, obok pochowanych tu jego ulubionych psów. Jego natychmiastowym nast瘼c zostaje Fryderyk II Wilhelm. Mieszka鎍y Ksi捫a s pogr捫eni ca趾owicie w 瘸這bie. Wstrzymano wszelkie prace, zarówno w polu jak i w zagrodach. Bito bez przerwy w ko軼ielne dzwony. Odprawiono uroczyst msz 鈍., a kiedy wychodzono z nabo瞠雟twa, aby z procesj 瘸這bn przej嗆 wokó ko軼io豉 – niespodziewanie i w szybkim tempie nadci庵n窸a letnia burza ze silnymi wy豉dowaniami i pot篹nym deszczem. Odczytano to jako wymowny znak niebios za strat króla. Procesj przerwano, kontynuacj zapowiedziano na nast瘼ny dzie. Utworzono komitet obywateli, zadaniem którego b璠zie ufundowanie na 軼ianie ko軼io豉 popiersia Fryderyka II.

18,08,1786: Od poranka na powrót rozbrzmia造 dzwony na drewnianej dzwonnicy, zwo逝j帷e mieszka鎍ów na doko鎍zenie, przerwanej wczorajsz burz, procesji 瘸這bnej po 鄉ierci króla Fryderyka II. Procesja kilkakrotnie obesz豉 wokó ko軼ió. W po逝dnie, jak odnotowano, mieszka鎍y powrócili do swoich gospodarskich zaj耩.

9,08,1939: Do swoich baz stacjonuj帷ych powracaj z poligonu wojskowego Truppenubungsplatz Wandern (W璠rzyn) garnizony Wermachtu z wielkich letnich manewrów: kompanie z Glogau (G這gów) Grunberg (Zielona Góra) i Freystadt (Ko簑chów) , te ostatnie 9 i 12 pod dowódc pu趾ownika Wernera Richter przemaszerowa造 przez Ksi捫. Witane by造 rado郾ie przez mieszka鎍ów, ustawionych w szpalerze wzd逝 gównej drogi Freystadt-Grunberg. Osypywano 穎軟ierzy kwiatami, cz瘰towano kwa郾ym mlekiem, wypiekami, co 鄉ielsze dziewcz皻a dawa造 ca逝sy. Dla miejscowo軼i by這 to 鈍i皻o. Droga by豉 udekorowana portretami Adolfa Hitlera i flagami ze swastyk.

20,08,1910: Do Ksi捫a zajrza samochodem z magistratu Freystadt (Ko簑chów) urz璠nik 鈔edniej rangi Willy Boettcher i kaza zwo豉 starszyzn wsi ze so速ysem na czele. Rzek, ze w豉郾ie dzi nasz cesarz niemiecki i król Prus, Wilhelm II w Posen (Pozna) otwiera swoj tamtejsz wielk rezydencj – Koriglches Residenzchloss – zamek cesarski. Ma on przypiecz皻owa przynale積o嗆 Wielkopolski do Rzeszy. Z tej okazji burmistrz ko簑chowski Kurt-Heiner Wittlich przekazuje mieszka鎍om Ksi捫a fotografie Cesarza oraz ka盥a rodzina otrzyma litr nafty i kilogramie soli o m彗i pszennej. Powóz z towarem jest ju w drodze.

21,08,1844: Kilku, co 鈍iatlejszych mieszka鎍ów, jawnie pocz窸o wypowiada si na g逝pot mieszka鎍ów Freystadt (Ko簑chów). A nawet byli rozw軼ieczeni. A to wszystko za spraw decyzji ko簑chowian, którzy odmówili budowy przez miasto wielkiej drogowej inwestycji: po陰czenia drogowego z Berlina do Breslau (Wroc豉w), któr zacz皻o budowa w 1817. Drog przeprowadzono wi璚 przez Neusalz (Now Sól). I od tego czasu, miasto Ko簑chów zacz窸o oddala si od wielkich szlaków handlowych i podupada na rozwoju i znaczeniu. [Co mo積a stwierdzi i obecnie, za od tamtejszej pory, wypada te rzec, narodziny oportunistycznych zjawisk w鈔ód mieszka鎍ów Ksi捫a do Ko簑chowa, co te trwa do czasów nam wspó販zesnych.] *Podobna sprawa wydarzy豉 si kilkana軼ie lat wcze郾iej), kiedy zawi您ywa si Komitet Miast (Krosno Odrz., Sulechów, Zielona Góra, Nowa Sól, Bytom Odrz., G這gów) by wspó貨inansowa budow wielkiej kolei 瞠laznej Wroc豉w – Berlin. W豉dze Ko簑chowa odmówi造 uczestnictwa w tym Komitecie, co by mo瞠 zawa篡這, 瞠 zwyci篹y konkurencyjny komitet, lepiej stoj帷y finansowo, 瘸rsko-legnicki. Odcinek pierwszy Niederschlesisch-Markische Eisenbahn (Kolej Dolnosl御ko-Marchijska, 陰cz帷a Dolny 奸御k z historycznymi terenami Marchii Brandenburskiej) oddano w 1846 r, gdzie jej sk豉d kolejowy 1 wrze郾ia wjecha do Sorau, 畝gania, od strony Breslau-Liegnitz, Wroc豉w-Legnica. Ko簑chów zosta omini皻y od strony Sommerfeld, Lubuska, by skierowa tory na Sagan, 畝ga. Podobna sprawa dotyczy豉 te Sprottau, Szprotawy, gdzie mieszka鎍y wraz z ko簑chowianami mogli tylko s造sze z dala gwizdy przetaczaj帷ych si w szybkim tempie sk豉dów poci庵ów.

22,08,1729: Jedna z kolejnych plag nawiedza miejscowo嗆: z nag豉 ca豉 okolica pokryta jest szara鎍z. Tak od owadów wokó pociemnia這, 瞠 wywo豉這 to ogóln zgroz. Dok康 ona polecia豉, tam z瞠ra豉 wszystko, co napotka豉. Lata豉 ona – jak to odnotowano – niczym wielkie chmury ptaków. Szara鎍za mia豉 wszelkie kolory, ó速e we wzory, czerwone i niebieskie. Ch這pi pocz瘭i kopa wokó wsi rowy i przeganiali j waleniem w b瑿ny i ko豉tkami, ale bezskutecznie. Inwazja owadów trwa豉 dwa dni. Odnotowano te, 瞠 mimo tej plagi – zbo瞠 w tym roku by這 tanie.

23,08,1939: Wojny nie b璠zie! Tak zaskakuj帷 wie嗆 przywióz wieczorem z magistratu w Freystadt (Ko簑chów) urz璠nik miejski, Richard Rothe. Przybieg z tym uradowany do zape軟ionej o tej porze wiejskiej karczmy Emila Kupscha. Gard這wa bowiem on, 瞠 dzi minister spraw zagranicznych Rzeszy, Joachim von Ribbentrop podpisa pakt o nieagresji ze Sowietami, z tamtejszym ministrem Wieczys豉wem Mo這towem. Postawiono mu za to, bo by tak dziecinnie uradowany, dwa darmowe kufle sch這dzonego, prosto z piwnicy, piwa. Gospodarze mieli nieco inne zmartwienia: wielu jeszcze z pól nie zebra這 zbo瘸, bo ich synowie b璠帷y w wojsku, jak to bywa這 onegdaj, nie otrzymali teraz 瘸dnych przepustek do 積iwnych prac, a za ko簑chowska NSDAP, tak wcze郾iej krzycza豉 o dostarczeniu na pola si造 pomocniczej – teraz odburkuje, 瞠 naraz wszystkim nie zaradzi. Trzeba czeka na swoja kolej, a jak tu czeka, jest upa i ziarno si sypie. B璠帷y w karczmie so速ys Herman Schulz, z zawodu murarz, co krewkich uspakaja, a nawet poniektórych wyci庵a na zewn徠rz, aby tak g這郾o swoich tu 瘸lów nie wykrzykiwali: s po鈔ód nich te ci, co swoimi spostrze瞠niami ch皻nie dziel si z Gestapo. [We wspomnianym tu pakcie za陰czony by tak瞠 dodatkowy, tajny protokó o podziale interesów w Europie Wschodniej].

24,08,1935: Gdyby nie ten tragarz, niejaki Helmut Hontsch z Neudorf (Nowa Wie) blisko Weichau (Wichów), który przywióz stamt康 dwa 鈍iniaki do rze幡ika Gustava Teige (zerknij na notk z dn.27.07) – sprawa by si nie wyda豉, ma鹵e雟two by jako tako trzyma這 si, chocia wszyscy we wsi wiedzieli, co si dzieje. Otó pomagier rze幡ika, 34-letni Josef Staff, m捫 Marthy z domu Kretschmer (Brunzelwaldau, Broniszów), ojciec trzech córek (Mety, Luci i Ruth) od kilkunastu miesi璚y (a mo瞠, jak twierdz to inni, od kilku lat) obcuje p販iowo z 68-letni wdow po Kurcie Markowitz, Fried. Albo j zaprasza do stodo造 osadnika Georga Geislera (a ju瞠 tam ich widziano jakie diabelskie swawole ze sob wyczyniali!) albo w豉zi noc do jej cha逝py przez uchylone specjalnie ku niemu okno. By te i taki przypadek, 瞠 wspomniany tu Geisler na w豉sne oczy widzia jak nagi Staff wokó stodo造 gania ow staruszk, Fried (i pono swe przyrodzenie mia a do kolan!). I oto tragarz, popiwszy sobie, zdrzemn si przy swojej furmance (by豉 ju noc i nie sposób by這 powraca do swej wioski), któr akurat przystan przy cha逝pie Friedy. Obudzi造 go, jak to nazwa potem, potworne j瘯i, jakoby czarownicy i wielgachne sapania, jakoby diab豉, które dochodzi造 z cha逝py Fredy Markowitz. Wytrze德ia momentalnie (tak potem zezna na policyjnym posterunku we Freystadt, Ko簑chów), podczo貪a si pod uchylone okno i jego oczom ukaza si widok: na wyrku le瘸 nagusie鎥i ch這p na plecach, identyczny jak Josef, a na nim w kucki, okrakiem usadowi豉 si baba, identyczna jak Frieda, która co chwil wysoko sobie podskakiwa豉! Oboje wydawali pot篹ne okrzyki i westchnienia. Tote tragarz rozdar si w wniebog這sy, krzycz帷, 瞠 we wsi zjawi si diabe z czarownic i uprawiaj czary. Dar si tak d逝go, 瞠 pó wsi natychmiast si zlecia這. Ujrzano jedynie omdla陰 wdow Friede, a po Josefie 瘸dnego 郵adu nie by這. Przyby造 so速ys Herman Schulz, chc帷 nie chc帷, nakaza Friedzie, nieobecnemu tu Josefowi i tragarzowi Helmutowi stawienie si na policyjnym posterunku celem z這瞠nia wyja郾ie.

25,08,1758: Czas wojny siedmioletniej. Wieczorem, przeje盥瘸j帷y przez wie pocztylion, p璠z帷y a do Breslau (Wroc豉w), a wymieniaj帷y konie w miejscowym zaje寮zie, poda wiadomo嗆 dla mieszka鎍ów o tocz帷ej si bitwie pod Zorndorf (Sarbinów) w okolicach Kustrin (Kostrzyn n/O). To wa積a rzecz. Armia rosyjska pod dowództwem genera豉 Fermora, Anglika w s逝瘺ie cesarzowej El瘺iety, po opanowaniu Prus Wschodnich – rozpocz窸a ofensyw na Brandenburgi. Tu jednak pod Zorndorf napotka豉 króla pruskiego Fryderyka Wielkiego i musia豉 z nim stoczy bitw. Po stronie pruskiej by這 36 tys. 穎軟ierzy, za Rosjanie liczyli 44 tys. Na polu bitwy wycofali si w患ozem przy Warcie, pod okiem Prusaków – do swojego obozowiska pod folwarkiem Stolberg (Kamie Ma造). Prusacy, wyczerpani, podobnie jak Rosjanie bitw, równie dali drapaka do miejsca obozowania pod Tamasel (D帳roszyn). W鈔ód wojska pruskiego by這 trzech mieszka鎍ów Ksi捫a, którzy pobierali nauki w s逝瘺ie króla Fryderyka: Herbert Renisch, Helmunt Nitschke oraz Polak, W豉dys豉w Skorek, jako huzar Paw豉 Józefa Ma豉chowskiego.

26,08,1944: Pod dom Erny Tauchnitz w porze porannej podje盥瘸 czarna limuzyna gestapo z Freystadt (Ko簑chów). Kilkunastu mieszka鎍ów b璠帷ych akurat na drodze czy na zewn徠rz swojej posesji – czym pr璠zej czmychaj i pok徠nie si chowaj, bo wiadomo zjawienie si gestapo nic dobrego nikomu nie wró篡. Zza winkla czy firanek domów obserwuj, co si wydarzy. Po chwili ju widz, jak dwaj gestapowcy, ubrani po cywilnemu, wyprowadzaj z domu wystraszon, ubran w nie豉dzie, Ern. Kilkoro si domy郵a, 瞠 aresztowanie Erny ma zwi您ek z jej ostatnim porodem, kiedy urodzi豉 martwe dziecko (patrz notka z dn.12 i 14 czerwca 1944 r). W lipcu niespodziewanie znik豉 z wioski akuszerka Irene Tscheopke, odbieraj帷a poród. Mówi, 瞠 wyjecha豉 do chorej ciotki w g陰b Rzeszy. Gdyby by這 to ma這, po kilku dniach uciek z folwarku polski robotnik Henryk ㄆkasi雟ki i dot康 go nie odnaleziono. Niektórym we wsi by這 wiadomo, 瞠 on i Erna, m捫 której zgin掖 na wschodnim froncie, ukradkiem ze sob romansowali. Wszystko to zmierza do z貫go ko鎍a...

27,08,1939: Prawie, 瞠 w samo po逝dnie gówna droga Grunberg-Freystad (Zielona Góra-Ko簑chów), jaka przepi這wywa豉 wiosk na dwie równe cz窷ci – uton窸a w wielkim ha豉sie i w tumanach kurzu. A, 瞠 by這 bezwietrznie,s這necznie i parno – to ten ha豉s silników samochodowych, spaliny i unosz帷y si kurz z drogowego bruku – wtarga w ka盥y zakamarek wsi. Tote wi瘯szo嗆 mieszka鎍ów wybieg豉 do centrum wsi, aby ujrze, co w豉軼iwie tam si wytwarza. A tam瞠 droga posuwa造 si auta, motocykle i ci篹arówki Wehrmachtu. Wszystko za豉dowane 穎軟ierzami w pe軟ym rynsztunku i kierowali si na koszary wojskowe do Freystadt. Znalaz造 si naraz na drzewcach flagi ze swastyk i wiwatuj帷e okrzyki. Jedna z ci篹arówek zjecha豉 na pobocze, wyskoczy這 z niej kilku 穎軟ierzy, m這dzików, dwóch z nich by這 st康! To Friedrich Meinel i Paul Eckert! Zebrani mieszka鎍y ledwo co ich poznali. Ale na nic nie by這 czasu, bo natychmiast zjawili si na motocyklu 瘸ndarmi i w ostrych s這wach nakazali 穎軟ierzom jecha szybko dalej. Nawet nie ujrzeli swoich rodziców. Rozpami皻ywano te zdarzenie jeszcze wieczorem, po pracach w polu, przy kuflu piwa w zaje寮zie. - Ch這paki zaraz wróc, jad jeno na manewry! - kto podsumowa 篤aw dysput na ten temat. Inny dorzuci, 瞠 przeje盥瘸 przez Liebschutz (Lubieszów), gdzie na tamtejszym lotnisku widzia zamaskowane wielkie ilo軼i bojowych samolotów. To tylko tyle. Wszyscy si zam,umartwiaj, jak teraz przebi si przez okres mócki zebranego zbo瘸.

28,08,1939: Szok i niedowierzanie! Rozpacz! Na gównej tablicy wsi (ozdobionej or貫m ze swastyk) pojawi這 si rozporz康zenie o wprowadzeniu z dniem dzisiejszym na terenie ca造ch Niemiec reglamentacji 篡wno軼i! Przy tablicy sta so速ys wsi, Herman Schultz i dwóch 瘸ndarmów z Freystadt (Ko簑chów). 畝ndarmi uciszali co krzykliwsze g這sy, so速ys za dr膨cym g這sem t逝maczy, 瞠 na wiejskiej sali jest ju komisja, która b璠zie przydziela豉 kartki 篡wno軼iowe dla ka盥ego mieszka鎍a wsi. Na wisz帷ym rozporz康zeniu by這 napisane, 瞠 na ka盥ego doros貫go aryjskiego obywatela Rzeszy dziennie b璠zie przypada這: chleb-340g, mi瘰o lub jego przetwory-70g, cukier-40g, mleko-0,2 l(matki karmi帷e + o,3 l), marmolada-15g, kawa naturalna lub zbo穎wa-63g tygodniowo, herbata-20g miesi璚znie...Osoby ci篹ej pracuj帷e – mieli osobne naliczniki. Dodano, 瞠 dzienna norma kalorii musi by na granicy 2570, uwzgl璠niaj帷 przy tym towar nie podlegaj帷y reglamentacji: owoce czy warzywa. Na rozporz康zeniu by造 dalsze wytyczne dla poszczególnych grup spo貫cznych, a czytanie ich zaj窸oby mnóstwo czasu. Paul Hellwig, rolnik, brat Alfreda spod numeru domu 26, rzek na tyle g這郾o, 瞠 postronnie mo積a by這 to pos造sze: - No to b璠zie wojna! Niech to gówno trza郾ie! Oto nasza Rzesza!... Jaka kobieta oderwa豉 si od t逝mu czytaj帷ego rozporz康zenie, niektórzy potem twierdzili, 瞠 to Lotte S. i wesz豉 do wiejskiej sali. Po kilku minutach wyszed stamt康 m篹czyzna, ubrany charakterystycznie, 瞠 nie ulega這 w徠pliwo軼i, 瞠 jest z Gestapo. Podszed do Hellwiga, co na ucho rzek. Rolnik zblad jak 軼iana, ale uda si za tajniakiem. Przy pa豉cu sta豉 czarna limuzyna, do której wsiad. Nikt potem ju go nie widzia. Znikn掖 ze 篡cia.

29,08,1939: Poranek zimny i mglisty, wokó rosa. Rolnik Willy Eifler o poranku wygania na pastwisko sze嗆 sztuk swoich krów. B璠帷 przy 陰kach nad rzek Czarna Struga momentalnie pada na ziemi, krowy za postawiwszy w gór ogony – da造 p璠na przed siebie. Bardzo nisko nad le膨cym Willim przelecia samolot Luftwaffe, czarny z ogromn bia陰 swastyk na ogonie i czarnymi krzy瘸mi na skrzyd豉ch. Dwaj piloci rado郾ie si rechotali. Nie wiadomo sk康, ale nad lez帷ym tak z przestrachu William nachyli豉 si z znienacka 18-letnia Herta Volkner. Wygania豉 te krowy na 陰k, i te tak瞠 da造 dyla od pot篹nego warkotu samolotu. By豉 zdyszana i natychmiast obj窸a 49-letniego rolnika. Ten, jeszcze z przestrachem w oczach, otrz御n掖 si, a 瞠 zauwa篡 dziewczyn w spódnicy, a ta ods這ni豉 jej nieopalone uda - zerkn患szy ku górze, samolotu, tego diab豉 ju nie by這 – rzuci si natychmiast na Herte, si陰 roz這篡 jej nogi, chocia, prawdopodobnie, nie potrzebowa ku temu si造, cia這 Herty nie opiera這 si – i rozrywaj帷 dolne odzienie - wtargn掖 w ni z okrzykiem triumfu.

30,08,1889: Oddano do u篡tku we Freystadt (Ko簑chów) kolejowy dworzec i uruchomiono po陰czenia z Neusalz (Nowa Sól) i ze Sagan (畝ga). We wsi uformowa si specjalny komitet w osobach: Josef Erlbach, Marianne Heinze i Walter Handwerker, który zosta wys豉ny na uroczysto軼i z wie鎍em zrobionym specjalnie na te wydarzenie. Wieniec by ozdobiony napisem: „Mieszka鎍y wsi Ksi捫, b璠帷 鈍iadkami powstania dworca kolei 瞠laznej, s przekonani, 瞠 po陰czenia przez niego przechodz帷e b璠 gwiazd w rozwoju naszych ziem”.

31,08,1939: Wioska odsypia swoj ludow zabaw. Jak nigdy, t這czno by這 wczoraj na sali, kurz, duchota i unosz帷e si z pod這gi rozsypane trociny. Na scenie, udekorowanej elementami NSDAP, przygrywa豉 miejscowa kapela: Gustav Halm z akordeonem, z b瑿nami Karl Doil, smyczkami poci庵a dozorca-stra積ik Paul Schulz, a od czasu do czasu swój g這s 酥iewany dorzuca豉 Elfrede Schafer. Dzieciarnia równie pa喚ta豉 si wokó sali, 郵edz帷 ukradkiem przeró積e amory jakie w pobliskich zaro郵ach i nieco dalej w kopcach siana – uprawiane by這 ochoczo. Z braku m這dzie鎍ów, którzy musieli ubra mundur i ich nie by這, dziewuchy wi璚 starców bra造 na siebie, bo by造 tak napalone. Pono stary zgred, brukarz Reinhold Rabiger z trocinami wymiesza jak捷 substancje, z pieprzem w roli gównej, by ten w zakamarki spódnic kobiet wlatywa. Pono m這de dziewki i bez dolnego odzienia na balang przyby造.

Wrzesie.

1,09,1944: Wczoraj pocz皻o budowa na placu ko這 wiejskiej sali szubienic! Powia這 niedopisania straszn groz. Szubienic wykonywa miejscowy stolarz Hans Henning z zas逝穎nego dla okolicy starego rodu doskona造ch stolarzy. Mia dwóch pomagierów, prawdopodobnie wi篥niów z Freystadt (Ko簑chów), bo pilnowa ich 瘸ndarm z szeregowcem Wehrmachtu. Ze szczepków rozmów mo積a by這 dowiedzie si, 瞠 b璠zie tu powieszony zbieg造 ze wsi Polak, Henryk ㄆkasi雟ki (patrz notka z dn. 26 sierpnia). Na egzekucj maj przywie嗆, osadzon we wi瞛ieniu Ern Tauchnitz, która 14 czerwca urodzi豉 martwe (pono) dziecko. Po cichu si mówi, 瞠 ojcem tego dziecka by ten Polak. Poród odbiera豉 akuszerka Irene Tscheopke (notki z dn. 12 i 14 czerwca), która tak瞠 znik豉 z wioski (szeptano, 瞠 to ona „postara豉 si”: by dziecko by這 martwe). Nagle, kiedy by這 ku zmierzchu, przyjecha motocykl z SS-manami, którzy nakazali rozebra, b璠帷 na uko鎍zeniu, szubienic, tak, aby po niej nie by這 瘸dnego 郵adu. Dzi wyja郾i這 si te ca貫 zamieszanie. W po逝dnie na wiejskiej tablicy ukaza這 si Obwieszczenie podpisane przez dowódc Geheime Staatspolizeei (Gestapo) na Freystadt i Neusalz (Now Sól), sturmbannfuhrera Heinera Meyke-Weidlera. Napisano, 瞠 mieszkanka wsi Erna Tauchnitz z domu Holler z M.-Herzogswaldau (Mirocin 字edni) nagle zmar豉 w nowosolskim wojskowym szpitalu w wyniku powik豉 poporodowych. Gestapo w zwi您ku z tym poszukuje ci庵le akuszerki Irene Tscheopke z domu Auras z Grossenborau (Borów Wielki). Polski robotnik Henryk ㄆkasi雟ki, pracownik miejscowego folwarku, i z niego zbieg造 – zosta pojmany w Briesnitz (Brze幡ica). W trakcie transportu do Freystadt – podj掖 si ucieczki. Po krótkotrwa造m po軼igu zosta zastrzelony natychmiast. Istnieje inna, szeptana wersja tych zdarze: Erna, brutalnie zmasakrowania w trakcie przes逝cha – podci窸a sobie 篡造, natomiast ㄆkasi雟ki wydany przez volksdeutscha z Briesnitz (ukrywa si w stodole Gunthera Zuske, który zosta wys豉ny do obozu koncentracyjnego w Dachau, gdzie natychmiast go powieszono) – po kilkudniowych przes逝chaniach – podci皻o mu gard這 tak, aby móg w strasznych m璚zarniach kona.

2,09,1939: Pod sam wieczór do wsi przyby豉 furmanka z tobo豉mi ci庵ni皻a przez konia um璚zonego do granic wytrzyma這軼i, co musia這 zwróci uwag co poniektórych mieszka鎍ów. Furmank w pospiechu przyby豉 rodzina Helmuta i Hildegardy Marinkow ze wsi Geyersdorf ko這 Fraustadt (Wschowa), która tu ma rodzin Wlliego Runtte. Pocz窸a takie niestrwo穎ne rzeczy opowiada, 瞠 tym ich przybyciem z miejsca zainteresowa si nauczyciel Hermann Hoffmann, aktywista NSADP (pono wa積a szycha w powiecie). Przybysze, b璠帷y ci庵le nie do opanowania w strachu, mówili, 瞠 wiosk zaatakowali polscy 穎軟ierze i zdobyli stra積ic Grenzchutzu! Ludzie z wioski zacz瘭i ucieka ku miastu. Polacy tymczasem rozpocz瘭i ostrza artyleryjski miasta. Pociski sz造 na tamtejsze wojskowe koszary. Kiedy oni uciekali – strzelanina jeszcze trwa豉! Przyby造 do domostwa Runtte, Hoffmann natychmiast nakaza milczenie wszystkich tu obecnym osobom, nierozpowiadanie 瘸dnych bzdur, bo wszyscy natychmiast pójd pod s康 wojskowy, co oznacza natychmiastow kar 鄉ierci. Nakaza ponadto Marinkow, by ci 鈍item znikli z Ksi捫a i udali si w po酥iechu do swej zagrody, je瞠li nie chc trafi do obozu koncentracyjnego.[Wspomniane tu wydarzenie w historii nosi nazw „Wypad na Wschow”, kiedy to 300 穎軟ierzy z Wielkopolskiej Brygady Kawalerii z Leszna wtargn窸o a 8 km w g陰b III Rzeszy! Po kilku godzinach – wycofali si].

3.09,1890: Urz璠owa gazetka formatu A-4, dzi a 12 stronicowa „Freystadter Kreisblatt”, jak z rana podrzuci przeje盥瘸j帷y pocztowy dyli瘸ns, wymieniwszy tu konie, by pop璠zi a do Frankfurtu n/Oder, a konkretnie do jego dzielnicy Dammvorstadt (S逝bice) – zamieszcza urz璠owe wyniki spisu powszechnego powiatu Freystadt (Ko簑chów). W powiecie, którym w tym czasie rz康zi starosta Julius Neumann, 1876-1895 lata, 篡這 52.598 mieszka鎍ów, z tego 44.720 by這 protestantami, 7.408 katolikami i 砰dów odnotowano 201. Ko簑chów z kolei zamieszkiwa這 3.916 mieszka鎍ów z tego 3.242 by這 protestantami, 633 katolikami i by這 tu 39 砰dów. Roz鄉ieszy這 to ch這pa Georga Pech, przyby貫go tu do zamieszkania z Herwigsdorf (Stypuów), bo oto tydzie temu urodzi造 mu si dwie dziewczynki-bli幡iaczki, którym nadano imiona Lina (po babce, która pozosta陰 na swoich „鄉ieciach” w Stypu這wie, i prawdopodobnie wspó販zesne pokolenie mo積a poszukiwa: 31234 Edemissen, Muenzstr.24) i Ruth. Zgadza si to, 瞠 ca豉 rodzina jest wyznania protestanckiego, a pono ich wiara wywodzi si od roku 1700, kiedy szwedzkie wojska króla Karola XII wkraczaj do Ko簑chowa i tam dostaj zezwolenie na budow ko軼io豉 protestanckiego (1709). *[Kolejny spis ludno軼i powiatu ko簑chowskiego odby si w 1900 r. i wówczas by這 54.320 mieszka鎍ów, 45.4409 protestantów, 8.491 katolików, 砰dów tu nie odnotowano; spisy nast瘼ne: 1910 r. – 55.707, 45.529p, 9.864 k; 1925 r.: 59.335, 49.535p, 9.390k i 113 砰dów; 1933 r.: 52.481, 43.500p, 8.110k i 91 砰dów; 1939 r.: 53.037, 43516p, 8.542k i 24 砰dów. W 1933 r. Ko簑chów mia 5.256 mieszka鎍ów, a w 1933 r. - 6.671. W 1933 r. w Ksi捫 zamieszkiwa造 294 osoby, a w 1939 r. 281, z kolei w Heydau (Czas豉w): 1933 r – 240, 1939 r.- 281. W 2010 r. w Ko簑chowie przebywa這 9.723 mieszka鎍ów, za w Ksi捫u 372. Gmina liczy豉 16.368 ludno軼i, powiat nowosolski, do którego teraz nale篡 gmina Ko簑chów w roku 2005 mia 86.794 ludno軼i].

4.09, 1939: We wsi zjawi si do Willego Runtte, Helmut Marinkow ze wsi Geyersdorf ko這 Fraustadt (Wschowa), który w pospiechu zmykaj帷 st康 przed 鈍item (patrz notka z dn.2.09), zapomnia jaki tam dokumentów. Willy, podobnie jak i pok徠ni obserwatorzy ze zdumienia przecierali oczy na obecny widok Marnkowa. To ju nie ten trz瘰awiec, z gaciami pe軟ymi strachu, 瞠 do jego wsi onegdaj wtargn瘭i Polacy. Teraz przyodzia jaki na siebie mundur pomocniczej s逝瘺y dla Wehrmachtu i gestykuluj帷 i krzycz帷 wszystkim oznajmia, 瞠 tych Polaków, jak pluskwy, si zgniecie i b璠ziemy mie wokó przestrze 篡ciow i czysto嗆! A kiedy ju si uspokoi w manifestowaniu swojej gorliwo軼i wobec III Rzeszy, uda這 si dowiedzie od niego, 瞠 dzi rano 138 pu趾 Landwery z 13 Odcinka Obrony Pogranicza z Glogau (G這gów) wkroczy do polskiego Leszna (3.o9. zosta這 miasto opuszczone przez polski garnizon), i to si rozumie, 瞠 tereny zosta造 oczyszczone od „bandytów”, jak to na koniec ten pocz徠kowy tchórz Helmut, rzek.

5.09,1936: Wie ma swoj afer kryminaln! Roztrz御ania i wszelakiego gadania wraz z gdybaniem – co niemiara. A wszystko zacz窸o si tydzie temu we Freystadt (Ko簑chów). Tam na rynku noc w豉mano si do sklepu kolonialnego Rudolfa Rosyneck, b璠帷ego fili Haus Schlesien in Konigswinter-Heisterbacherrott. Opryszki rozbili kas i spl康rowali do嗆 du膨 ilo嗆 marek. Policja nie by豉 skora do ujawnienia sumy skradzionych banknotów. Ujawni豉 jedynie, 瞠 widziano wtedy trzy postacie, jak umyka造 w stron Ober Herzogswaldau (Mirocin Górny). I tam te zacz皻o ca造mi dniami przeszukiwa domostwa i rozpytywa. Do wykrycia z這czy鎍ów chcia這 si zaanga穎wa ko簑chowskie gestapo pod szefostwem hauptsturmfuehrera Waltera Wosnitza ( w 1938 r. przeniesiono go do Berlina), lecz komisarz policji Heinz Wehner jako wybi mu z g這wy ów pomys. Wehner bowiem mia swoje metody 郵edcze, dawna pruska szko豉 i n瘯a dniami i nocami mieszka鎍ów wsi, 瞠 w ko鎍u dopi掖 swego. Ustali nazwiska z這czy鎍ów, a do tego w wi瘯szo軼i odzyska skradzione pieni康ze (cz窷 zosta豉 ju pospolicie przepita w wszelakich karczmach i zajazdach). Dwóch z這dziei pochodzi這 z tej wsi: Robert Arnold i Willi Fellenber, a trzeci z kolei mieszka sobie spokojnie w Ksi捫u! By to robotnik Erwin Mahn, który codziennie rowerem doje盥瘸 do Heydau (Czas豉w) do pracy w tamtejszej piekarni Liesbeth Raschke. Policmajstrzy zjawili si rano przed wyjazdem do roboty Mahna i nie tylko go aresztuj帷, co i rekwiruj帷 mu rower. Zawo豉no so速ysa wsi Hermana Schultza i w jego obecno軼i, jako 鈍iadka, odkr璚ono przednie ko這 roweru. Zdj皻o opon i wszystkim zebranym, a i by這 kilkoro postronnych gapiów – dech w piersiach si zapar! Z opony wylecia這 mnóstwo banknotów! By造 u這穎ne mi璠zy opon a d皻k. Erwin Mahn z miejsca dosta uznanie za taki pomy郵unek ukrycia pieni璠zy. [Podobno ten sposób ukrycia kradzionych banknotów polska milicja w latach pi耩dziesi徠ych ubieg貫go wieku natkn窸a si w okolicach Ko簑chowa ].

6.09,1921: We wsi ni st康 ni zow康 zjawi造 si dwa wozy z taboru cyga雟kiego z obdartymi dzieciakami wokó zaprz璕u. Cyganie bili w b瑿ny i nawo造wali, by im dawa do naprawy wszelkie dziurawe naczynia, za kobietom ofiarowywali chusty i narzutki wszelakie. Lore Bertog zagada豉 z cygankami, wi瘯szo嗆 rozmowy by豉 na migi, a efektem tego by這, 瞠 zakupi豉 od nich po軼iel i zawini徠ko, w którym mia這 by a tuzin chust. Rabanu nieco przy targowaniu by這, 瞠 zlecia造 si te s御iadki. Ale tabor cyganów znikn掖 po酥iesznie ku drugiej stronie wsi. Lore Bertog zadowolona z targowania – pocz窸a s御iadkom pokazywa co z cyganami wytargowa豉. Po chwili osun窸a si zemdlona na ziemi. Wiadro wody musiano na ni wla. Okaza這 si bowiem, 瞠 zamiast po軼ieli – w pow這ce znalaz造 si 鄉ierdz帷e strz瘼ki 豉chów, a zamiast chust – skrawki kiecek. Naraz wszystkie baby uda造 si w pogo za cyganami. Nic na to: ci znikli jak kamfora! I okaza這 si jeszcze, 瞠 cyganie z gospodarstw skradli czterdzie軼i (!) kur, osiem kaczek, dwa indyki, u Josefa Beyera zwin瘭i uprz捫 dla konia! Pomstowania by這 co niemiara. Nakazano Helmutowi Blaschke, wiejskiemu wyrostkowi, by ten „z buta” pogna w okolice i przestrzeg innych przed cyganami. Dano mu na drog kilka miedziaków. Ten za dotar連zy do Streideldorf (Studzieniec) zakotwiczy si w tamtejszej knajpie u 砰da Blumschutza i zapi si tak, 瞠 musiano wyrostka wyrzuci na pobocze przep造waj帷ej przez wie rzeki.

7.09.1871: Nazywam si Sucker. Richard Sucker – tak rzek do wystraszonej gospodyni Anni Wemhohner obcy dla niej ch這p, który ukradkiem wtargn do jej domu, stoj帷ego blisko centrum wsi we wschodniej cz窷ci wsi. I kiedy gospodyni chcia豉 go zapyta, co to ma znaczy, ten znienacka wyci庵n掖 za pazuchy siekier i rzuci ni w g這w kobiety. Anni Wemhohner zgin窸a na miejscu, za Sucker, niepokojony przez nikogo opu軼i cha逝p i znik jak kamfora. Ca貫 te zdarzenie widzia豉, b璠帷a wówczas w s御iaduj帷ej z kuchni komórce, Herta, siostra Anni. Zemdla豉. Po ockni璚iu wszcz窸a na wiosce alarm. Owe domostwo, cha逝pa kryta strzech, którego mieszkankami by造 dwie podstarza貫 siostry, pono niespe軟a rozumu, od kilkuset lat, jak z pokolenia na pokolenie przekazywano na wsi – by這 miejscem, nad którym piecz trzyma Lucyfer. Ci庵le jest w pami璚i mieszka鎍ów fakt, 瞠 st康 pochodzi豉 Elizabeth Grasse, czarownica, któr spalono na stosie 6 grudnia 1665 w Grunbergu (Zielona Góra), jako ostatni czarownic z tych okolic. Ktokolwiek w tej cha逝pie pó幡iej zamieszkiwa - albo przytrafi造 mu niewyja郾ione nieszcz窷cia abo podupada na rozumie. Zbrodniarza Stuckera nigdy nie odnaleziono. Po trzech miesi帷ach od tego zdarzenia, Herta powiesi豉 si na 郵iwce w przydomowym ogrodzie. Przez trzy lata cha逝pa nie by豉 zamieszkana, nie by這 takiego odwa積ego, aby tu si osiedli. [Do czasów wspó販zesnych nadal miejsce te jest przekl皻e, dzi stoi na nim samotny, chyl帷y si ku ruinie, otoczony wybuja陰 traw i chaszczami, niski dom, zamieszka造 przez osamotnionego m篹czyzn, trudno radz帷ego sobie ze rzeczywisto軼i. Tekst o czarownicy i dalszych losach tego domu w pó幡iejszym czasie].

8.09.1813: Przez wiosk przemaszerowa rosyjski oddzia wojska w pogoni za chowaj帷ym si francuskim oddzia貫m Napoleona. Ci pono szukali schronienia w twierdzy g這gowskiej, omijaj帷 Freystadt (Ko簑chów), gdzie stra trzymali ju Rosjanie. Po obecno軼i Rosjan w Ksi您u pozosta豉 niechlubne zdarzenie. Jaki, nieustalony z nazwiska, pijany Rosjanin zgwa販i na 陰kach przy Czarnej Strudze dziewk pas帷 krowy. Po dokonaniu gwa速u – rzuci roznegli穎wan dziewczyn do rzeki. Szcz窷cie, 瞠 akurat drog jecha czeladnik kowala, Herbert Mazur, który na pó przytomn dziewk wyci庵n掖 z nurtu rzeki. Wszcz掖 naraz taki raban, 瞠 s造cha by這 go we wsi. Kilkunastu ch這pów w po酥iechu uda這 si za rosyjskim oddzia貫m w poszukiwaniu sprawcy. Rosjan do軼igni皻o nieopodal Nider Herzogswaldau (Mirocin Dolny). Nikt jednak ze 穎軟ierzy nie by skory do przyznania si do tego ha鎟i帷ego uczynku. Dowódca oddzia逝 widz帷, 瞠 ch這pi s bojowo nastawieni, i by unikn望 ha豉su, który 軼i庵n掖by na Rosjan gniew pospólstwa, a mo瞠 nawet przebywaj帷ych w pobli簑 Francuzów, za膨da od swoich kamratów zrzutki pieni璠zy za do嗆 uczynienie dziewce i wiosce. Uzbierano pono spor kwot, z której cz窷 dano rodzinie dziewki, cz窷 na msz dzi瘯czynn, a cz窷 przepuszczono w knajpie.

9.09.1903: Mieszka鎍y coraz bardziej zaczynaj by zamo積iejsi. Znikaj z krajobrazu chaty kryte s這m, zagrody grodzone s sztachetami, na podwórkach pojawia si rolniczy sprz皻 z nowinkami technicznymi. Buduje si te kilka nowych domów, zanika dotychczas tu stosowany na fundamenty kamie z rudy, stosuje si ju przy budowie ceg喚 bia陰 i czerwona. Teren jednak, mimo wszechobecnych udro積ie melioracyjnych – jest o wysokim stanie wód gruntowych, co wp造wa, 瞠 ma這 kto odwa瘸 si przy budowie nowego domu, budowa te piwnice. Tegoroczne plony by造 do嗆 wysokie. Coraz bardziej na polach pojawia si len, na którego jest wielki zbyt.

13.09.1813: Hubert Doil, 19-letni syn Karla, osadnika oraz Fritz Tschierschnitz, tak瞠 19-latek, syn rolnika spod nr domostwa 14 – dzi udali si jako rekruci reaktywowanej Landwehry do pruskiego pu趾u pod rozkazami genera豉 leutnanta barona von Rosen pod twierdz Glogau (G這gów), gdzie Prusacy wraz z carskim wojskiem rozpocz瘭i obl篹eni twierdzy, w której usadowili si Francuzi. To pok這sie wczorajszego nag貫go zerwania rozejmu w czerwcu mi璠zy wojskami Napoleona a rosyjsko-pruskimi. Po ostatnich powodziach i przychodz帷ej w tym roku szybko zimnej jesieni – trwaj ci篹kie prace okopuj帷e wszelkie mo磧iwe wyj軼ia z twierdzy i monta dzia. Idzie to jednak chaotycznie, bo wi瘯szo嗆 to rekruci z tego roku poboru, zarówno po stronie pruskiej co i rosyjskiej. Szefem sztabu barona Rosena jest ksi捫 Or這w.

14.09.1813: Wpad do wsi niejaki Paul Woloshech a Glogau (G這gów) spod samej twierdzy, gdzie koncentruje si – na razie bez walki – mnóstwo 穎軟ierzy, Prusaków i Rosjan, by wyci庵n望 stamt康 Francuzów Napoleona. Pogoda jest paskudna, si徙i ci庵le deszczyk, jest zimno, naoko這 rozlewiska wody po ostatnim wylewie Odry. 皋軟ierze w letnich uniformach, poniszczonych ju, cali wyzi瑿ieni, st康 te przys豉no go tu, aby po uzbiera cho troch ciep貫j odzie篡 dla kamratów. Dla wiarygodno軼i swojej pos逝gi przedstawi so速ysowi wsi za鈍iadczenie podpisane przez samego ksi璚ia Or這wa, szefa sztabu wojskowego barona Rosen! Woloshech gada te, 瞠 zarówno w鈔ód Francuzów jak i Prusaków, 陰cznie z Rosjanami – mnóstwo jest Polaków, bo co chwil s造cha ich j瞛yk z mnóstwem przekle雟tw.

15.09.1662: Ale wielka frajda we wsi! Bembenista, Arnold Fischer oznajmi to mieszka鎍om wczoraj, 瞠 z dniem dzisiejszym uruchomiono pierwsz konn linie pocztow z Breslau (Wroc豉w) do Grunberg (Zielona Góra) przez Polkwitz (Polkowice). Raz w tygodniu ów pocztylion ma przeje盥瘸 przez Ksi捫! Dlatego te w豉軼iciel wsi Balzer von Unruh wraz z Helen von Schlichting wy這篡li naraz kilka ci篹kich sakiewek na budow okaza貫go zajazdu wraz ze stajni na wymian tudzie koni. Z ka盥ej cha逝py ma by okresowo oddelegowany jeden m篹czyzna do pomocy w budowie. Na razie nie obci捫ono mieszka鎍ów specjalnym ku temu podatkiem.

16.09.1813: Docieraj tu kolejne wie軼i z obleganej g這gowskiej twierdzy, w której zabarykadowali si Francuzi. Kolejny ch這pak z Ksi捫a dzi wymaszerowa do pruskiego batalionu, jest nim 20-letni Helmut Schwartz, spod nr 16. Dowódc pruskiego korpusu ekspedycyjnego zostaje genera major Levin Karl von Heister, którego zadaniem jest, wespó z pu趾ami genera豉 leutnanta barona von Rosen i z Rosjanami wykurzenie wojsk Napoleona z twierdzy. Korpus jego liczy 9 batalionów Landwehry, 4 szwadrony jazdy ze 郵御kiego pu趾u kawalerii i 2 baterie artylerii.[Genera dotrze pod twierdz dopiero 27 wrze郾ia i wówczas zostaje zamkni皻y ca趾owicie dost瘼 do twierdzy].

17.09.1943: Sprowadzono kilku wi篥niów z Freystad (Ko簑chów) pod mocn eskort 穎軟ierzy, którzy co ciekawskich odganiali od wyn璠znia造ch m篹czyzn natychmiast. Wi篥niów zap璠zono do reaktywizacji zaniedbanych rowów melioracyjnych otaczaj帷ych wie. So速ys wsi, Herman Schulz wymóg na dowódcy oddzia逝 pilnuj帷ego 27 wi篥niów, Josefowi Sieber, by zezwoli da im jakie po篡wienie. Mieszka鎍y na napr璠ce si zmobilizowali i wi篥niom dostarczyli wod, chleb i ciep陰 straw. Okaza這 si, 瞠 s to m這dzi Polacy.

18.09.1902: Przebiegaj帷a przez wie droga 陰cz帷a folwark Sroge (Troska) i dalej wie Hartmannsdorf (Jarogniewice) z jednej strony za z drugiej Heydau (Czas豉w) jest w op豉kanym stanie. Nie do嗆, 瞠 rozjechana i z g喚bokimi koleinami, to w stron Heydau podmok豉, bowiem ku niej si璕aj wody z nieco oddalonej rzeki Czarna Struga. Nowy w豉軼iciel wioski, Max Greulich na razie nie wykazuje wielkiego zainteresowania i aplauzu na pomys造 co niektórych, aby drog utwardzi. Który nawet ze starszych mieszka鎍ów rzek, 瞠 b璠zie i taki czas, 瞠 Niemcami rz康zi b璠zie pot篹ny wódz i nawet w Ksi捫u zbuduje wielk drog. [Podobno prorocze by造 to s這wa, bowiem pod doj軼iu do w豉dzy w Niemczech Adolfa Hitlera, rozpocz皻o na prze這mie lat 1933/34 – budowa, zachowan do czasów tu obecnych, drog z betonowych p造t].

19.09.1916: O ma造 w這s, a wioska trafi豉by na 豉my wroc豉wskiej gazety „Schlesische Zeitung [patrz notka z dn. 18.07.] do rubryki towarzyskiej. Jedynie, pono osobistemu wstawiennictwu w redakcji w Bres豉u (Wroc豉w) w豉軼iciela Ksi捫a, Maxa Greulicha – nie dosz這 nie niesmacznego skandalu. W豉軼iciel wsi spraw zatuszowa kilkoma sakiewkami, nie chcia jakiego ha豉su wokó osady, któr cichaczem planowa sprzeda [co mu si uda這 dopiero rok pó幡iej]. A sprawa na pierwszy rzut oka – b豉ha. Przed karczm za 豚y si wzi窸o dwóch robotników rolnych: Alfred Ehrlich i Clemens Schendel. I ma這 kto ze zgromadzonych gapiów, jacy naraz wype透ali z karczmy b璠帷ej w dworze so速ysim – wiedzia o co dwóm parobkom posz這, bo najpewniej o 瘸dn tu bab, bo i 瘸dna ksi捫ecka kobieta na tych 豉chmaniarzy by nie wlaz豉. Ciekawiej by這 po chwili, kiedy krew z nosów obojgu zacz窸a lecie. Schendel wówczas wydar si w wniebog這sy, 瞠 on ma krew bolszewick, niesplamion i rasow, st康 wszyscy powinni si ni pomaza! Raban z miejsca powsta. Ehrlich kolejnymi ciosami powali bolszewika, nog go na brzuch nadepn掖 i nakaza mu swój obdarty but liza, co by這by sprawiedliwe, bo takich szmat豉wców na ga喚ziach powinno si wiesza. Schendel charcza, buta nie chcia liza i dar si ci庵le wniebog這sy, 瞠 jako ze ziemi wstanie w Ksi捫u ludow sprawiedliwo嗆 za這篡 by wszyscy byli dla siebie bra熤i i siostrami i baby wspólne mieli. Zabobony tak瞠 st康 na cztery wiatry przep璠zi. Rzecz jasna, 瞠 tego by這 ju za wiele. Kilku ch這pa pochwyci這 bolszewika, zwi您a這 go, bo co chwil wierzga jak wieprz i na noc wrzucili go do folwarcznego chlewa, prosto do 鈍i. By這by po krzyku, gdyby nie jaki gryzipiórek Werner Schwarzenhofst, który oczekuj帷 na dalsz podró dyli瘸nsem pocztowym do Breslau na dzie w pobliskim zaje寮zie si zatrzyma. Naraz notatki pocz掖 robi, ale i on dosta kilka szturcha鎍ów, 瞠 musia salwowa si ucieczk do zajazdu. Odgra瘸 si, 瞠 tak czy siak bolszewizm w Ksi捫u opisze!

20.09.1943: Noc pod zabudowania Herty i Wernera Beuth (wielka zagroda naprzeciwko obecnego nr 37) podje盥瘸 ci篹arówka pe軟a SS-manów, którzy natychmiast otaczaj budynki i przy 鈍ietle reflektorów przetrz御aj ca陰 zagrod. Okazuje si, 瞠 noc z 19 na 20 z jenieckiego obozu Oflag VIB Doessel (Nadrenia Pó軟ocna – Westfalia) zbieg polski oficer, ppor. Kazimierz Beuth, blisko spokrewniony z Wernerem, b璠帷ym obywatelem III Rzeszy o aryjskim pochodzeniu [Kazimierz przed 1933 r. kilkakrotnie w Ksi捫u przebywa, nie chcia w ogóle s造sze o przyj璚iu niemieckiego obywatelstwa]. On teraz wraz z innymi 47 oficerami polskimi przedosta si na zewn徠rz obozu tunelem, pocz徠ek którego rok temu pocz瘭i kopa Brytyjczycy i Francuzi. Kazimierza u Wernera nie znaleziono, SS sprawdza這 to bardziej rutynowo, przecie w tak szybkim czasie tu nie móg si pojawi. Ale ju 24 wrze郾ia uj皻o go wraz z 19 innymi uciekinierami. Przewieziono ich do obozu KZ Buchenwald i tam wszystkich rozstrzelano [Kazimierz Beuth ur.2.04.1911 r, nr je鎍a 569-XIB, barak 8]. W ci庵u nast瘼nych dni z豉pano dalszych17. Ci z kolei dostali si na gestapo w Dortmundzie, gdzie zostali zamordowani. Tylko 10 uda這 si pozosta do ko鎍a wojny na wolno軼i.

21.09.1889: Miejscowo軼i wstrz御n窸a sensacja niebywa豉: oto wspó逕豉軼iciel folwarku w zachodniej cz窷ci wsi, którego potocznie ju nazywano Freygut, Alfred Kleiner-Bader przywióz a z Neckarsulm k. Stuttgartu (Badenia-Wirtemberia) z miasta, gdzie rzeka Sulm wpada do Neckar – rower! To pierwszy okaz tego pojazdu, jaki przyw璠rowa do Ksi捫a (rover – w璠rowiec; pierwotna nazwa: wielocypel lub bicykl). Rower by marki „Germania” i zosta wyprodukowany przez zak豉d Neckar und Sulm, i maj帷y wybity rok produkcji 1886. Prezentacja roweru nast徙i豉 w centrum wsi w obecno軼i wszystkich mieszka鎍ów. W豉軼iciel pojazdy zaprezentowa tak瞠 jazd na rowerze ku uciesze pospólstwa, a starszyzna i go軼ie specjalnie zaproszeni ucztowali potem przy rozstawionych sto豉ch obok karczmy na dziedzi鎍u dworu. Dla pospólstwa nieco w oddalonym miejscu zorganizowano wieczorne ognisko z hulankami. [Rower ów zbli穎ny by do znanych nam wspó販zesnych, natomiast w Neckarsulm akt. znajduje si fabryka Audi i siedziby marketów Lidl i Kaufland].

22.09.1928: O, jasny gwint! Mamy wielki karambol na gównym skrzy穎waniu dróg w centrum wsi! Uruchomiono nawet wóz stra瘸cki majstra Ernesta Hoffmanna, który przyjechawszy konno z ca造m swym stra瘸ckim rynsztunkiem, wzi掖 si twardo ze swoimi pomagierami: Hansem Meykovskym i Erwinem Glatzerem do roboty. Zjawi si tak瞠, ale szybko!, policmajster ze Streideldorf (Studzieniec), akurat pono tam przebywa, i on tak瞠 – nie ukrywaj帷 jednak swego rozbawienia! - s逝zbowy opis wypadku spisywa. Rzecz jasna: wokó gapiów co niemiara! Bo to tak by這: z dziedzi鎍a karczmy, usytuowanej w dworze so速ysim (wszelako niektórzy mawiaj, 瞠 to pa豉c) wyje盥瘸 swym drabiniastym zaprz璕iem po酥iesznie, bo na dodatek 鄉iga batem por koni, Bruno Ackermann. Natomiast ze wschodniej cz窷ci wsi (od strony Heydau – Czas豉wia) wkracza na asfaltow drog, zmierzaj帷 ku wschodowi wsi (chcia jecha a do Hartmannsdorf – Jarogniewice, na tamtejsz stacj kolejow),Walter Weise. Tak瞠 i on swój zaprz璕, nie zwa瘸j帷, 瞠 jest na skrzy穎waniu, pop璠za nie poogl康awszy si naoko這. Wi璚 i efekt by taki, 瞠 oba zaprz璕i wpad造 na siebie z wielkim hukiem. W tej wszelkiej kot這waninie – m康ro軼i popisa造 si jedynie konie: widz帷, 瞠 ich wo幡ice prowadz je na stracenie – umkn窸y czo這wego zdarzenia tak, 瞠 jedynie wozy bokami na siebie si zwali造, konie je jeszcze wte i we wte poci庵n窸y, 瞠 bardziej ze sob wozy si zaprz璕造. A konie umkn窸y wyswobodzone na 陰ki. Ma這 tego. Kiedy jako tako, stra瘸cy wyci庵n瘭i spod zgruchotanych wozów owych wo幡iców, a obaj byli srogo pokiereszowani i zakrwawieni – okaza這 si, 瞠 obaj nawaleni s jak byki od so速ysa! Gorza陰 鄉ierdzia豉 od nich jakby od jednej mili! Komentarzy i 鄉iechu, oczywi軼ie, by這 tumult.

23.09.1941.: Rzecz smutna, lecz te musi by tu odnotowana: okazuje si, a o tym poinformowa Reinhard Hellwig, rolnik spod nr 30 posiad這軼i, i jego syn, Richard, ma s逝瘺 wojskow w obozie koncentracyjnym Auschwitz. W豉郾ie dzi zosta豉 tam przeprowadzona po raz pierwszy egzekucja wi篥niów w komorach gazowych.

25.09.1944.: Wywieszono dzi nad ranem Rozporz康zenie Adolfa Hitlera o powo造waniu oddziaów ochrony – Volkssturmu. S逝瘺 zostali obj璚i wszyscy maj帷y ch這pcy od 16 lat i m篹czy幡i do 60 lat, czyli roczniki 1894-1928. Pocz徠kowo Volkssturm mia za zadanie ochron dróg, linii kolejowych oraz umocnie, ale po pewnym czasie – wysy豉no oddzia造 do bezpo鈔edniej walki na froncie,W Ksi捫u organizacja zaj掖 si nauczyciel Hermann Hoffmann. Powo豉no pod bro 178 osób. Biuro mie軼i這 si w budynku obok wiejskiej sali i zajazdu w kierunku Grunbergu (Zielona Góra). O powo豉niu Volkssturmu oficjalnie og這si Reichsfuhrer-SS Heinrich Himmler dopiero 22 pa寮ziernika.

26.09.1941: Zjawi si pod wieczór propagandowy samochód-”ambulans” NSDAP z Freystadt (Ko簑chów) z czterema g這郾ikami na dachu i z miejsca rozpocz掖 odtwarzanie audycji z wiadomo軼iami z frontu wschodniego. Zbieg這 si naraz kilkunastu aktywistów partyjnych i co chwil wskrzeszali chóralne okrzyki na cze嗆 Adolfa Hitlera i III Rzeszy. Wi瘯szo嗆 mieszka鎍ów ich mija豉 oboj皻nie, mieli swoje na g這wie sprawy, coraz ci篹ej im si 篡這, i rado軼i jak kot nap豉ka, a tu ci, nie wiadomo po co, chóralnie wrzeszcz. Lecz to rzecz niebagatelna, przez g這郾iki idzie komunikat o wielkim zwyci瘰twie Wehrmachtu w bitwie pod Kijowem. Niemieccy 穎軟ierze, kwiat Narodu, wzi瘭i do niewoli ponad 665 tys. bolszewików, Armi Czerwon Stalina rozbito doszcz皻nie, sam wódz III Rzeszy, ukochany Adolf Hitler, og這si ten fakt jako historyczne zwyci瘰two. Zjawi這 si przed autem kilku miejscowych ch造stków, my郵eli bowiem, 瞠 z tego sukcesu dostan po darmowym piwie z pobliskiej karczmy. Ale ci umundurowani fagasi na ó速o-br您owo poubierani takiego zamiaru nie mieli, za miejscowy przywódca NSDAP, nauczyciel Hoffmann akurat gdzie pod ziemi si zapad.

27.09.1768: W g這gowskiej twierdzy od kilkudziesi璚iu dni zabawia si król Prus, Fryderyk II, który by przychylny mieszka鎍om Ksi捫a. Poprzez pocztyliona o przebywaniu króla dowiedzia si Klaus Hoentisch, przeto trzy dni temu ukradkiem uda si konno do Glogau (G這gów). Mia bowiem skarg na w豉軼iciela Ksi捫a Baltazara Friedricha von Leuttwitza z Langheinersdorf (D逝gie, gm. Szprotawa), który od niego – podobno - pobiera zawy穎ne podatki i inne 鈍iadczenia. Hoentisch dzi powróci. Sm皻ny. Z nikim nie chcia gada. Dopiero Otto Holewa po ch這pach si przeszed連zy – par grosza uzbiera i zaci庵n掖 w璠rowniczka do karczmy. J瞛yk na tyle mu si rozwi您a, 瞠 wyjawi, 瞠 oblicza króla nie ujrza, widzia go z lekkiej odleg這軼i jad帷ego na bia造m koniu, a jego przydupasy, jak us造szeli po co tu si zjawi, o ma這 go na pr璕ierz na rynek miejski nie zaci庵n瘭i! Podatki trzeba p豉ci i basta! Ruchawek tu nie potrzeba! Okaza這 si przy sposobno軼i, i ten Leuttwiz ma jakie specjalne uznanie na dworze Fryderyka II, bo kiedy Klaus wymieni o kogo mu w ko鎍u chodzi – jaki wyperfumowany urz璠nik, nakaza mu bacznie uwa瘸, co chce tu do protoko逝 poda. A i tak瞠 zaznaczy, 瞠 g這gowska twierdza bogata jest we wszelakie lochy, tote Klaus w tri miga wzi掖 nogi za pas i na powrót do Ksi捫a konno przyby.

28.09.1607: Ksi康z proboszcz Erhard Gutschal odczyta dzi wiernym w miejscowym ko軼iele artyku gazety a z Augsburga - „Newe Zeyttung” z roku ubieg貫go o potwornym zdarzeniu w miejscowo軼i Frankenstein (dzisiejsze Z帳kowice 奸御kie), gdzie grupa grabarzy uj皻a zosta豉 i skazana pod zarzutem szerzenia zarazy i bezczeszczenia zw這k. Gazeta cytuje tamtejsz miejsk kronik: „10 wrze郾ia 1606 roku aresztowano dwóch z帳kowickich grabarzy – Wac豉wa Förstera, grabarza od 28 lat i jego pomocnika Jerzego Freidigera pochodz帷ego ze Striegau (Strzegomia), z powodu mieszania i preparowania trucizn. Obaj zostali wydani przez parobka Förstera. Dnia 14 wrze郾ia zosta aresztowany niejaki Weiber – by造 wi瞛ie i trzeci grabarz – Kacper Schleiniger, a 16 wrze郾ia aresztowano 87-letniego 瞠braka Kacpra Schettsa - wszystkich pod zarzutem trucia i rozprzestrzeniania zarazy. 4 pa寮ziernika odprowadzono do wi瞛ienia Zuzann Maß – córk zmar貫go urz璠nika miejskiego Schuberta, jej matk – Magdalen Urszul, obecnie 穎n grabarza Schleinigera oraz Ma貪orzat – 穎n 瞠braka Schettsa”.Gazeta dodawa豉:„Najpierw ich wszystkich oprowadzano po mie軼ie. Potem rozdzierano ich roz瘸rzonymi obc璕ami i oderwano im kciuki. Starszemu grabarzowi oraz jednemu z pomocników maj帷emu 87 lat obci皻o prawe d這nie”.Tekst dodatkowo okraszony by odpowiednimi rysunkami, co miejscowy proboszcz wiernym pokazywa. A artyku odczyta dlatego, 瞠 przedwczoraj pochowano tu 73-letniego Klausa Maiwalda, za wczoraj grób jego by odkopany, trumna na wierzchu i otwarta, ale zw這ki nie naruszone. By mo瞠 sprawca czy sprawcy zostali wyp這szeni. Umar造 by cz這wiekiem ubogim, 瘸dnych kosztowno軼i rodzina nie wk豉da豉 do trumny. Czy i tu chciano pobra wn皻rzno軼i zw這k do preferowania trucizny? Brak dalszych wzmianek. [Nieco ponad dwie軼ie lat pó幡iej, w 1818 roku, angielska pisarka Mary Shelley napisa豉 znan powie嗆 "Frankenstein". Czy dwa odleg貫 wydarzenia mia造 co ze sob wspólnego? - przyp. red.].

29.09.1917: Mog這 si to sko鎍zy tragicznie, ale zako鎍zenie by這 w tubalnym rechocie i wszelakich docinkach. Oto 篤awym krokiem szed przez wie rolnik, powszechnie szanowany, wprowadzaj帷y w gospodarstwie wszelkie techniczne nowinki, g這su nie boj帷y podnie嗆, gdzie trzeba, Gerhard Just. Wad mo瞠 mia jedn: stroni od wypitki, jedynie od jakiego 鈍i皻a pozwala sobie na kufel piwa. I oto, b璠帷 na skrzy穎waniu w centrum wsi - przekracza most nad rzeczk tu p造n帷 – zagapi si na jad帷 rowerem „Edelweiss”, wyprodukowanym w fabryce Paula Deckera w Deutsch Wartenberg (Oty), Ern Redemann. Zagapi tak zuchwale, bo Ernie akurat wiatr podwia spódnic i ukaza這 si Gerhardowi jej pi瘯ne udo a tak wysoko, 瞠 z pewno軼i s康zi wypada這, 瞠 Erna nie mia豉 na sobie majtek. Wi璚 wtedy Gerhard si potkn掖 i wlecia do rzeczki! Tak przera幢iwie krzykn掖, 瞠 Erna skozio趾owa豉 rowerem i leg豉 na poboczu rzeczki. Z pobliskiej karczmy, jak i przypadkowi przechodnie naraz po酥ieszyli z pomoc. Najch皻niej ch這pi, bo Erna akurat tak le瘸豉 pod rowerem, 瞠 mo積a by這 oczy swe nacieszy si nago軼i kobiety. Doppiero wrzaski bab, ch這pom przywróci造 poczucie rzeczywisto軼i i zacz瘭i podnosi Ern i wyci庵a, ci庵le wo豉j帷ego o pomoc, Gerharda. A wszystko to wydarzy這 si w samo po逝dnie.

30.09.1937: Z Freystadt (Ko簑chów) przyby這 kilku dygnitarzy, w wi瘯szo軼i w nowych mundurach wojskowych hitlerowskiej partii NSDAP, którzy chodzili po wiosce zagl康aj帷 do ka盥ej posesji. A widz帷 tam nie豉d i nieporz康ek – wrzeszczeli na w豉軼icieli, nakazuj im pod rygorem wysokich kar uporz康kowanie natychmiastowe tego ba豉ganu. Domostwa maj by schludne, zadbane, z porz康nym ogrodzeniem. Zapowiedzieli, 瞠 niebawem przyb璠 tu robotnicy do wybudowania przez wie drogi z betonowych p造t, która powinna powstrzyma wylewy rzeki Czarna Struga. Og這sili te, ju bez pob豉瘸nia, 瞠 ka盥y mieszkaniec b璠zie musia wylegitymowa si sta造m miejscem zatrudnienia i utrzymania si.

[numery notek od 127 do 153].

Pa寮ziernik.

2.10.1941: Ten widok ró積ie by odbierany przez mieszka鎍ów, lecz nikt g這郾o swego sprzeciwu nie wyra瘸, a niektórzy widz帷 to, zaklaskali albo, w przypadku m篹czyzn, zasalutowali. Oto dwóch 17-latków: Emil Kurz (spod nr 32) i Max Hauf (nr domostwa 13), cz這nkowie Hitlerjugend, zaci庵n瘭i w po逝dnie kilkugodzinn wart honorow pod pomnikiem poleg造ch w walkach I wojny 鈍iatowej mieszka鎍ów wsi, jaki usytuowany jest przy by造m cmentarzu ewangelickim, ko這 drewnianej dzwonnicy z 1484 r, i po spalonym ko軼iele parafialnym, który to sp這n掖 1845 r. Inspiratorem tego pokazu by, rzecz jasna, miejscowy dzia豉cz NSDAP, nauczyciel tutejszy Hermann Hoffmann. A ten瞠, swoimi kana豉mi, dowiedzia si, 瞠 dzi wojska Wermachtu rozpocz窸y i to ze sporymi sukcesami regularny bój z bolszewikami pod Moskw.

3.10.1846: Oddano ju w ca這軼i (wcze郾iej co jaki czas oddawano po odcinku) do u篡tku wybudowan przez Oberschlesische Eisenbahn, prywatn kolej Prus – lini kolejow 陰cz帷 Breslau (Wroc豉w) z Oberschlesien (Górny 奸御k). Trasa kolei wygl康a豉 nast瘼uj帷o: Breslau–Oklau (O豉wa)-Brieg (Brzeg)-Loewen (Lewin Brzeski)-Oppolen (Opole)-Gogolin (Gogolin)-Kosel (K璠zierzyn-Ko幢e)-Rudzinitz (Rudzieniec Gliwicki)-Gleiwitz (Gliwice)-Zabrze (Zabrze)-Ruda (Ruda 奸御ka)-Koenigshuette (安i皻och這wice)-Kattowiz (Katowice)-Myslowitz (Mys這wice). Linia liczy豉 196,3 km d逝go軼i i sk豉dy osobowe przekracza造 j zgodnie z rozk豉dem w czasie nie krótszym ni 6 ½ godziny. Bilet na ca陰 tras w klasie trzeciej kosztowa 73 srebrne grosze, w klasie drugiej – 119, a w pierwszej klasie – 159 groszy. A o tym wszystkim dzi wieczorem opowiedzia umundurowany po kolejarsku 23-letni Artur Scheibner, mieszkaniec wsi, który pojecha szcz窷cia szuka nieco dalej, i który, jak okazuje si obecnie – jest najszcz窷liwszym cz這wiekiem. Gada, ze i mieszkanie ma w samym Breslau, no i dziewuch ma tak瞠. Mieszkanie ma w wielkiej kamienicy blisko rynku, trzy pokojowe i sta go za nie op豉ca i pozostaje grosza i na 篡cie i na hulanki. A nie to, co mia tutaj: harów od 鈍itu do nocy, ca造 oblepiony w gównie! S逝chano go, rzecz jasna, z otwartymi g瑿ami, tylko starsi rubaszne z jego opowie軼i pod鄉iechujki robili. A, 瞠 im postawi po kilka kufli piw, to i mo瞠 spostrzegli, ze co w tym jest i gówniarz grosz wielki ma. Naraz te dwóch parobków powsta這, przybieg這 do Scheibnera, by on nazajutrz i natychmiast zabra ich do tamtejszej roboty. Mog nawet tory czy軼i, a nie jak tu, ze 鈍iniami spa. Byli to:Gunter Mehnert i Walter Fetting, obaj maj帷y po lat 19. Nazajutrz udali si z Scheibnerem do wielkiego miasta. Ciekawe b璠 dalsze losy tej trójki, o czym w pó幡iejszym czasie. Uchyliwszy r帳ka tajemnicy, rzecz trzeba, 瞠 Scheibner po to tu przyjecha, by do Breslau 軼i庵n望 cho熲y jednego ziomka, aby ra幡iej by這 透y w poduszk kolejarsk w zimnym wagonie wyp豉kiwa.

4.10.1797: Erna Hanning, 穎na miejscowego mistrza stolarskiego, Horsta – otrzyma豉 od niego, z pewno軼i oczekiwany, list z uzdrowiskowej miejscowo軼i, pozbawionej ju murów miejskich, Stemberg (Torzym), z tamtejszego zak豉du dla ob陰kanych. Horst, wielce szanowany rzemie郵nik znalaz si tam dwa miesi帷e temu, po powrocie do wsi z Freystadt (Ko簑chów), gdzie na tamtejszym zamku przez trzy tygodnie wykonywa stolarskie prace. A wróci tak odmieniony, 瞠 zaraz bez przerwy a do nieprzytomno軼i gorza趾 g御iorami pi. A kiedy momentami nieco trze德ia na tyle, by z豉pa orze德iaj帷ego powietrza – gada straszne opowie軼i o Bia貫j Damie ze zamczyska, pono 篡j帷ej 200 lat temu i tam pierwej skrywana przed w軼ibskimi by豉, a potem 篡wcem zamurowana. Zjawa to Horstowi powiedzia豉. Teraz Horst z lecznicy tak do 穎ny napisa: (…) A ja t Czcigodn Pani na w豉sne oczy widzia, tak samo jak teraz widz to wszystko, co ty, 穎no i ci moi s御iedzi ze wsi ze mn uczynili! (…) Moja komnata w zamku wychodzi豉 na dziedziniec, przem璚zony wykonywan prac zasypia貫m zaraz na legowisku, a tu, kiedy pe軟ia ksi篹yca by豉, 瞠 wida by這 cienie na dziedzi鎍u od kolumn, i kiedy za pobliskim ratuszu 24 uderzenia zegara pos造sze mo積a by這 – tu u mnie w komnacie wrota si otwieraj, a w nich Ona si jawi: pi瘯na, przepi瘯na Bia豉 Dama (…) i im moje ga造 na powrót przywyk造 do zjawy, nie, nie! Nie do zjawy!, do tej Damy, ona g這sem, o d德i瘯u podobnym do odg這su upadaj帷ej srebrnej monety, mi tu rzece, i zwie si Ruth Eifler i pochodzi z Zoelling (Solniki). Ja jej rzecze, 瞠 znam stamt康 rodzin Heansel, a ona odpowiada, na Mi貫go Boga, 瞠 z tego domu jest! Naj鈍i皻sza Panno, tak si modli貫m zawzi璚ie, abym 瘸dnego s這wa z jej ust nie uroni, i ona mi gada, 瞠 maj帷 lat 13, zaw豉dn j z domu rodzinnego w roku pa雟kim 1504 w豉軼iciel wsi Andreas von Kottwitz jako s逝膨c, a w sposobno軼i mia豉 mu potajemnie w 這簑 us逝giwa(...) po 鄉ierci tego, AD 1506, trafi豉 nieszcz瘰na do 這瘸 nowego w豉軼iciela Hansa von Schenkendorfa (…), i jeszcze, a pami皻am to tak dobrze, jak 穎no ciebie mi obraz oczy podsy豉j, 瞠 Schenkendorf roku pa雟kiego 1540 wie sprzedaje Wenzelowi von Braun, i aby ona nie wpad豉 w jego 豉pska – wywozi j do ko簑chowskiego zamczyska, gdzie j ukrywa dla w軼ibskich oczu (…), by貫m ca造 odr皻wia造, ale nie trz瘰貫m si, cho w komnacie by這 strasznie zimno, kiedy Bia豉 Dama zjawi豉 si i takie straszne wie軼i mi oznajmia豉...” Dalej nie sposób by這 listu przeczyta, pismo stawa這 si, im do ko鎍a listu zmierza這, coraz bardziej roztargane, 瞠 nawet pojedynczych liter nie sposób by這 zwidzie. Erna, to co uda這 si jej przeczyta, w wniebog這sy zaraz wo豉 zacz窸a, a s御iadki zbieg造 si. Czy zatem Horst postrada zmys造 czy nie, bo gdyby nie postrada, tak by tu nie pisa, a jak postrada, to przecie wida, jak przy ko鎍u listu, kiedy rzeczy wa積e powinny by – same gryzmo造 nie do odczytania! I tak debatowano a do zmierzchu. Uzgodniono te, by i Erna do m篹a list napisa豉, co wokó u nich si dzieje, tak by wybada go na normalno嗆 umys逝, kiedy na list odpowie i czy tre嗆 jego pojmie.[cdn, zajrzyj ponadto do wcze郾iejszych notek z dn. 4 i 6 sierpnia ].

5.10.1939: Na dziedzi鎍u karczmy, jaka znajduje si w pa豉cu so速ysim zjawi豉 si ci篹arówka z partyjniakami z NSDAP, przyozdobiona wokó szturmówkami z swastyk. Zacz瘭i ni st康 ni zow康 wiwatowa i podnosi okrzyki na cze嗆 fuehrera Adolfa Hitlera. B瑿nili i tr帳ili. Kilkunastu podpitych ch這pa chcia這 t zgraje przegoni, lecz, co trze德iejsi wci庵n瘭i ich na powrót do wn皻rza knajpy. Odwa積iejsi powychodzili, aby dowiedzie si po co ten najazd si tu zjawi. Ano, ci partyjniacy, wyci庵aj帷 r瘯 w hitlerowskim pozdrowieniem, wykrzyczeli, 瞠 oto dzi wódz III Rzeszy, ukochany Adolf Hitler przyjmuje w Warszaw defilad 穎軟ierzy Wehrmachtu. Po貫chta豉 ta informacja Karla Borcharta, rolnika spod nr 11, który przed chwil ca貫 te towarzystwo chcia po przegania, a teraz zacz掖 ich... obejmowa! Za nim w 郵ady poszed osadnik Wilhelm Schulz [brak wskazania nr domostwa – przyp. red.]. Okaza這 si przeto, 瞠 ich synowie Hans i Gustav, b璠帷y akurat w jednej dywizji zdobywali stolic Polski.[Hans Borchart poleg na wschodnim froncie, b璠帷 w Grupie Armii „Po逝dnie” pod miejscowo軼i Winnica dnia 14 czerwca 1943 r., za Gustav zmar w 2001 r. pod adresem: 69214 Eppelheim, Karl-Benz-Str.57].

6.10.1919: Katastrofa budowlana! Rolnik Paul Nittolei spod nr 29 od kilkunastu tygodni zmaga si z remontem swojego domu: podwy窺za dach i zamiast do tej pory pokrycia s這miastego – zak豉da dachówk. Do prac pomocniczych naj掖 miejscowych robotników: Joachima Jeche i Josefa Tomaske. Ca這軼i dyrygowa majster z Droseheydau (Jeleniów), Johanns Serwuschok. Budowa mia豉 si ku ko鎍owi, tote gwarno by這, my郵ano o wielkiej popijawie na zako鎍zenie prac. Wci庵ano ku górze ostatni kubik dachówki, kiedy raptem zerwa造 si liny, dachówka z impetem zlecia豉 na ziemi obok asekuruj帷ego jej wci庵anie majstra. Ten na moment si zagapi, a to wystarczy這, 瞠 ci篹ar dachówek spad mu na nogi, 豉mi帷 jedn z nich. B璠帷y na dachu Tomaske, który wraz z Jeche wci庵ali kubik - poci庵ni皻y zosta lin w dó i straciwszy równowag, spad na ziemi, wprost na porozbijane dachówki. Nie dawa oznak 篡cia. Raban si uczyni nies造chany. Dora, 穎na gospodarza chlusn窸a wiadrem wody na le膨cego bez ruchu Tomaske, w tym te czasie zaprz璕ano konie do bryczki by natychmiast przetransportowa, j璚z帷ego z bólu (zd捫ono mu jako usztywni nog, wygl康a這 to strasznie, wystawa豉 ko嗆) majstra Serwuschoka do miejskiego szpitala w Freystadt (Ko簑chów). Tymczasem Tomaske si nadal nie rusza, tote Dora raz jeszcze wla豉 na niego wiadro zimnej wody, i o tyle to poskutkowa這, 瞠 Tomaske j瘯n掖 i znów znieruchomia. Nad le膨cym pochyli si gospodarz, Nittolei, sprawdzaj帷, czy on oddycha. I raptem Nittolei z ca造ch si da kopa w ty貫k Tomaske, 瞠 ten drygn掖 i pocz掖 wstawa. Bo okaza這 si, 瞠 by ululany gorza陰 jak wieprz! I nie wiadomo jak, 瞠 nikt wcze郾iej tego nie spostrzeg, kiedy wysy豉no go na dach. Ale by ju so速ys, Martin Gralla, tote sprawa nabiera豉 urz璠owego biegu. Wypadek ten zosta opisany w urz璠owym organie „Freystadter Kreisblatt” (gazecie Powiatu Ko簑chowskiego) jako przestroga na niezachowywanie w pracach fizycznych praw bezpiecze雟twa i nale篡tego dozoru. Dodano, 瞠 za ten stan na這穎no kar pieni篹n dla gospodarza Paula Nittolei. [„Freystadter Kreisbatt” - miesi璚zna lokalna gazeta domowa dla miasta i powiatu Ko簑chowa na 奸御ku, wychodz帷a jako dodatek przez „Grunberger Wochenblatt”, Tygodnika Zielonogórskiego]

07.10.1678: Doniesiono pod wieczór, a uczyni to przeje盥瘸j帷y z Bres豉u (Wroc豉w) ku Crossen an der Oder (Krosno Odrz.) pocztylion, 瞠 w Glogau (G這gów) wybuch wielki po瘸r, który, po raz kolejny strawi ratusz i domy wokó niego. Z ratusza zosta造 tylko boczne mury, wie瘸 si zawali豉. W ksi捫eckiej ksi璠ze parafialnej tymczasem zanotowano urodziny w domostwie Bormaszyn. Córce nadano imi Erika.

08.10.1916: Z listu Kurta Rengera do ojca Rudiego (nr domostwa 10): „(…) Do ko鎍a sierpnia stali鄉y w okopach pierwszej linii, ci庵le w oczekiwaniu ataków rosyjskich, czas wype軟iaj帷 gor帷 prac nad budow okopu o ziemianek na zim – ostatni, jak chc ju Francuzi g這郾o, a wszyscy po cichu. Dni schodzi造 szaro i n璠znie, nawet star patroli nie by這, tak Moskale cicho i spokojnie usiedli. Ale nie dowierzali鄉y im my ani komendy i ci庵le przygotowywania si czyni造 ostro積o嗆, szczególnie przed gazami, którymi nas Moskale mieli cz瘰towa(...). Ostatniego sierpnia zmienili nas Bawarowie, a nasz pu趾 przesuni皻o do dalszej rezerwy, naprzód do wsi – na dni kilka, a potem do lasu, w którym i dzisiaj stoimy(...). Jesie zaczyna by coraz dokuczliwsza, noce prawie stale s mro幡e, a ranki ze szronem na drzewach si budz, Powoli las ó趾nie i zamiera. My na sposób <tubylców> wkopujemy si w ziemi i zaczynamy stawia ziemianki, bo pod namiotowym dachem przymrozki dzwoni naszymi z瑿ami. 砰cie p造nie po koszarowemu, bo s 獞iczenia codzienne, musztry czy wyk豉dy, a oprócz tego kompanie chodz na roboty (dzienne i nocne) przy okopach pierwszej linii. Nu篡 to i m璚zy okropnie(...). Spokój jest zupe軟y, czasami zdarzaj si walki patroli. Stwierdzi造 one, 瞠 przed nami le篡 pu趾 rosyjski, którego komendantem jest Polak, jak Polakami s równie komendanci kompanii i batalionu...” [zobacz tak瞠 wcze郾iejsze notki z: 23.06, 12.07 i 3.08]

09.10.1900: Ale niebywa豉, a zarazem urokliwa katastrofa mechaniczna we wsi! To pierwszy taki wypadek w historii miejscowo軼i. Z tego mo積a by這by utworzy swoisty majstersztyk! Po kolei jednak. Szok! W centrum wsi zderzy造 si ze sob dwa rowery! Jedyne, jakie dot康 tu by造! Rok temu [spójrz na notk z dn. 21 wrze郾ia], wspó逕豉軼iciel folwarku Freygut, Alfred Kleiner-Bader przytarga a z Neckarsulm k. Stuttgartu z tamtejszej fabryki Neckar und Sulm, ekskluzywny rower m-k „Germania” (rok produkcji 1886). Na pocz徠ku popisywa si nim niebywale. Potem wielocypel uje盥瘸 pocz掖 syn jego, Reinhard. Te po wsi je寮zi jak t瘼y pacho貫k. Ale te niespodziewanie we wsi pojawi drugi taki sprz皻. W豉軼icielk jego by豉 Emma Zelosko, lokalna patriotka. Rower marki „Edelweiss” zakupi豉 w Fabryce Rowerów Paula Deckera w pobliskim Deutsch Wartenbergu (Oty). I sta這 si to dzi po po逝dniu. Emma p璠zi豉 rowerem do Hartmannsdorf (Jarogniewice) na tamtejsz stacj kolejow, prywatnej szprotawskiej kolei Kleinbahn Grunberg-Sprottau, by nada piln przesy趾 do Grunbergu (Zielona Góra). Akurat te na przeja盥磬 rowerow po wsi (celem której z pewno軼i by這 kolejne zba豉mucenie jakiej dziewki w krzakach), Reinhard, ot瘼iale p璠z帷y z przeciwnej strony od strony folwarku. Oboje p璠zili t sam stron drogi, wi璚 nie do unikni璚ia by這 wjechanie na siebie, a 瘸dna ze stron nie my郵a豉 zmienia toru jazdy. Trzask i huk by pot篹ny! Reinhard przekozio趾owa a na drugi skraj drogi i roz這篡 si jak prosiak do zar積i璚ia, za urokliwa Emma upad豉 mniej swawolnie, bokiem, ale i tak ods這ni豉 wszystko to, co mia豉 pod kolorow kieck. Bo prawie, 瞠 tam 瘸dnego przyodziewku nie by這, jedynie d逝gie po鎍zochy. Na cieszy si tym widoczkiem nie by這 mo積a d逝go, bo zaraz Emma si podnios豉, podbieg豉 do roz這穎nego jak wieprzak, Reinharda i w jego zadek wykrochmali豉 kilkana軼ie kopniaków, 瞠 ten a z bólu dodatkowego zawy. Oboje mieli jedynie zadrapania i si鎍e, gorzej by這 z wielocyplami. Odtransportowano je do miejscowego... kowala Maxa Hauplera, by móg przywróci do 篡wotno軼i pogruchotany sprz皻. Ten wypadek nie zosta jednak odnotowany w 瘸dnej z ukazuj帷ych si w okolicy najbli窺zej gazet, bo o to postara si Alfred Kleiner-Bader, który o reputacj swoj musia t璠y zadba. Wypadek ów niemniej komentowano przed d逝gi czas. [Fabryka Rowerów „Edelweiss” w Otyniu za這穎na by豉 w 1896 r. W roku 1945przybywszy tu czerwonoarmi軼i fabryk spl康rowali i podpalili].

10.10.1931: Ursula Lodej zwariowa豉! Pochodzi豉 z domu Martina Spinger (ostanie dane: 91346 Wiesenttal), Bo to by moment. Sz豉 o wczesnym poranku ku miejscowo軼i zasobnej, jak swego czasu by Heyday (Czas豉w). Przekracza豉 mostek nad Czarn Stró磬 i nieopodal kto zawo豉 j po imieniu. Skr璚i豉 wi璚 ku wielkiemu lasu. Wesz豉 tam, bo nadal s造sza豉 wo豉nie. Uczyni豉 mnóstwo kroków, wo豉nie jednak nie ustawa這. Ursula spostrzeg豉, 瞠 ów las sta si lasem dla niej nieznajomym, strasznym i niebezpiecznym. Zacz窸a st康 wo豉 o ratunek. Ale im g這郾iej krzycza豉, tym z dala echo j przedrze幡ia這. A i wo豉nie jej po imieniu nie ustawa這. Sz豉 jak w amoku. B璠帷 ju ma drodze polnej, nast瘼nej ku Heydau, potkn窸a si i upad豉 Jaka, dla niej niewidoczna, r瘯a zdar豉 jej przyodziewek , a kiedy by豉 naga tak, jak j Pan Bóg stworzy, poczu豉 ostre pchniecie w swojej kobieco軼i. Nie czu豉 瘸dnego bólu, kiedy te pchni璚ia stawa造 si szybsze i natarczywe. Czu豉 jedynie smród przy twarzy. To by z pewno軼i diabe Nie ujrza豉 go, bo ca造 czas mia豉 oczy mocno przymarzni皻e. Czy te pchni璚ia trwa造 d逝go? Nie wie, Wie natomiast, 瞠 oprzytomniawszy - zaraz nogi wzi窸a a pas i pomkn窸a ku parafii ksi璠za Theodora Kraiczeka w Friedersdorf (ㄆgi). Opowiedzia豉 ksi璠zu o spotkaniu z diab貫m. Dosta豉 rozgrzeszenie w miejscowym ko軼iele, tam le瘸豉 dwie godziny krzy瞠m. Ksi康z ca貫 te zdarzenie odnotowa w ksi璠ze parafialnej (wpis znajduje si do dnia dzisiejszego), zaznaczaj帷, 瞠 przyby豉 do niego kobieta nie pe軟a rozumu. Ursula po dziewi璚iu miesi帷ach urodzi豉 syna, ze wsi wyprowadzi豉 si do sióstr zakonnych w Freystadt (Ko簑chów). O losach jej syna – w tej chwili nic nie wiem.

11.10.1927: Drog przez wie zaprz璕iem jecha, podgwizduj帷 sobie rolnik Christian Glich. A traf tak chcia, 瞠 nagle od wozy urwa這 si przednie ko這. Glich wyl康owa na ziemi. Zacz掖 kl望 na czym bo篡 鈍iat si opiera. Krzyk jego s造szalny by w ca貫j osadzie. Z pobliskiego domostwa ku niemu wybieg Theodor Buchs. Zwróci Glichowi uwag, 瞠 tak nie przystoi kl望, tym bardziej, 瞠 tu i ówdzie z cha逝p powychodzi造 niewiasty. Ten za, rzucaj帷 nadal kl徠wy – podbieg do Buchsa, i wyrwawszy sztachet z jego ogrodzenia – przywali j w g這w interweniuj帷ego s御iada. Ale ten nie upad, jeno zamaszy軼ie wzi掖 za 豉chmany Glicha i rzuci nim na swój p這t, który momentalnie prze豉ma si w po這wie. Widz帷 to, Buchs tak si w軼iek, 瞠 polecia po siekier do drewutni, by raz na zawsze rozprawi si z tym 這trem. Widz帷, co ma si sta, przypatruj帷e si temu zaj軼iu kobiety – wzi窸y za kark kln帷ego ca造 czas Glicha i zaci庵n窸y go do jednej z cha逝p. A kiedy wybieg ze siekier Buchs – nikogo w pobli簑 nie by這, tylko koby豉 przy rozwalonym wozie stercza豉. Tote Buchs wzi患szy siekier – przer帳a na pól wóz. Ko uciek z po這w woza. Ci dwaj panowie jutro maj si stawi do ko簑chowskiego magistratu.

12.10.1915: Pierwsza wojna 鈍iatowa. Niemiecki pluton egzekucyjny dzi rozstrzeliwuje brytyjsk piel璕niark Edyt Luiz Gavell, która udzieli豉 pomocy przy ucieczce alia雟kich 穎軟ierzy z Belgii. W鈔ód plutonu by 21-letni mieszkaniec Ksi捫a Martin Scholz. Do wsi po zako鎍zeniu wojny nie powróci, nie ma tak瞠 jego nazwiska po鈔ód poleg造ch 穎軟ierzy, jakie widniej na pomniku upami皻niaj帷ym poleg造ch mieszka鎍ów wsi.

13.10.1781: Pojawi這 si dzi o wczesnym poranku rozporz康zenie cesarza Niemiec Józefa II o tzw, patencie tolerancyjnym, który przyznawa ewangelikom i prawos豉wnym takie same prawa co dysponowali katolicy. Maj wi璚 prawo do wnoszenia swoich 鈍i徠y. Dotychczas mogli to czyni na uboczu, ko軼ió nie móg posiada wie篡, wej軼ie gówne nie mog這 by przy drodze. Nadmie闓y, 瞠 w 1522 r. na terenach ko簑chowskich przeprowadzana jest reformacja i propagowanie nowej wiary ewangelickiej przez zamieszkuj帷ego w zamku w Freystad, Hansa von Rechenberga. Natomiast w latach 1652-1654 przysz豉 fala odbierania ewangelikom ko軼ioów, wielu te musia這 emigrowa

14.10.1633.: Pomimo i miejscowo嗆 jest oddalona o lekki szmat drogi, to i tu dotar這 rozporz康zenie szefostwa z twierdzy Glogau (G這gów), by mieszka鎍y przygotowali 篡wno嗆 dla 穎軟ierzy i pasz dla koni. Szemra nie by這 co, bo w razie oporu spodziewa wypada這 najazdu Prusaków. A wszystko zacz窸o si od bitwy 11 pa寮ziernika pod Steinau n/Oder (圭inawa), kiedy to oddzia造 Wallensteina rozszarpa造 szwedzkie wojsko. Kilkunastu z Ksi捫a, rzecz jasna, na wie嗆 o bitwie, naraz ruszy這 na bitewne pole w poszukiwaniu zdobyczy i ró積orakiego sprz皻u. Prusacy natomiast przyw璠rowali do twierdzy g這gowskiej by stamt康 wykurzy Szwedów. Ci, po negocjacjach – poddali si. Wed逝g ówczesnych zwyczajów, zezwolono im bezkrwawo opu軼i twierdz, proponuj帷 przy sposobno軼i – wst徙ienie do pruskiego wojska.

15.10.1923: To przekracza zdrowe ju zmys造. Fala inflacji osi庵n窸a w Niemczech szczyty! W Ksi捫u rok temu u 砰da w karczmie kufel piwa kosztowa 1 mark, a teraz za ten kufel trzeba p豉ci 195 mln marek! Ludzie chodz , nios帷 przy sobie worki z banknotami. Ko簑chowski magistrat dzi wyda bon o warto軼i 500 mln marek.

16.10.1923: To musia這 si sta: w mie軼ie nieopodal Ksi捫a, Neusalz (Nowa Sól) wybuch造 dzi manifestacje i rozruchy mieszka鎍ów wobec hiper inflacji. Zacz皻o dopuszcza si grabie篡 wyszynków i sklepów, przep璠zano ich w豉軼icieli, przewa積ie 砰dów. Dochodzi這 do r瘯oczynów i bijatyk. Dopiero pod wieczór miejscowi policjanci przy pomocy 穎軟ierzy z Freystadt (Ko簑chów) zapewnili spokój na mie軼ie. W rozruchach czynny udzia bra mieszkaniec wsi, 25-letni Dieter Raenker. W豉郾ie dowiedzia si rano, 瞠 zosta zwolniony z pracy w stoczni rzecznej. [Ten temat ma這 jest zbadany przez historyków, brak jest tak瞠 materiaów 廝ód這wych, nie zachowa這 si policyjne archiwum. Stocznia rzeczna , zosta豉 za這穎na w 1880 r. przez Ottona Gurschke, który rozpocz掖 produkowa tu, cenione w Niemczech, barki. W1892 r. - dodatkowo by豉 portem prze豉dunkowym. Ze stoczni od 1884 r. istnia klub wio郵arski „Moewe”, a tak瞠 k徙ielisko miejskie, uruchomione w 1894 r. Ponadto powsta豉 tu przysta kajakowa, otwarta uroczy軼ie w 1897 r. W okresie II wojny 鈍iatowej – port traktowany by jako baza strategiczna. Prawdopodobnie powstawa造 tu podwodne 這dzie].

17.10.1923: Jeszcze o tej hiperinflacji. 1 dolar USA kosztowa ju ponad miliardy i biliony, wprowadzono wi璚 rentemark o równowarto軼i 1 biliona marek papierowych przy kursie 4,20 za dolara. To jaki sensowny znak na popraw bytu. Gard這wa o tym 25-letni Dieter Raenker [zobacz wczorajsza notka], napi si wi雟ka w karczmie i prawi androny, 瞠 w豉軼icielom i bauerom inflacja nic nie robi, oni nawet si teraz wzbogacaj. Ale znalaz tylko jednego s逝chacza: UrllichaTroche, mo瞠 i dlatego, 瞠 stawia mu gorza趾. Podchmieleni obaj – udali si pod wieczór do 74-letniej babki, która we wsi trudni豉 si stawianiem i wró瞠niem z kart, Elsbeth Niedballa (akt. nr domostwa 37). Chcieli akurat si dowiedzie, co b璠zie dalej i co maj ze sob czyni. Babka z nimi pi nie chcia豉, bo mieli butelczyn wina jako zap豉t, ale – tak na odczepnego – karty wyci庵n窸a i im przed 郵ipiami pijanymi roz這篡豉, mówi帷, 瞠 dok豉dnie za lat 10 w Niemczech obejmie rz康y wódz z krwi i ko軼i, zrobi porz康ek ze wszelk ho這t i odszczepie鎍ami, ka盥y b璠zie mia prac i 篡 b璠zie godnie. Zaraz potem zamilk豉 i nic nie chcia豉 rzec, tylko pocz窸a rzuca przekle雟twami, i nie wiadomo na kogo, czy na nich, czy tego przysz貫go wodza. Obaj niepocieszeni, nogi wzi瘭i za pas i przy najbli窺zym p這cie opró積ili butelk pod貫go wina od 砰da i ka盥y z nich poszed w swoj stron, wykrzykuj帷, 瞠 niemiecki Napoleon za nied逝go tu si zjawi!

18.10.1889: We Freystadt (Ko簑chów) na miejscowej stacji kolejowej (oddanej do u篡tku w tym瞠 roku) na poci庵 relacji Freystadt-Neusalz (Nowa Sól) tak nieszcz窷liwie do wagonu wsiada豉 54-letnia Anna Kutzera, mieszkanka Ksi捫a, 瞠 potkn窸a si, upad豉 pod wagon i z豉ma豉 nog. Zawiadowca stacji, Martin Glombitza, dawa ju sygna maszyni軼ie, Hansowi Brueggerhoffowi do odjazdu, gdy raptem zauwa篡 ten nieszcz窷liwy wypadek. Odjazd poci庵u powstrzyma, inni pasa瞠rowie wyci庵n瘭i kobiet. Ta z kolei upar豉 si, 瞠 do szpitala tutejszego nie uda si, jedzie bowiem do córki w Neusalz. Trwa這 to kilkana軼ie minut, poci庵 absolutnie nie móg by tak d逝go przetrzymywany, zawiadowcy grozi豉 za to wysoka administracyjna kara, tote ustalono, 瞠 wsadz kobiet do wagonu – kto ju uczyni jej prowizoryczny opatrunek na z豉man nog – jako powód mo磧iwego kilkuminutowego opó幡ienia sk豉du, podadz za przyczyn ten wypadek. Poci庵 jednak przyjecha o czasie. Z nowosolskiego dworca rann kobiet odebra豉 córka i oboje udali si do szpitala. Na nazajutrz w miejskiej gazecie „Neusalzer Stadtblatt” z tego zdarzenia ukaza豉 si notatka pt.: „Wie郾iaczka wpad豉 pod oczekuj帷y na punktualny odjazd poci庵 Ko簑chów-Nowa Sól. Z豉ma豉 nog. Poci庵 do celu dotar zgodnie z rozk豉dem jazdy”.

19.10.1812: Przeje盥瘸j帷y przez wie konno kurier mkn帷y do Berlina, odpocz患szy nieco, wyzna zainteresowanym jego tu bytno軼i mieszka鎍om, 瞠 ten Napoleon Bonaparte rozpocz掖 ze swoj Wielk Armi odwrót spod Moskwy. - Mo瞠cie go si tu te spodziewa! - pono tak mia rzec owy kurier, hrabia Georg Schaffenbach-Eberlein z Wiesenttal. - A ja z nim nachlej si wi璚 piwa! - zakrzycza parobek Martin Gralla. - A ty, gamoniu, na to z這te marki b璠ziesz mia? - chcia si dowiedzie 篡dowski karczmarz Josef Lachmann. - Cycarz mi naleje! - odpar. A na to Lachmann: - W dup te ci nakopie!...A to utkwi這 mieszka鎍om w pami璚i, bowiem w tym dniu odnotowano w Ksi捫u urodziny dwojaczków: Very i Johannesa Hille, rodzicami, dot康 bezdzietnymi byli 32- letni Werner i 28-letnia Brigitte z domu Metzke z Freystadt

20.10.1812: Czy istnieje Bóg?! Te pytanie cisn窸o si na ustach mieszka鎍ów wsi i dzi, i z ust nie schodzi這 jeszcze przez d逝窺zy czas. Nad ranem wybuch wielki po瘸r domu Brigitte i Wernera Hille, którym to wczoraj przysz造 na 鈍iat bli幡iaczki: Vera i Johannes! (patrz notka z dn. 19.10). Dom, ubogi, kryty jeszcze strzech – sp這n nie tylko doszcz皻nie ale i migiem, zanim jakakolwiek przysz豉 pomoc. W ogromniastym ogniu sp這n窸y nowo narodzone bli幡iaczki. Rodzice rwali sobie w這sy z gów. Potem 穎na Wernera znik豉. Przera瘸j帷a tragedia. Kiedy zrobi這 si widniej – mieszka鎍y ujrzeli nieopodal w sadzie, wisz帷 na jab這ni matk noworodków Brigitte. Werner osiwia zupe軟ie i straci mow! Ludzie padali na kolana: Bo瞠, czy Ty istniejesz?! *Jeszcze tego samego dnia Werner Hille porozdawa s御iadom ocala造 inwentarz, porozumiewa si na migi, wydaj帷 jakie nieartyku這wane j瘯i. Dzieci i ich matk pochowano po dwóch dniach na cmentarzu nieopodal miejscowego ko軼io豉 parafialnego pw. Wniebowzi璚ia NMP. Proboszcz odmówi celebrowania pogrzebu! Msz za tragicznie zmar造ch odprawi ksi康z ewangelicki z Heinzendorf (Wrociszów). Na tablicy nagrobkowej wyryte zosta造 wersety 21 (fragment) i 22 z Psalmu 109: „Wybaw mnie – bo jestem n璠zny i nieszcz窷liwy, a serce jest we mnie zranione”. Grób Hille, jak i cmentarz, mimo po瘸ru ko軼io豉 w roku 1844 (5?) istnia do lat prze這mu 60/70. XX wieku, kiedy Polacy zacz瘭i w Ksi捫u niszczy doszcz皻nie, nie pozostawiaj帷 niczego niemieckie cmentarze (ten i nowy). Obszar starego cmentarza uchowa si do dnia dzisiejszego na tyle, 瞠 nie zburzono ani bramy wej軼iowej, ani okalaj帷ego cmentarz muru z kamienia w 1945 r. przybywaj帷y tu osadnicy rozebrali drewnian dzwonnic). Obecnie ca這嗆 jest poro郾i皻a bluszczem (mur) i wszelkimi chaszczami. Po pogrzebie Werner Hille – znik, nie pozostawi po sobie 瘸dnego 郵adu. Przyczyn po瘸ru najprawdopodobniej by這 nocne zaprószenie ognia, by mo瞠 od 鈍ieczki, kiedy Brigitte dogl康a豉 noworodków. Nikt przez lata nie przej掖 zrujnowanej zagrody, która by豉 usytuowana przy trasie Freystadt (Ko簑chów)-Grunberg (Zielona Góra) w s御iedztwie pocztowego zajazdu. Dopiero w okolicach 1910 r. teren zakupi豉 Mathilde Jensch z Gunthersdorf (Zatonie), stawiaj帷 tu okaza造 dom i gospodarcze zabudowania. W domu czynna by豉 piekarnia.

21.10.1597: Dzi z g這gowskiej kroniki: w klasztorze klarysek odby造 si obóczyny zakonnicy narodowo軼i polskiej. Z okazji tej uroczysto軼i religijnej do miasta nap造n窸o wielu mieszka鎍ów okolicznych miejscowo軼i. W鈔ód wype軟iaj帷ych szynki i zajazdy go軼i s造cha by這 j瞛yk polski. Piwo wzburzy這 krew i do g這su dosz造 emocje. Krwaw bójk miedzy zapalczywymi Polakami i Niemcami zanotowa kronikarz. A ja nieco poszpera貫m i odnotowa貫m, 瞠 po鈔ód tej gaw璠zi, która tak trzepota豉 si z Niemcami by豉 równie i dziewka z Ksi捫a! A nazywa豉 si ona Helga Bialowutz.

23.10.1943: Przera瘸j帷e wie軼i dotar造 do Ksi捫a z g喚bi Rzeszy. Oto wczoraj nast徙i zmasowany nalot bombowy aliantów z RAF na miasto Kassel. Po nalocie powsta豉 burza ogniowa, która gorsza by豉 od spadaj帷ych bomb! Szacuje si, 瞠 zgin窸o ponad 10 tys. mieszka鎍ów, centrum miasta w ca趾owitej ruinie. Dziedzic z Ksi捫a Wilhelm Keine-Ruhrmann mia w Kassel swoj tam 篡j帷 siostr Elly, która najprawdopodobniej ponios豉 鄉ier pod ruinami w centrum, gdzie zamieszkiwa豉. W pobliskim Gunthersdorf (Zatonie), tak瞠 w Streidesldorf (Studzieniec), w Friederdorf (ㄆgi), nie mówi帷 ju o Freystadt (Ko簑chów) czy Neusalz (Nowa Sól) – wsz璠zie by造 dzi odprawiane uroczyste msze 鈍. za Kassel.

24.10.1670: Jest afera, która tak瞠 dotyczy samych mieszka鎍ów Ksi捫a. Dzie wcze郾iej magistrat w Glogau (G這gów) wys豉 list do cesarza Niemiec ze skarg na komendanta twierdzy, barona von Knigge. Mieszczanie tamtejsi s oburzeni jak, 瞠 cho ju od 1669 roku corocznie przyznawano komendantowi twierdzy g這gowskiej okre郵on ilo嗆 darmowego piwa, stosunki z nim nie uk豉da造 si wcale przyja幡iej. Magistrat wy逝szczy wi璚 swoje skargi, szczegó這wo opisuj帷 karygodne, niespotykane dot康 wyst瘼ki dostojnika i na郵aduj帷ych go oficerów. Nowy komendant za篡czy sobie nowej kwatery wraz ze stajniami dla koni. Musiano wiec przenie嗆 miejski browar. A poniewa nie zgodzono si na zamian od razu, to 穎軟ierze si陰 otworzyli drzwi i zamek. Odebrano miastu prawo swobodnego decydowania o zakwaterowaniu wojska. W tym samym czasie Ksi捫 wys豉 do G這gowa dwadzie軼ia worków owsa, pi耩 鈍iniaków i kilkaset dzbanów nalewki. Ca貫 szcz窷cie, 瞠 ten prowiant na czas do twierdzy nie dotar, bowiem tuz za Freystadt (Ko簑chów) na zaprz璕 napadli zbóje, swojskie zbóje, bo to byli ch這py ze Streidesldorf (Studzieniec) i dwaj parobki z folwarku Sorgevolwerk (Troska).

25.10.1870: Natrafi貫m jedynie na ma陰 wzmiank. Szczegóów zabrak這. To wydarzy這 si pod wieczór, chocia wiadomo, 瞠 ciemno嗆 zw豉szcza teraz zapada szybciej, stad okre郵enie „pod wieczór” mo瞠 by te myl帷e. W oknach pali造 si ju lampy naftowe, albo i 鈍ieczki. Psy szczeka造, krowy rycza造 oczekuj帷 na wieczorny udój, 鈍inie te o swoim istnieniu dawa造 zna. Waldemar Wiener, zaopatrzywszy si w lamp, jak zawsze, wyszed na obchód wsi, czy czasami jacy zbóje si tu nie pa喚taj. Znany by nie tylko z drobiazgowo軼i co i z pietyzmu. Niektórych to, tak po ludzku, wkurza這, lecz szacunek zawsze mu okazywano. I oto ten Wiener id帷 przez wie, chc帷 zaoszcz璠zi nieco nafty w lampie, nie zapala jej jeszcze, co, niestety, okaza這 si zgubne. Cz貫czyna tak zosta豉 otumaniona przez zmrok, 瞠 wlecia on w sam 鈔odek rzeczki przep造waj帷ej przez wie. Rabanu uczyni co niemiara. Od razu go nie odnaleziono, mimo 瞠 dar si i kln jak popad這.

26.10.1944: Rolnik spod numeru 11, Karl Borchard dzi od samego rana za豉dowa co cenniejszy swój dobytek na wóz zaprz璕ni皻y w dwa konie, posadzi swoj lamentuj帷 穎n, Elfriede i wyruszy w nieznane. Przed tem ukl瘯n掖 na podwórku, prze瞠gna si i odmówi pacierz. To samo uczyni豉 jego 穎na. Dwoje synów Karl ma na wojnie i nie wiadomo, czy jeszcze 篡j, Sam od czterech dni powo豉ny zosta do Volksturmu, zreszt jak wszyscy m篹czy幡i, bez wzgl璠u na wiek, ze wsi. Adolf Hitler taki wyda dekret. Karl Borchard by pierwszym mieszka鎍em, który opu軼i gospodarstwo przed nadchodz帷ymi zewsz康 bolszewikami.

27.10.1800: Rozwój artylerii i jej zastosowanie w sztuce obl篹niczej i obronnej wymaga nowych rozwi您a organizacyjnych. Wprowadzono wi璚 nowy etat w dotychczasowej 11 g這gowskiej kompanii artylerii fortecznej [Festungsartilleriekompagnie]. Jako jedna z kompanii w 17 twierdzach liczy mia豉 5 oficerów, 20 podoficerów i 80 kanonierów. Dowódc pododdzia逝 a do kapitulacji w 1806 roku by kapitan Lichtenberg. Dzi odwiedzi Ksi捫. Towarzyszy mu jedynie adiutant, Georg Siegroth, ca豉 za wizyta mia豉 charakter prywatny. Kapitan nosi si z zamiarem zakupu sporej ilo軼i ziemi, nie uda這 mu si jednak doj嗆 do porozumienia z kilkoma wolnymi rolnikami.

28.10.1931: Ca貫 zamieszanie wydarzy這 si wczoraj, lecz jeszcze dzi ochoczo jest komentowane, bo to nie byle jakie zaj軼ie by這. Otó pod karczm podjecha swoj eleganck bryczk Christian Lippspirgen, jeden z zamo積iejszych tutejszych notabli. Swego czasu by dowódc batalionu we Freystadt (Ko簑chów). Ma o sobie wysokie mniemanie i okazuje to otoczeniu. Lubuje te paradowa w uniformie my郵iwego, bo i te nale篡 do 這wieckiego ko豉. I oto do niego podszed miejscowy pijaczyna: - Panie Christian jest problem – tak do niego rzecze. - Trzeba go jako rozwi您a – dodaje. Okazuje si, 瞠 ten pijaczek pragnie od szanowanego jegomo軼ia po篡czy dwa centy. Ale ten瞠 jegomo嗆 tak si zach造sn nieoczekiwan propozycj, poczerwienia ca造 (鈍iadkowie mówi, 瞠 „gula mu na szyi wyskoczy豉”), 瞠 wyzwa od wszelakich g逝pków miejscowego pijaczka. Po czym z rozmachem wsiad do bryczki i schrzani do swojej rezydencji. Mieszka鎍y zastanawiaj si, kto jest kulturalniejszy...

30.10.1937: Dopiero dzi NSDAP z Freystadt (Ko簑chów) wraz z miejscowymi dzia豉czami partyjnymi wszcz窸o organizacj „5 Zbiórki na Pomoc Zimow 1937/38”, która w Rzeszy rozpocz窸a si ju 5 pa寮ziernika. Tegoroczna zbiórka przebiega豉 pod has貫m „Naród pomaga sobie sam”. W miejscowym m造nie u Augusta Menge z podarowanego przez rolników 篡ta wytworzono 350 kg wysokiej jako軼i m彗i. Ponadto w miejscowej piekarni u Mathilde Jensch wypiek這 si 100 bochenków wiejskiego chleba. Ze zorganizowanej zbiórki pomoc otrzymaj najubo窺i w ko簑chowskiego powiatu. W Ksi捫u równie zamieszkuje kilkana軼ie osób ubogich, ci z kolei maj otrzyma ciep陰 odzie na zim. Nie trudno zdziwi si mo積a by這, jak to zauwa篡 w swoich wspomnieniach „By貫m adiutantem Hitlera” tego okresu Nicolaus v. Below pisz帷: „Nadzieja na d逝gi okres pokoju by豉 powszechna. Masy wierzy造 Hitlerowi, 瞠 utrzyma pokój, cho熲y dlatego w豉郾ie, 瞠 sam prze篡 wojn 鈍iatow na froncie. Strach przed komunizmem, który my wskutek rozruchów i powsta po wojnie poznali tak瞠 w Niemczech, by ogromny(...) Hitler uchodzi豉 zbawc, który usuwa n璠z spo貫czn i wszystkim 'rodakom' stworzy równe szanse(..) i widzieli oni w Adolfie Hitlerze swojego wodza, prowadz帷ego ich w szcz窷liw przysz這嗆. Hitler sta si 'bo篡szczem' mas. Móg za膨da wszystkiego, a poszliby za nim(...) Tych ciemnych stron re磨mu nie przyjmowano do wiadomo軼i”.

31.10.1675: Niepokój zago軼i si po鈔ód mieszka鎍ów Ksi捫a, podobnie jak u innych. Wszyscy spodziewaj si na這瞠nia dodatkowych wysokich podatków. Bo oto zamek we Freystadt (Ko簑chów) 23 pa寮ziernika zosta przekazany jako lenno zamkowe (Burglehen) w posiadanie Barbarze Francoise von Nostitz. By這 to najrozs康niejsze wyj軼ie z tej ca貫j kaba造 jaka od kilkunastu lat toczy豉 si wokó zamku (wraz z jego dobrami ziemskimi i szeregiem przywilejów; pierwsze lenno odnotowano w 1510 r, tytu hauptmana – pana na zamku, pe軟i帷ego automatycznie królewski urz康 starosty grodowego – pe軟i ksi捫 Baltazar Zi瑿icki). Otó w 1650 r. dobra trac Hans Georg i Wenzel Rudolpf, bracia von Stentsch na Przytoku na rzecz Johanna Mockelna von Feldensteina, radcy cesarskiego i sekretarza ksi瘰twa g這gowskiego, który z kolei wykorzysta fakt zad逝瞠nia zastawnego jaki ci捫y na zamku. Tote ca豉 posiad這嗆 zosta豉 mu przekazana 24.04.1653 r. W 1668 r. rodzina Stenschów stara豉 si o odzyskanie Burglehen. W mi璠zyczasie po 鄉ierci Feldensteina, dobra oddano w r璚e rodu Nostitzów. Sta這 si to po uprzednich pertraktacjach ze Stentschami jako „Stentsch-Prittagisch Ober-und Nieder Siegersdorfische (Szczaniec, Przytok, Podbrzezie Górme i Dolne) Gross=Mutterliche Erban”, którzy zamek sprzedali w豉郾ie Barbarze Nostitz. Zobowi您ano j do wyp豉ty 4000 talarów 郵御kich odszkodowania, z czego 2500 przypad這 wdowie po Feldensteinie, a 1500 Stentschom. Nostitz sp逝kana zosta豉 do cna (nie uda這 jej opodatkowa poddanych) i lenno zosta這 oddane miastu. Miasto z kolei w 1685 r. sprzeda這 zamek za 2000 talarów Rzeszy zakonowi Karmelitów.*

Listopad

1.11.1876: Odby這 si w okolicy wsi wielkie polowanie, w którym uczestniczy starosta ko簑chowskiego powiatu Julius Neumann ( funkcj pe軟i do 1895 r!) ze swoj 鈍it i, rzecz jasna, towarzyszy mu w豉軼iciel wsi, graf von Wittenau z Doringau (Dziadoszyce), znany hodowca ci篹kich koni poci庵owych. Zjawi這 si ponadto kilku dostojnych oficerów z twierdzy Glogau (G這gów). Na naganiaczy wzi皻o a 48 ch這pa ze wsi w przedziale wiekowym 17-45 lat. Dano im przedziwne narz璠zia, aby tymi tworami zwierzyn p這szyli. Wywieziono ich wozami na linii wsi: Streidesldorf (Studzieniec) i Liebschutz (Lubieszów), nakazuj帷 im i嗆 w stron Ksi捫a, a ci, co byli w pobli簑 Lubieszowa, powinni po sygnale od 這wczego – zatoczy ko這 w kierunku Ksi捫a. Rzek Czarn Strug mieli przej嗆 w p豉w, nie zwa瘸j帷 na spi皻rzon i zimn wod! Lecz nie wszyscy! Kilkoro z nich, którzy powinni uj嗆 jeszcze sto kroków i, jak pozostali znale潭 si natychmiast na mo軼ie rzecznym. Ruszyli o godzinie 8-ej, ha豉su tak by這 wiele, 瞠 w zagrodach pocz窸y szczeka psy i rycze krowy. Kilku naganiaczy w tym zgie趾u si pogubi這, do cha逝p zajrzeli pod wieczór, pijani w trupa, co wygl康a這 te podejrzanie. Ci, co nale篡cie owe zawi貫 zadanie wykonali i na most przybyli – otrzymali dzban gorza造 na par garde, machork, a ci co baby w cha逝pach mieli – dodatkowo otrzymali po kobiecej chustce. Wszystkim te dano w kotle zalewajk my郵iwsk. Ch這py naraz rzucili si do wszelakiej konsumpcji. Gorza豉 tak ich rozgrza豉, 瞠 kilku na golasa do rzeki skoczy這. Nie trwa這 to d逝go, bowiem zbli瘸j帷y si ku nim odg這s strzaów, a tak瞠 p璠z帷e w strachu ot瘼ia造m dziki, zaj帷e, sarny, 這sie i jelenie – tak biesiadnikom stracha nap璠zili, 瞠 czym pr璠zej, jeden przez drugiego, i drog i polami ku wsi pop璠zi這...

2.11.1759: Dotar豉 tu wie嗆 poprzez kuriera, 瞠 od wczoraj w g這gowskiej twierdzy przebywa ra穎ny atakiem podagry król Fryderyk II. Choroba zaatakowa豉 jego lew r瘯 i nogi. Do tych bole軼i do陰czy豉 te febra. Oprócz dolegliwo軼i fizycznych m璚z pruskiego króla inne zmartwienia, o których „Goniec” si dowiedzia. Oto ko鎍z帷y si rok jest pasmem kl瘰k militarnych króla. Po przegranych bitwach pod Kay (Kijami) i Kunersdorf (Kunowicami), w Neumark (obecnej Ziemi Lubuskiej) i Schlesien (奸御ku) trwaj teraz przemarsze wojsk. W okolicach Glogau (G這gowa) Rosjanie i Austriacy roztasowuj si z zamiarem przezimowania. Kozacy pustosz okolice Schlawa (S豉wy), pal Langemark (Krzepielów),Guhrau (Gór), Herrnstadt (W御osz), pl康ruj tereny a pod Grunberg (Zielon Gór) i Schweibus (安iebodzin). Ale w bezpiecznej, do dzi nie zdobytej twierdzy król jest niezagro穎ny i spokojnie mo瞠 si kurowa. Cho miasto jeszcze si nie podnios這 z ubieg這rocznego po瘸ru, komendant twierdzy zapewnia w豉dcy zno郾e warunki pobytu. W okolicy pobliskiego Zerbau (Serby), na prawym brzegu Odry powstaje sta造 obóz, w którym przez najbli窺ze lata b璠 przebywa造 kilkutysi璚zne pruskie oddzia造. Za這g twierdzy stanowi ozdrowie鎍y pu趾u (pó幡iejszy nr 37), który poniós ci篹kie straty w bitwie pod Kunowicami. I cho tu po wielkiej bitwie za豉many Fryderyk mia pisa: - „Nie jestem ju panem mego wojska... S康z, 瞠 wszystko jest stracone. Nie prze篡j katastrofy mej ojczyzny. Do widzenia na zawsze!" - to powstaje na zdrowiu. W Ksi捫u zaraz mieszka鎍y organizuj specjaln delegacj z wizyt do króla, bowiem Fryderyk II jest tu uwielbiany. Przypomnijmy, 瞠 to on w豉郾ie w 1742 r. utworzy powiat ko簑chowski (notka z dn.26 czerwca; zob acz tak瞠 notk z dn.8 sierpnia, a tak瞠 16 i 17, gdzie w tym dniu roku 1786 król umiera). Król w twierdzy przebywa do 10 listopada.

3.11.1939: By這 to mniej wi璚ej tak: parobek u karczmarza Emila Kupscha, niejaki Arthur Goltz wypi kilka kufli piwa z miejscowym starym kawalerem Erwinem Patzold. Ten瞠 mu rzek, 瞠 czasami brakuje mu baby w ó磬u. Us造sza, wówczas, by czym pr璠zej wia do cha逝py, bo on, Arthur, takow bab zaraz mu przyprowadzi. I tak si to sta這. Arthur przytarga do domu Ilse Majunke, „Ciubajk” we wsi zwan, bo ch皻nie ch這pom tu i ówdzie us逝giwa豉 swoj kobieco軼i, traf chcia, 瞠 podniet. Przybyli przeto do domu Erwina (pono to obecnie nr 37), a ten瞠 czym pr璠zej czmychn掖 do pokoju, zabieraj帷 ze sob misk i dzban z wod, gdakaj帷 z przestrachu, 瞠 zaraz do nich powróci. Ilse z nogi na nog oczekiwa豉, a Arthur nagle zaniemówi. Trwa這 to nieco, wi璚 w ko鎍u Ilsa wepchn窸a Artura do pomieszczenia, gdzie przebywa Erwin. I oboje to ujrzeli: Erwin sta z opuszczonymi gaciami przed misk z wod i podmywa swoj m瘰ko嗆! A m瘰ko嗆 jego by豉 sflacza豉...

4.11.1597: Powiadaj, 瞠 oto tak:g喚bok noc wysz造 z miasta Freystadt (Ko簑chów) grupy kilkudziesi璚iu pacho趾ów, które zosta造 specjalnie zorganizowane przez ko簑chowskich piwowarów: Gerharda Mueckow, Erwina Neuzig i Franza Holthausa. Ruszy造 na trzy siedliska szlacheckie, w których warzono piwo: Heinzwndorf (Wrociszów), Erkelsdorf (Zak璚ie) i Alte Fahre (Stara Wie). Ho這ta napad豉 na ich, zarekwirowali kot造, zniszczono przygotowane nastawy do kolejnych warze. Kot造 jako oznaki zwyci瘰twa zosta造 wniesione z wielk wrzaw i rado軼i na ko簑chowski rynek. Starosta (niestety, nie uda這 mi si ustali jego nazwiska, pierwsze dane o starostach mam z 1863 r., gdzie funkcja starosty by豉 w r瘯ach dr Benno z wielkiego, zas逝穎nego rodu Niebelschuetz z Holtendorf, Rzeczycy, z okolic G這gowa) - rozkaza wprawdzie zabrane naczynia dostarczy natychmiast na Zamek, ale rozochocona gawied nic sobie z tego nie robi豉. Dopiero po roku kot造 zosta造 zwrócone prawowitym w豉軼icielom. To wydarzenie ilustruje fakt narastania konfliktu interesów gospodarczych mi璠zy krusz帷 si szlacht ko簑chowska, a przedsi瑿iorcami z miasta. Mieszczanie twardo obstawali przy swoich przywilejach, w鈔ód których by przywilej warzenia i wyszynku piwa. Do miejskiej wspólnoty piwowarstwa w okolicy nale瘸造 312 domostwa! Dziwna na owe czasy jest rzecz, 瞠 takowe wypady ho這ty odnotowano równie w okolicach Glogau (G這gowa).

5.11.1251: Powinni鄉y ten fakt tutaj odnotowa, mimo i osady jeszcze Ksi捫a nie by這, teren w wi瘯szo軼i pokrywa造, czasami jeszcze niedost瘼ne lasy. Wi si mi璠zy nimi ju trakt coraz i cz窷ciej tu ucz瘰zczany przez handlarzy mi璠zy dalekim Posen (Pozna: miasto na prawie magdeburskim, respektuj帷ym wi璚 prawo niemieckie s康ownicze w Magdeburgu, b璠帷e wówczas zarz康zane przez ksi璚ia Przemys豉wa I) a miastem Chozuchow alias Czolcha albo jeszcze willa Choszuchow (Ko簑chów, w 1245 r. mo積a by這 jeszcze natkn望 si na dwie inne nazwy miasta: Kozsowa i Koczechow willa). Lo郾e bory obfitowa造 we wszelk zwierzyn, wi璚 by to jeden z atutów, aby t璠y w璠rowa. Otó wczoraj kronikarze odnotowali fakt wydania przez ksi璚ia Konrada I pierwszego swojego oficjalnego dokumentu jako samodzielnego w豉dc nowo utworzonego ksi瘰twa g這gowskiego, do którego wesz造 zarówno tereny ko簑chowskie, jak i przysz豉 osada Ksi捫, za same ksi瘰two zwi您ane by這 na pocz徠ku z czesk koron.

6.11.1808: Dosz這 do awantury, a to przez kilka kobiet. Uformowa si bowiem konny konwój, na wozach których by這 kilkaset worków ziemniaków, owsa, s這my, siana, tak瞠 kilka beczek peklowanej s這niny. Wszystko to przygotowa豉 wie do transportu do twierdzy Glogou (G這gów) na zaopatrzenie przebywaj帷ych tam 穎軟ierzy, w tym, b璠帷ych w niewoli, Francuzów. To by op豉calny dla ch這pów handel wymienny. W zamian nie tylko otrzymywali sprz皻 gospodarczy i do roli, a tak瞠 ubrania i niektóre kolonialne towary. I otó baby naraz jedna za drug pocz窸y sprawdza wozy, czy oprócz towaru na drog ich ch這py gorza造 nie wzi瘭i. Poprzednio tak by這, 瞠 wyjechali, po drodze si spili i skradziono wszelki im ekwipunek. Znalaz造 wi璚 kilka g御iorów z gorza陰 i bez zastanowienia – ciach!, wyrzuci造 je wprost na drog, t逝k帷 wszystko, a gorza豉 wsi彗a豉 do ziemi. Który by bystrzejszy z ch這pa, to pocz掖 w po酥iechu wylizywa wsi彗aj帷 ciecz, ale zaraz baby baty pobra造 i po plecach ch這pom przy這篡造, 瞠 ci czym pr璠zej wyruszyli w kierunku Freystadt (Ko簑chów), a dalej do twierdzy. Po trzech dniach powinni powróci i na wsi b璠zie, jak zawsze wielkie 鈍i皻o z podr璚znym targowiskiem i swawolami. Eh, b璠zie bal! *Wczoraj podpisano uk豉d ko鎍owy (Schlussvertrag) wynikaj帷y z Konwencji paryskiej (8.09.1808), na mocy którego wojska francuskie zacz窸y opuszcza teren Prus. Jednak celem zabezpieczenia sp豉ty kontrybucji w trzech garnizonach pozostan za這gi francuskie. G這gowskie umocnienia Francuzi mieli opu軼i w momencie sp豉ty po這wy kontrybucji (najpierw to by這 140 mln franków czyli prawie 38 mln talarów, a po interwencji cara 120 mln franków.) W豉dze pruskie musia造 zapewni utrzymanie za這gi twierdzy (jak i pozosta造ch dwóch: Küstrin (Kostrzyn) i Stettin (Szczecin).Zgodnie z rozdzielnikiem mia這 w g這gowskiej twierdzy stacjonowa 3300 ludzi i 800 koni. Na konto ich utrzymania drogami i Odr z magazynów twierdz Kostrzyn i Szczecin do G這gowa przetransportowano 2179 ton siana, 1289 ton s這my, 1297 ton owsa, 9015 pni na palisady, ponad 22 tony suszonych warzyw, 38,5 tony soli i 14 ton peklowanego mi瘰a. Trudno軼i z transportem powodowa造, 瞠 prowadzono handel wymienny. Cz窷 wyposa瞠nia twierdz czy materiaów fortyfikacyjnych pozosta豉 na miejscu, a do G這gowa towary dostarczano z okolicznych miejscowo軼i.

7.11.1921: Nie up造n窸y trzy miesi帷e, a tu znów ten 18-letni Hermann Hoffmann pocz掖, tym razem po popo逝dniu, lata po wsi z krzykiem, przebrany w jaki dziwaczny uniform i z jak捷 dzisiejsz gazet „Völkischer Beobachter” (Ludowy Obserwator), wciskaj帷 j ka盥emu z okrzykiem, 瞠 niejaki Hitler b璠zie teraz führerem i Rzesz postawi na nogi! (patrz notka z dn.29 lipca 1921 r.). Gazet nakaza mu roznosi miejscowy, kiedy porz康ny i normalny, ch這p z dziada pradziada, dzi przebrawszy si za jaki 穎軟ierski strój, maj帷y oznacza SA-mana, Walter Sedelmeyer (patrz notka z 2.07.1934 r.). I paraduje w tym mundurze po powiecie jak rozgrzany kogut. Hoffmanna przeganiano z obej嗆. Lecz ten nie zra穎ny takim obscenicznym traktowaniem, odgra瘸 si, 瞠 jeszcze ludzie padn przed tym Hitlerem na kolana i b璠 go ca這wa i wielbi jak zbawc! Hilda Bormann te tego piskliwego wrzasku Hermanna nie zdzier篡豉 i wyla豉 mu na 貫petyn wiadro wody. A ten nic: rzuci jej pod nogi gazet i pogna z krzykiem dalej. Wypada te zaznaczy, 瞠 kilkoro z wielk ochot gazet odbiera這, a nawet dzi瘯owa這 Hermannowi, wdaj帷 z nim w jak捷, niejasn pogaw璠k partyjn! Zgroza. Na pierwszej stronie tej gazety widnia wielki portret z profilu owego Hitlera i ogromniasty tytu: „Ein historischer Tag: Wir sind Führer”.Pod wieczór we wsi zjawi豉 si ci篹arówka z owymi SA-manamii partyjniakami, w tarmosili si do niej i Hermann i Walter i st康 wyjechali. Bardziej obeznani mówili, 瞠 ich sam Hitler do Monachium wzywa...[29.07.1921 Hitler zostaje przewodnicz帷ym NSADP. Uchwalono te nowy statut partii, stwierdzaj帷y, 瞠 partia dzia豉 na podstawie wodzostwa, „Führerprinzip”. Okre郵enie „przewodnicz帷y NSADP” zosta這 oficjalnie zast徙ione poj璚iem „Führer” przez prasowy organ partyjny „Völkischer Beobachter” w dn.7 listopada 1921 r. Noc z 8 na 9 listopada 1923 r. Hitler przy pomocy SA zorganizowa pucz, celem przej璚ia w豉dzy w Republice Weimarskiej. To im si nie uda這, konsekwencja by這 osadzenie Hitlera we wi瞛ieniu na 5 lat i rozwi您anie NSADP].

8.11.1871: Ta zagadka dotychczas nie zosta豉 rozwi您ana. Zmrok o tej porze zapada si nagle szybko i cz這wiek, kiedy by w drodze – móg zg逝pie do cna. Pono to przydarzy這 si mieszka鎍owi wsi Ullrichowi Knappke. Wraca pó幡 noc ze s御iedniej wsi, gdzie rz康zi豉 ksi篹na, z Günthersdorf (Zatonie), gdzie, rzecz jasna, w tamtejszej knajpie sporo gorza造 wla do swego gard豉. B璠帷 oto przy rogatkach Ksi捫a, jak on sam gdacze, ukaza豉 si przed nim Bia豉 Dama: wysoka, z wielgachnym i koronkowatym welonem na g這wie, d逝gim, pi瘯nym. To on nagle upad na kolna, nosem ziemi targa i o przebaczenie pocz掖 skomle. A Bia豉 Dama ku mu mówi, 瞠 ona jest z Freystadt (Ko簑chów), 瞠 roku Pa雟kiego 1540 zosta豉 uwi瞛iona w wie篡 zamkowej i zag這dzona na 鄉ier!. Ullrich, tchórz jak cholera, nogi wzi患szy za pas – prysn掖 ku m造nowi na rzeczce Jelonka. I tyle po nim by這 wida. A rzecz wa積a: nie on pierwszy w Ksi捫u widzia Bia陰 Dam z Ko簑chowa.[c.d.n.:spójrz na notki z 4 i 8.08, i 4.10].

9.11.1938: We wsi w tym czasie by造 trzy 篡dowskie rodziny: Rotenburmenn, Schmaudergold i Ulbricht. W nocy zajecha造 pod ich domostwa ci篹arówki z SA-manami z Freystadt (Ko簑chów). Nasamprzód w ich domach powbijano szyby w oknach, potem na pó przestraszonych domowników wyleczono na podwórko. Wrzask, krzyk i przekle雟twa. Dot康 takiego rabanu we wsi nie by這. Zbiegli wi璚 si mieszka鎍y. Lecz to, co ujrzeli – wielu czym pr璠zej poucieka這 do swoich domostw rygluj帷 cha逝py. SA-mani nakazali, aby 砰dzi w ci庵u 30-tu minut spakowali si i st康 wynie郵i, gdzie ich „篡dowskie oczy ponios”.Rzecz jasna, 瞠 w tej rozróbie musieli uczestniczy Walter Sedelmeyer, lokalny wysoki rang SA-man i d捫帷y do szczytów partyjnych NSADP, Hermann Hoffmann, b璠帷y ju nauczycielem we wsi. Kilkoro 砰dów, zw豉szcza starszych opiera這 si takiemu gwa速owi. 安iadkowie i sk徙e materia造, do których uda這 si dotrze teraz, stwierdzaj, 瞠 nie wska膨 oprawców, bo i to by豉 noc, bo to by造 wrzaski, bo to by豉 szybko嗆. Troje 篡dowskich dziadów, z pewno軼i starszyzny rodowej - SA-mani wrzucili na ci篹arówk i wywie幢i w stron wsi Heydau (Czas豉w). Lecz tam nie dojechali. Nazajutrz, kiedy 篡dowscy mieszka鎍y na pi皻ce wyjechali z Ksi捫a w nieznane (prawdopodobnie kierunek obrali na Glogau, G這gów) – odkryto trzy powieszone na ga喚ziach d瑿owych postacie. Byli to 砰dzi miejscowi (niestety, wiarygodnych nie mam danych, którzy to byli – red.). Wisieli na d瑿ach przy 陰kach, które we wspó販zesnych latach - zosta造 wyci皻e barbarzy雟ko (mia造 ponad 100 lat!) przez oficera Wojska Polskiego, który sprzedawa na tym trenie swe dzia趾i budowlane i tworzy do nich drog. Ale wiekowe d瑿y w ogóle 瘸dn przeszkod nie by造. Historycy okre郵ili ten moment jako „Noc Kryszta這wa”, w której to w ca造ch Niemczech dosz這 do pogromu 砰dów.

10.11.1928: Fala przymrozków, jaka od kilkunastu dni wtargn窸a do miejscowo軼i – powstrzyma豉 towarzyskie 篡cie, ma這 kto te i do karczmy zagl康a, wi瘯szo嗆 siedzi w cha逝pach i piecach. Ch這pi kln, bo i sporo ju teraz idzie opa逝, a co b璠zie, kiedy spadnie 郾ieg i zawita zima? W豉軼iciel Ksi捫a Henrick Werta wydzieli trzy le郾e dzia趾i, na których najubo窺i mieszka鎍y mog sobie wyrobi drewna na opa, tak瞠 uprz徠n望 zb璠ne ga喚zie i chrust. Z tej niespodziewanej pomocy skorzysta這 a 19 zagród na 32 dotychczasowe..

11.11.1918: Mieszka鎍y s w szoku! Nikt, absolutnie nikt, nie przypuszcza, 瞠 to mo瞠 zaistnie. Seniorzy wsi równie nie pami皻aj takiego wydarzenia. To jest z造 omen, stwierdzili. Dzi nad ranem odnaleziono powieszonego za stodo陰 na 郵iwkowym drzewie Rudiego Rengera (patrz koniecznie notki z: 23.06, 12.07, 3.08, 8.10). Jeszcze wczoraj tryska 篡ciem, wspomina swego syna Kurta, który s豉 z wojennego frontu do ojca listy, „przepi瘯ne”, tak zaznacza wszystkim. W kufajce nieboszczyka znaleziono urz璠owe zawiadomienie z frontu, 瞠 Kurt poleg w tracie walk miesi帷 temu. *Rudi Renger mia na ksi篹owskim cmentarzu swoj mogi喚, zosta豉 ona zniszczona przez osadników polskich w latach 70-tych XX wieku.

12.11.1808:Ella Ehrich otrzyma豉 kolorow kart pocztow z panoram miasta Glogau (G這gów) od syna Horsta, który od dwu lat zatrudniony jest na barce rzecznej szypra Paula Flotera juniora z Breslau (Wroc豉w – patrz tak瞠 notka z dn. 13 czerwca 1785 r). W豉郾ie przep造wali obok znajomych terenów, jednak nie zezwolono mu, by móg si przedosta do Ksi捫a. Tote napisa: „Odp造n瘭i鄉y bardzo wcze郾ie. Kiedy po raz pierwszy wyszed貫m na pok豉d, przep造wali鄉y w豉郾ie pod mostem w Wielkim G這gowie. Glogau, który po這穎ny jest ca趾iem przy Odrze, prezentuje si st康 prawie w zupe軟o軼i, ze swoimi rozleg造mi fortyfikacjami, wie瘸mi i starymi, wielkimi domami. Wcze郾ie po obiedzie dwa statki znów pozosta造 w tyle za nami i osiad造 na piasku. Tote i my przywi您ali鄉y nasz statek do krzewów w spokojnej zatoce; nasi ludzie pospieszyli tamtym na pomoc, my obydwaj zostali鄉y sami i wyszli鄉y wreszcie na brzeg, po tym jak trzy dni i noce nie st徙ali鄉y po l康zie” - pisze m這dy Horst, który te pobiera nauki we Wroc豉wiu. -”Na nieszcz窷cie na ca造m statku sko鎍zy造 si chleb, tyto i piwo. Trzeba, wi璚 by這 dzi, przy niedzieli, obej嗆 si przez ca造 dzie haustem twardej odrza雟kiej wody, któr zreszt musieli鄉y pi ju wczoraj. Wreszcie pod wieczór stan瘭i鄉y na kotwicy w przestronnym porcie pod miasteczkiem Beuthen (Bytom). Po這穎ne jest ono nadzwyczajnie przy Odrze, na do嗆 wysokich, stromych i go造ch pagórkach z wieloma parowami. Gdy za posilili鄉y si napr璠ce sporz康zon sztuk wo這winy, udali鄉y si na gór do miasta, które jest rodzaju Krapkowic, i poszli鄉y na rynek do gospody Pod Z這tym Lwem, W jednej i tej samej izbie grano tam w bilard, a przy haniebnej muzyce ta鎍zyli pospo逝 poczciwi mieszczanie, czeladnicy i wypucowane panny.” - ko鎍zy ch這pina.

13.11.1921:W karczmie niespotykana do tej pory polityczna awantura! Pierwsze skrzypce zagra ten ch造stek Hermann Hoffmann, który powróciwszy z Monachium od jakiego swego wodza Adolfa Hitlera, zacz掖 farmazony prawi o führerze, który Niemcy na nogi postawi i wszelk bolszewick padlin st康 wypleni. Hoffman by ubrany w ten swój dziwaczny uniform i dar si na ca貫 gard這, gestykulowa równie, pokazuj帷 zebranym nowe pozdrowienie – z wyci庵ni皻 d這ni. Od jednej z 豉w, powsta starszy, prawie, 瞠 dziadek, Richard Kleiner. Wzi患szy ze sob kufel piwa i przybli篡wszy si do krzycz帷ego Hoffmana – wyla z kufla piwo na jego g這w! Ten瞠, jak oparzony kogut – wyprostowa si ze stanowczym zamiarem rzucenia si z pi窷ciami na starego Kleinera. Zosta powstrzymany przez innych i wyrzucony z karczmy. Odgra瘸 si jeszcze, 瞠 poniektórzy st康, jeszcze go popami皻aj i prosi b璠 o 豉sk! Dosta od kogo „na drog” kilka kopniaków. {Richard Kleiner zmar w 1930 r., pozostawiaj帷 na przyzagrodowym gospodarstwie 31-letniego syna Paula, który o瞠ni si z Ros Schuster z domu Lubitz z Liebschütz (Lubieszów). W 1938 r. 27 sierpnia ju o zmroku pod dom Kleinera przyjecha czarny osobowy VW. Auto nale瘸這 do gestapo w Freystadt (Ko簑chów). W po酥iechu wywleczono m這dego Kleinera i wywieziono nie wiadomo dok康. Po tygodniu 穎na otrzymuje zawiadomienie, 瞠 Paul Kleiner zosta uznany przez s康 ludowy jako osoba antyspo貫czna i w ramach resocjalizacji umieszczony zosta do 27 wrze郾ia 1941 r. w Dachau w tamtejszym Konzentradionslager, jaki od1933 r. funkcjonowa na obrze瘸ch miasta po by貫j fabryce amunicji. Kleiner jednak do Ksi捫a ju nie powróci. Po odbyciu kary – skierowano go przymusowo na wschodni front, gdzie 郵ad po nim si urywa.

14.11.1943:”Widzia貫m niemieckich 穎軟ierzy w dwu ci篹kich wojnach. Walczyli wierni a do 鄉ierci – wierni przysi璠ze. Takimi niechaj pozostan. Tylko z tej wierno軼i, z tej ofiarno軼i, z tego niewymownego bohaterstwa odrodzi si mo瞠 silny i zdrowy naród, silne i zdrowe pa雟two...” - napisa w li軼ie, podpisanym w豉snor璚znie genera Heinz Guderian do Ursuli Handwerker, zawiadamiaj帷 j o bohaterskiej 鄉ierci jej syna, Karla na wschodnim froncie. Kobieta mieszka豉 samotnie, bowiem i m捫 jej gdzie przebywa na wojennym froncie. Po zawiadomieniu o 鄉ierci syna – opu軼i豉 wiosk i przenios豉 si do Freystadt (Ko簑chów), gdzie zamieszka豉 przy ulicy Röseleistr. Miasto opu軼i豉 w grudniu 1944 r. Prawdopodobnie zamieszka豉 w Immenhausen przy u. Hessenweg 7.

15.11.1809:”Na granicy wieczoru i nocy zjawi si dopiero powozem Reiner Kaschel, który rankiem wybra si do Grünberg (Zielona Góra) na tamtejszy targ, bo sta這 tam wysoko w cenie 篡to. Prawd to gadano, uwin掖 si szybko, zakupi prowiant do cha逝py, jeszcze kilka szparga這wi ruszy na powrót. Zmarz, tote poci庵a co chwile z g御iorka. Ko szed swobodnie przed siebie. Reinera sen zmorzy i obudzony zosta jakimi s krzykami i szarpanin. Przed nim stali dwaj wojskowi, nieco inni ni, on to widzia, lecz po swojskiemu gadali. 秧dali uiszczenia c豉 za rzeczy na wozie. Reiner natychmiast wytrze德ia i pocz掖 ich ruga czym wszelkie diabli przykazali. Zlecia這 si jeszcze kilka wojaków i jaki dziwaczny starszyzna. Zapytano, po wybuchu agresji, czy ch這p wie, gdzie jest. Kaschel twierdz帷o odpowiedzia, 瞠 zmierza z Grünberg, z tamtejszego targu do swojej cha逝py w Fürstenau, i basta od niego! Wyt逝maczono mu z wojskowym tonie, 瞠 oto znalaz si we wsi granicznej Althammer (Tarnawa, k. Zielonej Góry, gm. Zabór) i na domiar z貫go, nie wiadomo jakim cudem znalaz si na terytorium Neumark (Nowa Marchia, wsch. Brandenburgia), która tu graniczy z Schlesien (奸御kiem), gdzie on mieszka. By teraz na powrót si tam znale潭 – musi op豉ci c這! T逝macze 瘸dnych nie ma, prawo to prawo,i je瞠li nie zaprzestanie wrzasków, to go jeszcze oskar膨 o nielegalne przekroczenie granicy i pok徠ny handel, co grozi tylko przebywaniem w wi瞛iennej twierdzy! Nie by這 瘸dnego wyj軼ia, jak wyda 穎軟ierzom wszystko to, co spieni篹y. A to by造 dwie pe軟e sakiewki...

16.11.1940: Dzie jak co dzie, kto postronny móg豚y rzec. Mo瞠 i tak. W po逝dnie da這 si tu s造cha odg這s serii karabinowej od strony osady folwarcznej Sorgevolwerk (Troska). Kilka m這dych 鄉ia趾ów natychmiast tam uda這 si rowerami, by rozezna w czym jest rzecz. Przyjechali po godzinie nieco wystraszeni i przed karczma w so速ysim pa豉cu wydobywaj ze siebie pó sylaby, trudne naraz do zrozumienia. W ko鎍u uda這 si te ich poj瘯iwania zebra do kupy. Bo oto przeje盥瘸j帷 tam motocyklem 瘸ndarmi z Hartmannsdorf (Jarogniewice), gdzie maj swój posterunek – natrafili na mkn帷ego przed nimi le郾 軼ie磬 cz這wieka. Bez problemu obdartusa z豉pali. By to jaki ukrywaj帷y si w pobliskich lasach 砰d. Odkryli zaraz i drugiego 砰da. 畝ndarmi doprowadzili ich do Troski, wy豉pali kilki mieszka鎍ów, akurat si tu napatoczyli i nakazali im przypatrywa si egzekucji 砰dów. A 瞠 byli w pobli簑 ma貫go cmentarza miejscowego, to ich tam tarmosili i bez zb璠nych ceregieli przeszyli ich kilkoma seriami z karabinu maszynowego. Na koniec nakazali mieszka鎍om cia豉 砰dów zakopa. 安iadkowie egzekucji, niespotykanej przecie tutaj, tak byli wstrz捷ni璚i, 瞠 bez zastanowienia i czym pr璠zej na poboczu cmentarza wykopali dól i tam zamordowanych zakopali.[Obecnie, zarówno po cmentarzu, jak po osadzie nie ma 瘸dnego 郵adu, oprócz transformatora. Wszystko zosta這 wyrugowane przez osadników polskich. Na cmentarzu corocznie zakwitaj przepi瘯ne konwalie i drzewa bzu, o niespotykanych w okolicy kwieciu. Kilka lat temu jeden z nowo osiad造ch mieszka鎍ów w Ksi捫u, do嗆 maj皻ny – wybra si na tamtejszy obszar cmentarza i wykopa kilka drzew bzu. Zasadzi je na swojej posesji. Opowiadaj miejscowi, 瞠 od czasu do czasu w豉軼iciela posesji nawiedza造 jakie zjawy, a on sam miewa okresami halucynacje. Wykarczowa wi璚 bez, lecz niekiedy co ponurego w obej軼iach i powietrzu zjawia si...]

17.11.1910: Ci庵le szeroko komentowane jest wczorajsze nocne zdarzenie we wschodniej cz窷ci wsi. Od kilkunastu dni okolice by造 pokryte ca這dobowo g瘰tymi mg豉mi, 瞠 i w dzie by造 wielkie trudno軼i z poruszaniem si, noc za bez jakiego o鈍ietlenia nie sposób by這 porusza si po wiejskich traktach. A tu znale幢i si, jak okaza這 si pó幡iej, dwaj 鄉ia趾owie, którzy w tak zamglon ciemnic pojawili si na drodze. Szli w przeciwnych kierunkach, po omacku, wymacuj帷 r瘯oma ogrodze gospodarstw. I traf tak zarz康zi, 瞠 obaj piechurzy ze sob si zderzyli. By這 to tak nag貫 i niespodziewane, 瞠 obaj wrzask wielki podnie郵i i rzucili si w ciemno軼iach do ucieczki. Jeden z nich zawis ubraniem na sztachetach p這tu, drugi odskoczy gdzie w bok i wpad do przydro積ej rzeczki. Ten przera幢iwy, g這郾y raban zrobili, 瞠 kto we wsi zacz掖 bi na alarm, z cha逝p wyskoczyli natychmiast stra瘸cy ochotnicy i mnóstwo mieszka鎍ów, wszyscy z lampami i pochodniami. Uda這 im si w ko鎍u namierzy przera幢iwe krzyki wo豉j帷e o pomoc. Na p這cie gaciami na sztachetach dynda 48-letni Georg Wiesentall, a ze rzeczki nie móg si wydosta 61-letni Hans Jagel. Kiedy ich „uratowano”, so速ys wsi z miejsca oznajmi im, 瞠 za naruszenie miru wiejskiego i wywo豉nia paniki – obaj b璠 musieli na rzecz wsi wykona prace, które im so速ys Günter Pilz wska瞠.

18.11.1488: Doniesiono tu, 瞠 niejaki Serb Wilhelm von Tettau stoj帷y na czele oblegaj帷ych Glogau (G這gów) oddziaów króla Macieja Korwina wynegocjowa wreszcie warunki, na których broni帷e si do kilku miesi璚y miasto zostanie oddane. Za這ga czeska ze swoim dowódc von Nasslowskim opuszcza wu璚 swoje stanowiska obronne w nie幢e ufortyfikowanym mie軼ie. Ustalone zasady pozwalaj Czechom w zwartym ordynku odej嗆 w dowolnie wybranym kierunku. Mieszczanie wreszcie odetchn瘭i. Mogli rozpocz望 odbudow i usuwanie dokonanych zniszcze. „Goniec” z kolei dotar do materiaów, ze w trym czasie w mie軼ie przebywali dwaj mieszka鎍y Ksi捫a: Joseph Springer i Felix Glombitz, którzy zostali tam wys豉ni po zakup beczek z piwem, a od trzech miesi璚y we wsi si nie zjawili.

19.11.1502:Wyszpera貫m oto. 瞠 niejaki Peter Mücke dzi w po逝dnie wstrz御n掖 wiosk. Przyby z Glogau (G這gów) i wysypa na karczmowy stó mnóstwo nieznanych tu monet srebrnych. Ch這py nie mogli si nadziwi, sk康 ten oberwaniec ten skarb ma. Tote ten oberwaniec j t逝maczy. Ksi捫 Zygmunt Jagiello鎍zyk otrzyma od W豉dys豉wa II, króla Czech i W璕ier, przywilej na otwarcie w G這gowie mennicy. Wybijano tam halerze (nazwa monet mia豉 pono pochodzi od miasta Hall w Szwabii), o nominale 1/12 grosza. W trzy lata pó幡iej rozpocz皻o równie emisj groszy g這gowskich. Zarz康c mennicy ksi捫璚ej by Fryderyk Boner i od jego nazwiska monety te nazywano "bochnarami". Poniewa ówczesna technologia polega豉 na uderzaniu stemplem w arkusz blachy, popularnym sta這 si okre郵enie "bicie monet“. Tak wi璚 grosz g這gowski bity by w srebrze i mia wymiary: 鈔ednica ok. 24-25 mm a waga ok. 2 gramów. Awers przedstawia w polu wyobra瞠nie or豉 w koronie otoczonego napisem: SIGISMVNDVS DVX GLOGOVIE. Moneta z G這gowa, cho emitowana by豉 krótko to cieszy豉 si powodzeniem, równie w Polsce.

20.11.1902: Maria Bücke uwa瘸na by豉 we wsi jako jedna z naj豉dniejszych kobiet, lecz by豉 niedost瘼na dla pospólstwa, po pierwsze pod karczm przeje盥瘸豉 bryczk, po wtóre by豉 穎n jakiego kapitana-felczera z rozwi您anego regimentu we Fretstadt (Ko簑chów), za po trzecie te zadziera豉 g這w i wszystkich mia豉 w pospolitym powa瘸niu. Zatrudni豉 w swojej posesji ch這pa o ksywie „Kluska” do prac gospodarczych, o to w豉郾ie on mieszka鎍om naopowiada o wyczynach pi瘯nej Marii. Otó ona, kobieta b璠帷a w 55-latach, porozbierawszy si do naga – hasa豉 po okolicznych 陰kach, wykrzykuj帷 nie zrozumia貫 odg這sy. Tych g這sów nie zdzier篡 w ko鎍u so速ys wsi,Gertrud Lodej i samodzielne zamelinowa si na skraju wioski, aby ujrze nagusie鎥 Marie. I ujrza. Opowiada pó幡iej, 瞠 jej kobieco嗆 tak go porazi豉, 瞠 zatraci rozum i czym pr璠zej ku swojej cha逝pie pop璠zi i bab sw zacz掖 tak szturcha, 瞠 ta na ca陰 osad niemi這sierne krzyki ze siebie wydobywa豉...

21.11.1640:Ostatnie dni listopada, mglisto, wilgotno, za w okolicy twierdzy Glogau (G這gów) trwa koncentracja 郵御kich si cesarskich pod dowództwem generalfeldwachtmeistra Petera Grafa von Götz. Z t wie軼i do Ksi捫a przyby Herbert Forman, pacho貫k, który tam si znalaz, by obs逝giwa za par groszy konie. W豉郾ie namawia we wsi, by inni za nim poszli w te 郵ady. Coraz aktywniej bowiem dzia豉j tam podjazdy oddziaów szwedzkich. Umocnili si w kilku punktach tej cz窷ci 奸御ka. Silny garnizon g這gowski przeszkadza im w opanowaniu i eksploatacji prowincji. Genera von Götz mobilizuje oddzia造 forteczne. Pu趾ownik Jung na czele wyprowadzonych zza waów 1500 rajtarów odzyska dla cesarza Beuthen an der Oder (Bytom Odrza雟ki) Jeszcze udaje si twierdz obroni przed Szwedami.

22.11.1790:Dotarli鄉y do materiaów, 瞠 trzej mieszka鎍y Ksi捫a: Felix Kreis, Gustav Michalek oraz Hans Bieber wzi瘭i udzia, jako zatrudnieni tu robotnicy w po鈍i璚eniu nowo wybudowanego ewangelickiego ko軼io豉 garnizonowego w mie軼ie Glogau (G這gów). Zaprojektowany ów ko軼ió zosta przez przez Christiana Schulze, g這gowskiego radc budowlanego, który sko鎍zy w豉郾ie budowa przedsi瑿iorca budowlany Mohrenberg. 安i徠ynia powsta豉 na gruzach by貫j apteki jezuitów i le膨cego za ni budynku biblioteki, a kosztowa豉 11 tys. talarów. Nie nadano jej imienia. Nad wej軼iem mia豉 z kolei królewsk dedykacj "pobo積emu wojsku...". Dot康 nabo瞠雟twa dla 穎軟ierzy wyznania ewangelickiego miejscowego garnizonu odbywa造 si w jednej z sal na zamku. Okresowo zaj皻y bywa na te cele magazyn w koszarach, a tak瞠 sala modlitw przenoszona by豉 do sali domu pod "Czerwonym Or貫m", naprzeciwko gównego odwachu przy rynku. Ruiny ko軼io豉 zosta造 rozebrane przez polskich osadników w ko鎍u lat 50 XX w.

23.11.1942:Nie uda這 si satysfakcjonuj帷 ustali, kto móg w Ksi捫u potajemnie nads逝chiwa radia BBC. By豉 we wsi grupka osób, podstarza造ch ju, która cichaczem wymienia豉 mi璠zy sob takie wiadomo軼i, za które grozi豉 鄉ier lub w najlepszym przypadku obóz koncentracyjny. By mo瞠 brytyjskiego radia gdzie w szczelnym ukryciu s逝cha, b璠帷y ju w stanie spoczynku, urz璠nik miejski Richard Rothe, spod numeru 25. Dzi pó幡 noc zaufanym osobom powiedzia, 瞠 sta豉 si rzecz straszna, która zrodzi niespotykan tragedi dla Rzeszy. Otó dzisiaj sowieci pod Stalingradem zamkn瘭i w kotle 6. Armi Polow genera豉 Friedricha Paulusa (do historii przeszed jako jedyny feldmarsza貫k niemiecki, który skapitulowa i da si wzi望 do niewoli. Ze sowieckiego lagru powróci dopiero w 1953 r. i osiad w b.NRD. Zmar w Drenie w 1957 r.). Z Ksi捫a u Paulusa w szeregach armii by這 a 9 m這dych mieszka鎍ów.

24.11.1848: W niedziel mia si odby w Primkenau (Przemków) festyn ludowy. Na tak odleg造 festyn udali si z Ksi捫a konnym zaprz璕iem ze swoim kramem karczmarz Hans Flaschgold, rolnik Walter Rupp i dwóch pacho趾ów jako ochrona przed zbójami.„Goniec” dotar do ich opisu ekspedycji, a byli 鈍iadkami gorsz帷ych zaj嗆 i – jak napisali w sprawozdaniu z這穎nym na r璚e so速ysa, a ten przekaza je w豉軼icielowi wsi) – „ledwom co uszli ze 篡ciem”. Ksi捫anie mieli zwyczajowe zaproszenia, które karczmarz otrzyma stamt康 od swojej rodziny. Na miejscu festynu pojawi造 si te plakaty z rysunkiem czarnego kota i propozycj by uczestnicy mieli kieszenie pe軟e kamieni. Narasta bowiem sprzeciw wobec zachowa urz璠ników maj皻no軼i tamtejszego barona Hansa Benedikta von Block-Bibrana, który by tolerowany przez mo積ych z G這gowa, bo ci mieli zagwarantowane mo磧iwo軼i polowa na terenach barona, ci庵n帷ych si a do Przemkowa. Szczególnie znienawidzony by podskarbi Schmidt i inspektor Sannert. Wieczorem oko這 godziny 20.00 rozpocz窸y si na rynku przemkowskim rozruchy. Pó幡iej okre郵ono je mianem ”Przemkowskiej kociej muzyki” („Primkenauer Katzenmusik”). W豉郾ie od tego kota z plakatów. Na wezwanie arystokraty, którego domenie niezidentyfikowani wichrzyciele przysporzyli strat (jego kramy na festynie zosta造 spl康rowane i zniszczone) oraz „dobrego imienia”, do Przemkowa z garnizonu g這gowskiego wymaszerowa豉 kompania wojska. Tak to opisali Ksi捫anie: „Gdy tylko baron von Block - Bibran z Modlau (wie Mod造) dowiedzia si o zamieszkach, wyprosi w G這gowie wojskow pomoc, która nadesz豉 po kilku dniach w postaci 70 - 100 穎軟ierzy. Chocia ich przybycie nie by這 zapowiedziane, rozesz豉 si wiadomo嗆 o zbli瘸niu si wojska i wielu Przemkowian zgromadzi這 si na górze Mhlberg i obserwowa這 stamt康 wkraczanie 穎軟ierzy do miasta. My鄉y tam te byli, bo miejska stra nie puszcza豉 z miasta nikogo, bo nale瞠li鄉y pono do wichrzycieli. Z na豉dowan ostr amunicj i opuszczon jak do ataku broni, pierwszy oddzia wkroczy do miasta na rynek przed ratusz, w którym w豉郾ie odbywa這 si posiedzenie rady miejskiej. Burmistrz Hennig, zosta sprowadzony na dó przez delegacj i pertraktowa z dowódc nie dochodz帷 jednak do zgody. Wówczas dowódca tak瞠 pozosta造m 穎軟ierzom rozkaza za豉dowa bro ostrymi nabojami. To niepotrzebnie surowe zachowanie si dowódcy bardzo rozj徠rzy這 tych w gruncie rzeczy pokojowo usposobionych mieszka鎍ów, którzy nie mieli nic do czynienia z zamieszkami tamtej listopadowej nocy. Przemkowscy strzelcy tak瞠 za豉dowali swoje strzelby i czekali w swoich domach na to co si wydarzy. W豉軼iciel cegielni Siebel, który by jednym z radnych miasta, podszed do dowódcy wojskowego oddzia逝 i spyta si go, czy we幟ie on odpowiedzialno嗆 za to, gdy padn strza造. To by豉by przecie drobnostka, wybi tych kilku 穎軟ierzy. Do rozlewu krwi nie dosz這, ale mieszczanie odmówili przyj璚ia 穎軟ierzy na kwatery i dlatego musieli oni obozowa pod go造m niebem na Rynku. Na po逝dniowej stronie Rynku poprowadzili oni rów, przywlekli s這m na legowiska i zapalili w rowie ognisko. Za豉dowan bro u這穎no w rz璠ach w piramidy. Nast瘼nego dnia w pobliskim lesie odpalono bro i w ten sposób roz豉dowano. Po kilku dniach przysz這 jeszcze wi璚ej wojska. Wojsko to zosta這 przez mieszczan przyj皻e na kwatery, podczas gdy 穎軟ierze, którzy przybyli najpierw, odmaszerowali z powrotem do G這gowa. Pó幡iej tak瞠 pozostali odeszli i znów miasto wygl康a這 pokojowo jak dawniej. Przywódcy nocnych zamieszek zostali surowo ukarani i otrzymali oni kary wieloletniego wi瞛ienia wzgl璠nie osadzenia w twierdzy g這gowskiej. Jak to bywa w takich sytuacjach, wed逝g ocen 鈍iadków, w鈔ód ukaranych znale幢i si przypadkowi ludzie, a z kolei gówny winowajca unikn掖 kary ratuj帷 si ucieczk. Gdy wreszcie mogli鄉y opu軼i miasto po tygodniu, opowiadano tu o przemkowskiej rewolucji”.

25.11.1741: Powróci do wsi z twierdzy Glogau (G這gów) 21-letni Joachim Jeche, syn Gerdy i Dietera, gdzie s逝篡 w tamtejszym garnizonie. By wielce podekscytowany i ka盥emu napotkanemu wie郾iakowi zacz掖 to opowiada, jakie boskie szcz窷cie go tam w dniu 8 listopada spotka這. Na w豉sne oczy, zaledwie kilkaset kroków on niego, widzia króla Fryderyka II! Z entuzjazmu krzykn掖 na wiwat, a tak瞠 poprosi go o przyjazd do Ksi捫a! Król mu pomacha zawadiacko r瘯, po tym, jak kto z jego towarzystwa wyszepta mu, co ten 穎軟ierz krzyczy o jakie tam miejscowo軼i, tu w ogóle nie znanej i nie kojarzonej. [Wracaj帷 z Breslau (Wroc豉w) do Berlina, do Glogau (G這gów) przyjecha król Fryderyk II. Sp璠zi tu równie nast瘼ne 2 dni. Nie 酥ieszy si na urodziny swojej ma鹵onki El瘺iety Krystyny Braunschweig-Wolfenbüttel-Bevern].

26.11.1806.: Do Meserritz (Mi璠zyrzecz) przyby cesarz Napoleon I. Zatrzyma si w kamienicy tamtejszego kupca Johanna Vollmera. Na drugi dzie, okre郵aj帷y sam siebie, jako pruski patriota Friedrich Wilhelm Sprengepiel – postanowi zastrzeli Napoleona. W tym te celu zaczai si z rusznic na wie篡 pobliskiego ratusza. Lecz zamachu nie dokona. Odwiód go od tego mistrz mularski Josef Buttel. Argumentowa prosto: zabicie cesarza natychmiast na mieszka鎍ów spad造by straszne represje ze strony Francuzów. Buttel by bratem Hansa, który zamieszkiwa w Ksi捫u (obecnie budynek pod nr 50) i wielokrotnie w Ksi捫u bywa. Kamienica, w której przebywa Napoleon nazwano potem Napoleonhaus i istnia豉 do pocz徠ków stycznia 1945 r., kiedy j zniszczyli z premedytacj Rosjanie.

27.11.1896.: Srogie mrozy jeszcze nie nadesz造, a tu wielki nieszcz窷cie we wsi. Dzi rano znaleziono w domu „pd kasztanem”, blisko centrum wsi, w domu, o którym z pokolenia na pokolenie gadano, 瞠 jest zauroczony przez diab豉 – zw這ki 篡j帷ego tu samotnie 58-letniego Alfonsa Schukelwitza, popularnie we wsi przezwanego „junger Bock” (kozio貫k). A to dla tego, 瞠 stwarza wra瞠nie u這mnego, co by這 sprzeczne z jego codziennym bytem: by 篡czliwy, uczynny, jedo codziennie do gorza趾i zagl康a. Stwierdzono, 瞠 cz貫k ów zmar ze zimna. Drzewo, które mia wyrobione na opa – pok徠nie rozprzeda, bo i kumple do niego zagl康ali by wypi gorza喚. A on sam za wynajmowa si do robót gospodarskich, zw豉szcza do jednego bardziej we wsi sytuowanego rolnika, Christiana Trommela, który zamiast dawa mu godziw zap豉t czy jad這 – gorza陰 poi! Ludziska we wsi si burzyli, ale Trommel nakazywa by ryja nie wsadzali w nieswoje sprawy. Alfons przecie ch這p doros造, a 瞠 zamiast dukatów chce ino gorza造, to ja ma! - tak bu鎍zucznie odszczekiwa. A ludziska jeszcze to pami皻aj, 瞠 ten Trommel to na sumieniu ma tak瞠 i Ericha Schumachera, te ch這pina na robot do niego by wynajmowany, a potem ca造 opity do cha逝py laz, co chwil po drodze si turla. Bo zamiast pieni璠zy Trommel poi go gorza陰, 瞠 w ko鎍u ch這p wyzion掖 ducha...

28.11.1728.: Ksi捫 jest w r瘯ach Balthazara Friedricha von Leuttwitza z Heinrichsdorf (D逝gie, k.畝gania) i w pierwszych miesi帷ach swego tutaj panowania, niestety, nie zapisa si po鈔ód mieszka鎍ów przyja幡ie. Mo瞠 to wina jego doradców, 瞠 ch這pów tutejszych trzyma powinno si krótko, bo st康 te wywodz si buntownicy i przeró積i odszczepie鎍y. Wi璚 przy najbli窺zej sposobno軼i – da ku temu przyk豉d. Niejaki parobek Bucht pok徠nie wybra si o zmierzchu do pa雟kiego lasu po wi您k chrustu. Chocia 郾iegu jeszcze nie by這, ale mrozy rozdawa造 karty srogo. Nieborak zosta nakryty, kiedy niós ów chrust do cha逝py przez jednego z gospodarzy (którego tu nie wspominamy z nazwiska). Ten瞠 nie tylko biedakowi zagarn掖 liche ga陰zeczki, ale nazajutrz doniós hrabiemu. Von Leuttwitz nakaza w centrum wsi zbi z desek kl璚znik, wi瘯szy nieco ni zazwyczaj, nakaza przywo豉 wszystkich mieszka鎍ów, od niemowlaka do starca oraz 軼i庵n望 z這dzieja – pacho趾a, który by przymkni皻y w oborze u tego gospodarza. Nakazano pacho趾owi ukl瘯n望 na kl璚zniku, zdarto mu górne ubranie, a op豉cony wiejski „mocarz” na這篡 na plecy biedaka trzydzie軼i uderze pejczem, tak mocno, 瞠 nie tylko krew prysn窸a, a i biedak omdla造 pad. Von Leuttwitz do struchla貫go t逝mu osobi軼ie nic nie rzek, za niego g這s zabra so速ys, który powiedzia, 瞠 pan hrabia jest jeszcze mi這sierny, bo kolejnym razem kara za z這dziejstwo b璠zie sro窺za. - Trzeba by這 poprosi pana von Leuttwitza o ten chrust, da豚y za niewielkim odrobieniem – rzek na koniec so速ys. Hrabia nakaza by pacho趾iem si zaopiekowano, aby ducha nie wyzion掖.

29.11.1907:Ale tak to nie by這! K豉mstwo! K豉mstwo! Do proboszcza si udam, a nawet do biskupa! - mniej wi璚ej tak w wniebog這sy dar si wieczorem w karczmie w pa豉cu so速ysim ch這p Günter Kies, wymachuj帷 przy tym nad g這wami podchmielonego towarzystwa miejska gazet nowosolsk „Neusalzer Stadtblatt”. Jaki 篡czliwy podrzuci tu numer gazety z ubieg貫go tygodnia, a teraz kto z karczmarskiego grona na g這s przeczyta zakre郵on notatk w rubryce „Doniesienia wiejskie”. A pisano w niej, 瞠 gospodyni domowa Maria Kies z Ksi捫a nie zdzier篡豉 ju codziennego opilstwa swego m篹a Güntera, który zamiast obrz康ku codziennego pilnowa, umyka jej na ca貫 godziny, a w ko鎍u do cha逝py przychodzi w sztorc pijany. „Wy郵edziwszy go przeto – pisa dziennikarz – ukradkiem pod捫aj帷 rankiem za nim, nakry豉 go, jak w stodole, za stert s這my wyci庵a butl zalewajki w豉snego wyrobu ze 篡ta. Gospodyni nie namy郵a si – ca造 g御ior zacieru wyrzuci豉 na zewn徠rz, rozbijaj帷 go doszcz皻nie”. Ch這pina twierdzi, ze wszystko to wymy郵ono i s to same brednie, bo tylko same brednie w gazetach si pojawiaj. A jak by這 naprawd, Günter ino gada, 瞠 by這 jak zawsze: romantycznie..

30.11.1937: Niejaki Werner Bremert zamieszka造 na Grünberger Platz w Freystadt (Plac Zielonogórski, Ko簑chów) zjawi si w karczmie u Kupscha, wyelegantowany i przem康rza造. Zrobi tu przystanek przed dalsz podró膨 do Grünbergu (Zielona Góra). Wypi wi璚 piwo, które najwidoczniej mu zaszumia這 niezdrowo, bo zacz掖 豉zi od stolika do stolika poszukuj帷 „bratniej duszy”, która by mog豉 wys逝cha jego opinii o „wie郾iakach”, jak to kilkakrotnie wykrzycza. D逝go jego swawola nie trwa豉, bo od jednego ze stolików zerwa這 si dwóch m這kosów, jednym z nich by Karl-Heinz Graetz z Mittel-Herzogswaldau (Mirocin 字edni), wzi瘭i „mieszczuch” za ko軟ierz eleganckiej marynareczki i grzecznie go z knajpy wyprowadzili Uszli z nim kawa貫k, a „panicz” pocz掖 ju wierzga, tote oni raz, dwa, trzy – wrzucili jegomo軼ia do pobliskiej rzeczki przep造waj帷ej przez wie. Nieboraczysko wyszed z niej tak uturlany, 瞠 ukl瘯n掖 i zacz掖 p豉ka w wniebog這sy. Z jednej z cha逝p wylecia豉 jaka dziewka i dodatkowo wyla豉 na nieboraka tak b這tem usmarowanego – wiadro czystej wody, sp逝kuj帷 co nieco z niego...

{notki od nr 184 do nr 212, na bie膨co pojawiaj si w serwisie codziennym. c.d. Po zako鎍zeniu miesiaca grudzie鎞.(j).

Grudzie.

5.12.1901: Mimo do嗆 sporego 郾iegu wokó gospodarz Horst Koch wypu軼i w samopas konia na pobliskie 陰ki. Jak odnotowano w sto貫cznej nowosolskiej gazecie „Neusalzer Stadtblatt”, o godzinie trzeciej po po逝dniu z豉pa tego konia jaki nieznany tu nikomu cz這wiek i zacz掖 wraz z nim ucieka. Traf chcia, 瞠 spostrzeg to Koch, który zaalarmowa s御iadów i wszyscy pu軼ili si w pogo za owym szubrawcem. Wówczas to z這dziej zacz掖 w ich kierunku strzela z rewolweru, ale bezskutecznie. W ko鎍u uda這 si pojma z這dzieja, i „po daniu mu dobrej nauczki”, zosta odstawiony do powiatu do Freystadt (Ko簑chów). Stamt康, jak ju donios豉 urz璠owa gazeta „Freystadter Kreisblatt” - odtransportowano go do Frankfurt n/Oder (Frankfurtu nad Odr), gdzie „pono 篡cie zako鎍zy”. Znaleziono przy nim paszport na nazwisko Stanis豉w Pu豉wski, mieszkaniec Warszawy.

6.12.1923: Mieszka鎍y prze篡li horror nocny. Otó po 10 wieczorem oko這 czterech rzezimieszków wpad這 z wielkim hukiem do domostwa so速ysa Hansa Grassie w celu zabrania pieni璠zy, sk豉danych przez gospodarzy na podatek. Lecz tutaj opryszki natrafili na b璠帷ych u so速ysa kilku rolników i obawiaj帷 jakie niespodziewanej jatki – po酥iesznie wybiegli na zewn徠rz. B璠帷 na drodze dali upust swojej z這軼i i wystrzelili w powietrze kilkakrotnie z posiadanych rewolwerów. Potem zbiegli w pobliskie lasy.

7.12.1800: W nieodleg造m st康 Królestwie Polskim trwa od tygodnia powstanie nazwane pó幡iej Listopadowym. Mieszka鎍y w豉郾ie o tym dowiedzieli si z przeje盥瘸j帷ych przez osad pocztylionów. Wywieszono te stosown wiadomo嗆 przy wej軼iu do wiejskiej karczmy, gdzie mo積a by這 przeczyta: „...29 listopada z zaborze rosyjskim na terenie Polski wybuch豉 straszliwa rewolucja. Z tego powodu nasz król wycofa spiesznie i dla wielkiej ostro積o軼i wszystkie polskie pu趾i stacjonuj帷e w prowincji pozna雟kiej oraz na 奸御ku. W ich miejsce powo豉no oddzia造 etnicznie 郵御kie". Pojawi豉 si tak瞠 gazeta wroc豉wska, „Schlesische Zeitung” w której mo積a by這 przeczyta: „Pruski gen. Witzleben informowa rosyjskiego feldmarsza趾a Iwana Dybicza: '...Toru jest nale篡cie zaopatrzony, tak w garnizon jak i wszelkie potrzeby, ko這 Bydgoszczy, Poznania i Leszna stoi 5-ty korpus we 20 batalionów po 1000 ludzi, 29 szwadronów po 140 do 150 koni i 96 dzia. Wszystkie wojsko maj帷e kanton we Wielkim Ksi瘰twie [Pozna雟kim] 軼i庵ane poza Odr. G這gów zaopatrzony podobnie jak Toru'. W zwi您ku z tym komendantem g這gowskiej twierdzy zosta mianowany gen. lejtn. Friedrich Clausewitz”.

8.12.1931: Ma這 kto dzi nie kl掖, kiedy przeczyta rozwieszone przez jakiego fircyka z magistratu we Freystadt (Ko簑chów) og這szenie z wielkim tytu貫m: Reichsfluchtsteuer!” [„podatek od ucieczki z Rzeszy”]. Wielki kryzys gospodarczy, jaki od kilku lat zapanowa na ca造m globie i w Ksi捫u tak瞠 si rozpanoszy. Rolnicy za bezsens oddawali swoje plony, nie maj帷 potem ani za co 篡 czy utrzymywa 篡wy inwentarz. Parobki szli na pieszo do miasta, aby tam cho熲y talerz zupy z darmowej kuchni pozyska, to samo czynili bezrobotni robotnicy rolni z folwarków jak i z pot篹nych gospodarstw. Rz康 Rzeszy pragn帷 zahamowa pot璕uj帷y si kryzys, wprowadzi tzw. 25 procentowy podatek od ucieczki z Rzeszy dla tych którzy chcieli emigrowa i maj roczny dochód powy瞠j 20 tys RM (marka w Rzeszy) lub warto嗆 maj徠kowa przekracza豉 200 tys. RM. Pojawia造 si pierwsze akty terroru wobec 砰dów ii ta grupa pierwsza korzysta豉 z wyjazdu z Rzeszy. W Ksi捫u do wyjazdu do Australii szykowa造 si trzy gospodarcze rodziny: Nitschke, Schifffer i Holewa. Wprowadzenie podatku pokrzy穎wa這 ich plany: wyemigrowali dopiero tu przed doj軼iem do w豉dzy Hitlera, w 1933 roku.

9.12.1929: Brigitte Schuster wysprzeda豉 swój dom, by豉 to okaza豉 posiad這嗆 we wsi, zazdroszczona przez innych, lecz cena nabycia by豉 tak wysoka, 瞠 nawet z pobliskich okolic nikt nie sprosta w zakupie. Dokona tego obcy cz貫k, bo z Grünbergu (Zielona Góra) Mark Muschel. I z miejsca, wraz ze 穎n Marianne – zadarli g這w ku górze, s御iadom nawet „dzie dobry” nie gadali, w 篡cie spo貫czno-towarzyskie wsi nie anga穎wali si. I tak trwa這 to w czasie, a zako鎍zy這 si onegdaj tym, 瞠 ich córka Brigitte, osamotniona, wydosta豉 si z domu i wst徙i豉 do zakonu. Rodzice wi璚 sfolgowali, pocz瘭i przymila si wie郾iakom, lecz mieszka鎍y wsi z rezerw ich traktowali.

10.12.1811: Jasny gwint! Nie do嗆, 瞠 od kilkunastu dni mróz 軼ina z nóg, to miejscowy wiatrak Karla Greatza przy rzeczce Jelonka uleg zatarciu i nie mieli zbo瘸. Akurat zmieli zbo瞠 zachcia這 si Alfredowi Hönisch. I ten瞠, rad nie rad, za豉dowa worki ze zbo瞠m na sanie i pogna a do miasta Grünberg (Zielona Góra) oddalonego o 16 km od wsi. Tam bowiem czynnych by這 a dziewi耩 wiatraków, wi璚 do jakiego zawsze by trafi. A zajecha na Sptalgasse (obecnie ulica Moniuszki), gdzie postawi nowy m造n w豉軼iciel folwarku Rothstocka. Ponadto mia on ju do swojej dyspozycji jeszcze trzy m造ny - wiatraki: przy Lohmühle (ul. Kazimierza Wielkiego, gdzie obecnie znajduje si Dyrekcja Regionalna Lasów Pa雟twowych), na Mühlwege (ul. Krakusa) i na Lindeberge (dzisiejsza ul. Chopina), a ten ostatni wybudowano na wzór holenderski.

11.12.18133: W twierdzy g這gowskiej, jak dzi doniesiono specjalnie dla Waltera Brennecke, rolnika spod nr 31 - wybuch w鈔ód osadzonych w tamtejszym wi瞛ieniu urz康zonym w kazamatach Fortu Gwiazda wojskowych, bunt. Natychmiast powiadomiono komend twierdzy. Do obiektu przyby drugi komendant, major Friedrich Karl Wichert, b璠帷ym wujkiem Brenneckego, cz瘰to zagl康aj帷ego do Ksi捫a. Rozpocz掖 tam negocjacje z osadzonymi na czele których sta szczególnie rozemocjonowany oficer Hubert Forschack. Komendant, jak relacjonowali kronikarze, nie móg uspokoi wzburzenia mow, przebi wi璚 swoj szpad zbuntowanego pod瞠gacza. Major skazany zosta na 6 lat aresztu w twierdzy. Z kolei Walter Brennecke rozpocz掖 przygotowania do udania si do twierdzy, aby zobaczy si z osadzonym wujkiem. Ma wyruszy jeszcze przed Bo篡m Narodzeniem, tak aby z wujkiem sp璠zi 鈍i皻a.

12.12.1879: Poranek mieszka鎍ów wbi w os逝pienie: wi瘯szo嗆 z nich nie mog豉 wyj嗆 z pomieszcze, kilkoro – przestraszonych i zrozpaczonych – wchodzi這 na strych, a stamt康 skaka這 z okna na zewn徠rz. Noc bowiem taki ogrom 郾iegu opad, i wraz ze zawiej zabarykadowa drogi i wszelkie obej軼ia. Zaspy si璕a造 ponad okna domów. Nie sposób by這 si swobodnie porusza. Cz這wiek zapada si w niektórych miejscach pod sam szyj. Poniektórzy, zamiast wzi望 si do od郾ie瘸na - poszukiwali jakiego doj軼ia do wyszynku w so速ysim pa豉cu, by móc z tej rozpaczy najpierw sobie goln望 nalewki, ale w tym ogromniastym 郾iegu nie tylko gubili si, turlali si gdzie po op這tkach, lecz i w pot篹ne dziury si zapadali, wo豉j帷 na koniec o pomoc. Rejwach by na ca貫go. G這dne byd這 rycza這, psy zasypane – wy造 i krzyków i przekle雟tw co niemiara. Z ow katastrof nieco upora這 z nadej軼iem zmroku. Odkopano drog do karczmy, i wi瘯szo嗆 mieszka鎍ów tam wieczorem si usadowi豉.

13.12.1879: Jeszcze o wczorajszej katastrofie 郾ie積ej. Okaza這 si, a to ju nazajutrz, kiedy jako tako w 郾iegu wyryto korytarze do poruszania si, odkryto, 瞠 dwie cha逝py Rosel Schuster i Hansa Knecht pod naporem i ci篹arem 郾iegu – zawali造 si. Stropy s這mianych dachów nie utrzyma造 tego wszystkiego , wi璚 run窸y ci庵n帷 za sob 軼iany cha逝p. Pocz皻o gromadnie owe cha逝py odkopywa, wo豉j帷 gospodarzy. U Schuster, oprócz jej przebywa造 dwoje dzieciaków w wieku 7 i 9 lat, za Knecht mieszka sam, 穎na od niego wzi窸a nogi za pas, a dwoje synów we wojsku ko這 Cottbus. Do kalo tako odkrytych cha逝p musiano wej嗆 na czworakach. Rosel odkryto pod ó磬iem wraz ze struchla造mi dzieciakami. Oprócz och這dzenia organizmu i przeogromnej trwogi – nic powa積iejszego si im nie sta這. Z kolei Hansa wydobyto sspod pieca. Mia tu jeszcze ciep這, lecz o w豉snych si豉ch nie móg si stamt康 wydosta, bo ca造 ululany by gorza陰! I ta, tam zazwyczaj chowana przez niego gorza趾a, z pewno軼i 篡cie mu uratowa豉.

14.12.1940: Wielkie poruszenie w gospodarstwie rolnika Artura Fhora spod nr 4. Otó otrzyma on specjaln poczt 瘸ndarmerii wojskowej a z Glogau (G這gów) przesy趾 od kanoniera Hetmaneka, syna siostry mieszkaj帷ej w Nider Herzogswaldau (Mirocinie Dolnym). W przesy販e napisano: „Zgod na urlop dostaje kanonier Ludwig Hetmanek, 穎軟ierz z II batalionu 213 pu趾u artylerii ci篹kiej, stacjonuj帷ego w Glogau”. Ludwig ma narzeczon, o czym r璚znie ju dodawa sam zainteresowany, Emm Winkler w Sobotinie (Zöptau) a na Morawach! ( tam w 1939 r. stacjonowa). Obydwoje s katolikami i chc si pobra. 奸ub ma si odby w trakcie najbli窺zego urlopu w tej morawskiej wsi zamieszka貫j w ca這軼i przez Niemców Sudeckich. Wszelkich formalno軼i dokonuje o. Walter Becksmann, redemptorysta, wojenny katolicki kapelan g這gowskiego garnizonu Wehrmachtu. Ale ju jutro kanonier zjawi si w swojej rodzimej wsi, aby zabra na 郵ub rodziców i najbli窺z rodzin, w tym rodzin Fhora z Ksi捫a.

15.12.1903: Makabrycznie rozpocz掖 si dzie we wsi: najpierw wychodz帷 z domu na podwórko za potrzeb do wychodka na ziemi upad陰 71-letnia Ella Weise z domu Müller z Brunzelwaldau (Broniszów) i z豉ma豉 sobie nog. Potem 瘸dna furmanka nie mog豉 ujecha drog, kilka zahaczy這 ogrodzenia, poruszanie te by這 utrudnione. Wielu mieszka鎍ów upada這. A wszystko to za przyczyn nocnego niespodziewanego opadu deszczu, który wszystko poprzewraca do góry nogami. Dotychczasowa stabilna pogoda z spor pokryw 郾iegu i mrozami w granicach 9-15 stopni przyzwyczai豉 ludno嗆 do obcowania z aur, a tu nagle takie faradaje! Paradoksalnie: podobna do przytaczanej tu pogody – w tej chwili panuje w Ksi捫u! Po m瘸wce wokó jest 郵izgawica, du瘸 warstwa 郾iegu staje si ci篹sza i lodowata.

16.12.1914: Doniesiono tu pó幡 noc telegrafem u so速ysa, a mieszka鎍y komentowali to przez nast瘼ne dni, w przeciwie雟twie do Alfreda Richtsteig, 瞠 rankiem niemieckie okr皻y Hochseeflotte dokona造 ostrza逝 na brytyjskie portowe miasta Scarborough, Hartlepool i Whitby, w wyniku tego ostrza逝 zgin窸o ogó貫m137 osób, a 592 zosta這 rannych, po鈔ód ofiar by造 kobiety i dzieci. By造 tak瞠 du瞠 straty w zabudowaniach. Trzy niemieckie okr皻y usz造 po軼igowi, schowa造 si we mgle. W jednych z okr皻ów niemieckich s逝瘺 odbywa mieszkaniec Ksi捫a, Heinrich Sander. Zgin掖 on miesi帷 pó幡iej na Morzu Ba速yckim przy niewielkiej potyczce. Nazwisko jego jako poleg貫go w I wojnie 鈍iatowej widnieje na Pomniku Poleg造ch Mieszka鎍ów Ksi捫a w I wojnie 鈍iatowej.

17.12.1940: Poruszenie w鈔ód mieszka鎍ów. Pod wiejsk sal podjecha豉 ci篹arówka wojskowa z dzia豉czami NSDAP, którzy w imieniu Führera przekazywali darmowo osobom osamotnionym i biednym choink wraz z ma造mi upominkami (kilka s這dyczy, ciastek, kilogram m彗i, sól). Dla pozosta造ch koszt choinki wynosi symbolicznie kilka fenigów do marki w陰cznie. Mo積a by這 tak瞠 naby w ró積ych rozmiarach portrety wodza Hitlera, tudzie i jego ksi捫k „Main Kampf”. NSDAP-owcy rozpalili ognisko, mo積a by這 wi璚 d逝瞠j tu posta i pos逝cha, co tam na 鈍iecie si wyczynia. Nie oby這 si od przekazywania i lokalnych ciekawostek czy kr捫帷ych towarzyskich plotek.

18.12.1677: Horst Richtsteig, b璠帷y po w豉軼icielach Ksi捫a jednym ze znacz帷ych rolników ma dzi powody do zadowolenia. Kurierem dosta przesy趾 z twierdzy Glogau (G這gów), do której dwa razy na miesi帷 wje盥瘸 ze swoimi produktami gospodarczymi (zbo瞠, inwentarz 篡wy) na tamtejszy targ – w której by這 napisane, 瞠 po pi皻nastu tygodniach rozpatrywania skargi magistratu na poczynania komendanta twierdzy, wiede雟ki s康 wyda postanowienie. Nakaza zawarcie ugody miedzy zwa郾ionymi stronami proponuj帷 takie m.in. rozwi您ania: „1. Zabór wozów przy bramach ze wzgl璠u na pobór targowego [Marktrecht] od towarów i wiktuaów ma si sko鎍zy, a major [Wachtmeister-Lieutenant] nie b璠zie 膨da od przybywaj帷ych tu kupców i kramarzy napiwku poza tym, co daje si zwykle w czasie jarmarku. 2. Piekarze, rze幡icy, sprzedawcy wódki, piwa i wina nie powinni doznawa 瘸dnego uszczerbku, jednak oficerowie i 穎軟ierze mog zbiera si razem i zamawia dla swego domu, magistrat ma natomiast zadba o to, aby nie wyst徙i這 瘸dne 鈔ubowanie cen”. Postanowienie rych這 przysz這 w czasie, bowiem Horst mia ju tabor przyszykowany na jutrzejsz drog do twierdzy. Liczy na poka幡y zarobek, przecie 鈍i皻a za pasem..

19.12.1877: Dwóch tutejszych rze幡ików: Karl Frischke i Herbert Laboga nie mog帷 uda si taborem z mi瘰em i jego wyrobami na targ czy to do Freystadt (Ko簑chów) czy do Grünberg (Zielona Góra) z powodu wielkiego 郾iegu i zasp kilkumetrowych, które skutecznie zatarasowa造 trakty – rozstawili swoje kramy w centrum wsi, oferuj帷 mieszka鎍om co nieco. Nasamprzód zmaga si musieli ze 郾iegiem, musieli go odgarn望, aby móc handlowa. Na wielki zarobek tu nie liczyli, ale sporo towaru pozbyli si, bo i ch這pi , dowiedziawszy si z okolicznych wsi – p璠em tu te przybyli. Niektórzy nie mieli pieni璠zy, ale oferowali za mi瘰o czy to zimow odzie czy to sprz皻 gospodarczy, nawet i zbo瞠.

20.12.1914: Willi Nickolaus otrzyma z sztabu garnizonowego z Freystadt (Ko簑chów), 瞠 dnia 15 grudnia w bitwie nad rzek Bzur w Polsce, b璠帷y 9 Armii szeregowy 23 letni syn Herbert poleg na polu bitwy. *Bitwa nad Bzur 1914 – bitwa stoczona by豉 w okresie 19 listopada – 20 grudnia 1914 pomi璠zy wojskami niemiecko-austriackimi i wojskami rosyjskimi podczas I wojny 鈍iatowej 1914-1918. Po braku sukcesu w bitwie pod υdzi wojska niemieckie ponowi造 prób frontalnego ataku, aby pokona wojska rosyjskie w Polsce i zepchn望 je za Wis喚. Po otrzymaniu sze軼iu nowych dywizji z Francji, wojska 9 Armii niemieckiej gen. Augusta von Mackensena i Grupy Operacyjnej gen. Remusa von Woyrsch przesz造 do natarcia na kierunku ódzkim. Gówne uderzenie by這 prowadzone na 1 Armi rosyjsk gen. Aleksandra Litwinowa i 2 Armi rosyjsk gen. W豉dimira Smirnowa. Po ci篹kich walkach w rejonie Bzury Niemcy zepchn瘭i wojska rosyjskie za ód nad rzek Rawk. Nast瘼nie do natarcia na Rosjan przesz豉 z po逝dnia austro-w璕ierska 1 Armia gen. Victora Dankla i od 5 grudnia na ca貫j linii Frontu Zachodniego toczy造 si zaci皻e walki zwane tak瞠 "bitw na czterech rzekach" (Bzura, rzeka Rawka, Pilica i Nida). W walkach toczonych na przemian w obronie i kontratakach, wojska rosyjskie odpar造 ataki Niemców na rzece Rawka i zepchn窸y Austriaków za Nid."Bitwa na czterech rzekach" by豉 toczona z niezwyk陰 zaci皻o軼i i poch這n窸a znaczne straty po obu stronach. Straty armii rosyjskiej wynios造 ok. 200 tys. 穎軟ierzy. Szczególne straty Rosjanie ponie郵i w stanie oficerskim, co mia這 znaczny wp造w na walki w 1915. Straty 9 Armii niemieckiej wynios造 ok. 100 tys. 穎軟ierzy. Nazwisko syna Willego widnieje na tablicy poleg造ch mieszka鎍ów w Ksi捫u.

21.12.1934: Skrzykn窸o si kilku ch這pa i w豉snym sumptem z w豉snym materia貫m wyremontowano wej軼iowe drzwi do cha逝py, ledwo zipi帷ej, w której w zubo瘸造ch warunkach pomieszkuje 59-letni Erwin Beitze. Rodzina jego nie utrzymuje z nim 瘸dnego kontaktu, sam czasami te sobie w 篡ciu nie radzi, lecz jest uczynny, do ka盥ej pracy u innych l璕nie, zarabiaj帷 tak na prze篡cie. Nadesz造 srogie mrozy, w jego chacie wi璚 hula mróz.

22.12.1940: Przez wiosk przejecha造 trzy wojskowe ci篹arówki wioz帷e z dworca w Grünberg (Zielona Góra) szcz瘭nie owiniete dzieci w wieku 10 -12 lat. S to sieroty z Berlina i Kolonii i jecha造 do klasztoru redemptorystów do Glogau (G這gowa). Dotar造 jedynie do Zielonej Góry, bowiem dalsz drog nie tylko przerwa造 zaspy na torach co id帷e ow tras kolejow berli雟k – wojskowe transporty Berlin-Breslau (Wroc豉w). Nieco pó幡iej w g這gowskim klasztorze zorganizowany zostanie przytu貫k dla dzieci i starców.

23.12.1747: Przeddzie wieczerzy wigilijnej w豉軼iciel Ksi捫a, s璠ziwy Balthazar Friedrich von Leuttwitz z Heinrichsdorf (D逝gie) osobi軼ie tu przyje盥瘸 i w miejscowym ko軼iele zamawia dla mieszka鎍ów msz 鈍., 豉mie si z pospólstwem op豉tkiem, a tak瞠 dla ca貫j wsi przywióz sól, sacharyn, naft, a dla dziatwy mnóstwo wypieków i pierników. Prezenty ma po równo wzgl璠em ilo軼i gów cha逝pach – rozdzieli so速ys wsi, August Dippel.

24.12.1807: Cz窷 ch這pów, kilku pacho趾ów i dwóch gospodarzy nawet nie 郾ili, by tak uczt mieli przed wigili. A wszystko zacz窸o si od parobka Simona, z gospodarstwa Frau Gutschal, który jeszcze przed wschodem s這鎍a uda si le郾ym traktem ku wsi Heydau (Czas豉w), by w lesie nieco w bok zboczy i potajemnie wyci望 drzewko choinkowe, które to drzewko obieca za s這nin i nalewk da Annie Floter. I kiedy ten pacho貫k zbacza z traktu, a ca造 czas ci庵n掖 za sob p豉cht, która zamazywa豉 na 郾iegu jego 郵ady – potkn掖 si o co twardego. Upad migiem i kl掖 jak to potrafi pacho貫k. Wstawszy, odgarn掖 to co, przez co wywin掖 kozio趾a. Musia kilkakrotnie oczy przeciera ze zdumienia, uwierzy nie mog帷, co to ujrza. A przed nim le瘸豉 ca陰 beczka piwa, najwidoczniej spad豉 z wozu przeje盥瘸j帷ego zazwyczaj t璠y dostawcy tego trunku Maxa Rothe. Rado嗆 pacho趾a nieco ostyg豉, bo za nic nie móg tej beczki porusza czy gdzie w bezpieczniejsze miejsce poturla. Kto jednak szed traktem, równie nieco boja幢iwie. To by jeden z gospodarzy ze swoim pacho趾iem. Simon zawo豉 ich瞠. Gospodarz wys豉 swego pacho趾a na powrót do wsi, kaza tego i tego tu zwo豉, s這niny nieco wzi望 i tu z powrotem z zaproszonymi by. Bo to 鈍i皻a! Potem beczk otwarto i wszyscy a do po逝dnia si raczyli, bo tam piwa by這 mnóstwo. Gdyby nie ich krzyki, to i by tragedia by豉: z wolna sen ich morzy, po kolei usypiali, marzn望 na wietrze – kiedy kilka kobiet tu przybieg這 i raban wszcz窸y...

25.12.1881: Prawdopodobnie tak to by這. Odnotowano jedynie to na marginesie ksi庵 parafialnych. Wieczorem dotar豉 tu wie嗆 poprzez przeje盥瘸j帷y pocztylion i gadatliwego zmiennika, wo幡ic z okolic, przeto ziomka, Wilhelma Klossa z Ndr.-Siegersdorf (Dolne Pobrzezie), który przekaza, jak zwykle w Ksi捫u tu oczekuj帷ym kilku mieszka鎍om, „g這dnych” doniesie ze 鈍iata, 瞠 w Polsce, we Warszawie podczas trwaj帷ej w ko軼iele 鈍. Krzy瘸 mszy 鈍i徠ecznej wybuch豉 panika spowodowana fa連zywym alarmem po瘸rowym, w wyniku której zosta這 zadeptanych 20 osób, kiedy to ludziska pocz瘭i ucieka w pop這chu z ko軼io豉. A krzykn掖 to, jak ustalono. 砰d, kieszonkowiec, któremu akurat nie uda這 si wyszabrowa portiera z jakiego jegomo軼ia. Wrzask ten wywo豉 alarm, który doprowadzi do pogromu w ko軼iele, t逝m wiernych pocz掖 ucieka i staranowa jeszcze na zewn徠rz 2 osoby, a 24 zosta造 ranne. Ma這 tego: Polacy b璠帷 ju na ulicach - zainicjowali jatk: oko這 10 tys. 砰dów ponios這 znaczne straty finansowe, kiedy napadano na ich wyszynki i sklepy. W Ksi捫u natomiast po tych wie軼iach, tak瞠 u niektórych krew wnios豉 ku górze. Pono dwu mieszka鎍ów wsi, 砰dów, st康 sztachetami wyp璠zono. Pono, obaj to ci byli , co ka盥y grosz z gard豉 wyrywali. Nie dosz這 do linczu, lecz kilkoro nawet ku temu by這 zdolnych, lecz co trze德iejsze g這wy temu zapobieg造.

26.12.1252: A tak to by這 napisane:"W roku pa雟kim 1252, w dzie 鈍. Szczepana, pe軟ego chwa造 pierwszego m璚zennika, biskup pozna雟ki Boguchwa odprawi uroczyst msz po鈔ód wielkich lasów, b璠帷 w po這wie drogi do grodu zwanego Chozuchow”. Ksi捫 jeszcze nie istnia, okoliczno軼i wskazuj, 瞠 w豉郾ie tu odby豉 si ta msza 鈍., prawdopodobnym miejscem b y豉 ziemia, gdzie stoi dot康 pomnik poleg造ch mieszka鎍ów wsi w I wojnie 鈍iatowej.

27.12.1939: Mieszkaniec wsi, rolnik spod nr 17, Richard Friebel wiadomo嗆 o tym wydarzeniu otrzyma dwa tygodnie pó幡iej, lecz tu musimy trzyma si chronologii. Tydzie temu Frebiel wys豉 swego przyrodniego brata Hansa Podgortzkiego, maj帷ego ponadto obywatelstwo polskie, kolej z Günbergu (Zielona Góra) do Warszawy, konkretnie pod miasto, do miejscowo軼i Anin. Tam bowiem mieszka豉 ich siostra z pierwszego ma鹵e雟twa, Anna Bara雟ka. Z okazji zbli瘸j帷ych si 鈍i徠 wióz tam do siostry kilkadziesi徠 kilogramów mi瘰a ze 鈍ini. Teraz oto w urz璠owym li軼ie warszawskiego starosta otrzymuje zawiadomienie, 瞠 Hans zosta rozstrzelany, jako uj皻y zak豉dnik wobec zamordowania przez polskich „bandytów”dwóch niemieckich podoficerów. Do historii przeszed ten fakt jako „zbrodnia w Wawrze”: egzekucja 107 cywilnych mieszka鎍ów warszawskiej dzielnicy Wawer (nie b璠帷ej wówczas cz窷ci miasta), dokonana przez okupanta niemieckiego w nocy z 26 na 27 grudnia 1939. Niemcy aresztowali 114 w wi瘯szo軼i mieszka鎍ów Wawra i Anina, w odwecie za 鄉ier 2 podoficerów z niemieckiego batalionu budowlanego nr 538 (niem. Baubatalion 538) w miejscowej karczmie..Zbrodni tej dokonali znani policji miejscowi kryminali軼i, Marian Prasu豉 i Stanis豉w D帳ek.W reakcji na wiadomo嗆 o 鄉ierci Niemców, w stan pogotowia postawiona zosta豉 policja niemiecka, która z rozkazu pp趾. Maxa Daume, który zast瘼owa na tym stanowisku dowódc 31. pu趾u Ordnungspolizei (znanego tak瞠 jako Polizei-Regiment Warschau), przyst徙i豉 do aresztowa mieszka鎍ów Wawra i Anina. Aresztowa i akcji pacyfikacyjnej dokonywa豉 2 i 3 kompania z batalionu nr. 6 pu趾u 31. Ordnungspolizei, pod dowództwem mjr. Wilhelma Wenzla, w nocy z 26 na 27 grudnia 1939. Podczas aresztowania zatrzymano grup 120 m篹czyzn z Wawra i Anina, w wi瘯szo軼i sk豉daj帷 si z Polaków, oraz grupy 砰dów i 1 Rosjanina. M篹czy幡i liczyli od 15 do 70 lat[1], w鈔ód nich byli zarówno rzemie郵nicy, kupcy i robotnicy, jak równie pracownicy umys這wi, dziennikarz oraz oficer Wojska Polskiego. Cz窷 zatrzymanych przebywa豉 w Wawrze jedynie tymczasowo.M篹czyzn postawiono przed tzw. s康em dora幡ym (niem. Standgericht) pod przewodnictwem mjr. policji Wilhelma Wenzla i w obecno軼i dowodz帷ego akcj pp趾. Maxa Daume. Nie przes逝chano zatrzymanych oraz nie dokonano spisania ich zezna, rejestruj帷 jedynie personalia. 114 m篹czyzn zosta這 skazanych na 鄉ier. Antoni Bartoszek, w豉軼iciel restauracji w której zgin瘭i dwaj Niemcy, zosta dotkliwie pobity i powieszony u wej軼ia do lokalu, przed zapadni璚iem "wyroku" s康u dora幡ego. Egzekucja skaza鎍ów odby豉 si przy 鈍ietle reflektorów samochodowych w Wawrze, m篹czy幡i zostali rozstrzelani przy u篡ciu karabinów maszynowych. W czasie przeprowadzania na miejsce ka幡i, jednemu z m篹czyzn uda這 si zbiec. Sam egzekucj, mimo odniesionych ran, prze篡這 7 osób. Ofiary 鄉iertelne, w sumie 107 osób, zosta造 pocz徠kowo pochowane w tymczasowej zbiorowej mogile. W鈔ód zabitych najm這dszy Tadeusz Ryszka by w wieku lat 15, sze軼iu by這 powy瞠j 60 lat. We wspólnej mogile spocz瘭i Polacy, 砰dzi i Rosjanin, tak瞠 dwóch obywateli USA. Pomi璠zy 25 a 27 czerwca 1940, decyzj niemieckiego starosty (niem. Kreishauptmann) na powiat warszawski, dokonano ekshumacji. 76 wydobytych zw這k pochowano na cmentarzu w rejonie Wawer Glinki (Marysin Wawerski), a pozosta造ch pomordowanych, z這穎no w grobach rodzinnych na terenie Warszawy. 11 砰dów pochowano na cmentarzu 篡dowskim w Warszawie. Po wojnie, s康y polskie os康zi造 wspó這dpowiedzialnych za Zbrodni w Wawrze, Najwy窺zy Trybuna Narodowy skaza Maxa Daume, wyrokiem z dnia 3 marca 1947, na kar 鄉ierci. Wilhelm Wenzl otrzyma kar 鄉ierci wyrokiem S康u Wojewódzkiego dla miasta sto貫cznego Warszawy w 1951.

28.12.1394: Dosz豉 tu wie嗆, przyniesiona przez jednego z ko簑chowskich rycerzy, 瞠 jakoby Konrad II ole郾icko-kozielski i Henryk g這gowsko-瘸ga雟ki przyrzekaj swoim manom i mieszczanom ziem i miast, chroni ich prawa. Henry7k w specjalnym dodatku okre郵i tak瞠 swe prawa na ko簑chowski powiat, gdzie niebawem zjawi si, a tak瞠 zamieszka w tamtejszym zamku, nakazuj帷 ju teraz jego „nowocze郾iejsze” i obronne funkcje przysposobi. Dokument okre郵a szczegó這wo postanowienia w kwestii s逝瘺y wojskowej, stwierdzaj帷, 瞠 ci, poza granicami wskazanych tu ziem 篡j帷ych – nie s zobowi您ani do s逝瘺y, chyba 瞠 z w豉snej woli.

29.12.1620: Po krótkim odpoczynku w Glogau (G這gów) uda si na zaproszenie Johanna von Schonaicha do Carolath (Siedliska), król Fryderyk V, który obiecywa wsz璠zie wielkie swobody protestantom. Ale zaraz w Ksi捫u pojawi造 si oddzia造 królewskiego regimentu 膨daj帷 od ch這pów wy篡wienia dla 穎軟ierzy. Kilku pod si陰 da這 nieco zbo瘸 i siana, reszta na swoich posesjach sta豉 z wid豉mi i kosami, wykrzykuj帷 nieprzychylne has豉 nawet przeciw królowi, tym bardziej, 瞠 sam w豉軼iciel pobliskiego Siedliska, Schonaich, znany ze surowo軼i wobec plebsu – nie cieszy si tu 瘸dnym powa瘸niem. 皋軟ierze tote zmiarkowali, 瞠 nie tylko wjechali na teren im obcy, co i mog帷y si zako鎍zy nieprzyjemno軼iami mi璠zy w豉軼icielami s御iaduj帷ych obszarów, mimo i sam król zawita. Tu jeszcze w wi瘯szo軼i byli katolicy, a w kasz dmucha im nie wypada這...

30.12.1920: Pomimo rosn帷ego wokó kryzysu, wi璚 biedy, która dotyka ju ka盥ego mieszka鎍a wsi – kilkoro ch這pa postanowi這, 瞠 nadchodz帷y Nowy Rok przywitaj na krzyówce dróg w centrum wsi, a nie. Jak dawnej, czy to na placu przy pa豉cu czy we wiejskiej sali przy zaje寮zie. Na drodze chc wita nowy czas po to, by ten nowy czas tymi wiejskimi drogami przyniós im lepsze dary na codzienne 篡cie. B璠zie przeto wielgachne ognisko, b璠 sto造 do wypitku i do jedzenia, które z pewno軼i mieszka鎍y ze sob przytargaj. W豉軼iciel wsi zapowiedzia, 瞠 podaruje beczk gorza造, miejscowy 砰d natomiast daje beczk piwa ze swojej knajpy.

31.12.1918: Przez wie niespodziewanie od rana maszeruje wojsko: s to oddzia z garnizony stacjonuj帷ego w Glogau (G這gów), które na rozpaczliwe wezwania starosty babimojskiego von Lucke, ruszy造 w te okolice. Oddzia z Glogau dojecha kolej jedynie do Freystadt (Ko簑chów), dalej w kierunku Grünberg (Zielona Góra) nie sposób by這 podro篡 kontynuowa: na trasie Breslau (Wroc豉w)-Berlin w kierunku Neusalz (Nowa Sól) p瘯造 tory, skierowano ich wi璚 na Ko簑chów, a tu trasa prywatnej kolei szprotawskiej nie mog豉 by u篡czona z obawy, 瞠 most na rzece w pobli簑 wsi Ochelhermsdorf (Ochla) mo瞠 nie wytrzyma takiego ci篹kiego wojskowego taboru, a i tak czy siak musiano tu oczekiwa na dzie nast瘼ny. Przeto ruszono marszem do Zielonej Góry, a stamt康 ju kolej. Rotmistrz Fedor von Kleist (niektórzy mówi, 瞠 podporucznik) dowodzi tym oddzia貫m, równie dwoma dzia這nami artylerzystów, którzy stanowili obs逝g przyznanych mu dzia polowych. By這 to znacz帷e wsparcie dla Niemców broni帷ych miasta Bomst (Babimost) przed powsta鎍ami z Wielkopolski. 皋軟ierze trafili od razu na pozycje bojowe. Dowódca z G這gowa zgin掖 w trakcie potyczki. Najprawdopodobniej by這 to w okolicy Nowego Kramska na Babimojszczy幡ie. Kilkana軼ie lat pó幡iej w trakcie masowej zmiany polsko brzmi帷ych nazw, na jego cz窷 nazwano Nowe Kramsko mianem Kleistdorf.

[tak i w tych „Kartkach dobiegli鄉y do ko鎍a etapu, który rozpocz瘭i鄉y w m-cu kwietniu tego roku, codziennie umieszczaj tu notk, których zliczy貫m na 239. By造 równie i takie momenty, 瞠 brakowa這 mi wigoru, swobodnego oddechu przy redagowaniu kolejnych tre軼i. Przetrwa貫m. Od stycznia 2013 r. - kolejne odcinki z brakuj帷ych miesi璚y: stycznia, lutego i marca...] To b璠zie w cz窷ci drugiej. Ko鎍owa noka z nr 239.Na bie膨co w Codziennym Serwisie Informacyjnym. zbj.